Vendo o filósofo Diógenes jantando lentilhas, Aristipo disse-lhe:
—Se aprendesse a ser subserviente ao rei, você não precisaria viver de lentilhas.
Ao que Diógenes respondeu:
—Aprenda você a viver de lentilhas, e não precisará ser subserviente ao rei.
É nesses momentos de angústia e álcool que reflito sobre a Fenomenologia do Espírito, de Hegel, especialmente sobre a dialética do senhor e do escravo. Talvez dependamos, de fato, de outra consciência para nos afirmarmos.
Επειδή ξέχασα να σχολιάσω αυτό το θέμα, είπα να σας αφήσω λίγο στην αγωνία.
Πάμε σοβαρά όμως τώρα
Για την πολιτιστική, γεωπολιτική, οικονομική, αλλά και τη φυλετική διάσταση της επιλογής του Νόλαν να στραφεί στην υποσαχάρια αισθητική, δεν θα μιλήσω σήμερα, για να μην πάθουμε και κορεσμό.
Θα το κρατήσω για άλλη φορά, γιατί σηκώνει ολόκληρη κουβέντα μόνο του.
Σήμερα, ως λάτρης του Ομήρου, θα σας αφήσω ένα ωραίο βίντεο από κάτω για να καταλάβετε τι εστί Όμηρος. Και μετά, μια σκέψη.
Ο λόγος που η Οδύσσεια άντεξε είναι ότι το ταξίδι ήταν πάντα πρόσχημα για κάτι βαθύτερο.
Ο Όμηρος έγραψε την περιπέτεια ενός άντρα που ψάχνει τον εαυτό του, και χρησιμοποίησε τη θάλασσα σαν χάρτη της ψυχής.
Δείτε πώς είναι στημένο, γιατί είναι ιδιοφυές. Η Ιθάκη λειτουργεί σαν σύμβολο του εαυτού. Ο Οδυσσέας παλεύει να γυρίσει στις αξίες του, στις σχέσεις του, σε αυτό που πραγματικά είναι. Και γι’ αυτό πολλές φορές στη ζωή χανόμαστε όχι επειδή αγνοούμε τον δρόμο, αλλά επειδή έχουμε απομακρυνθεί από το ποιοι είμαστε.
Οι Σειρήνες κρύβουν μέσα τους κάθε πειρασμό, όλα εκείνα που μας τραβούν κοντά τους ενώ ξέρουμε ότι μπορεί να μας βλάψουν. Και η σοφία του μύθου είναι ότι ο Οδυσσέας δεν τις αποφεύγει, δένεται στο κατάρτι και τις ακούει, γνωρίζοντας ακριβώς πού βρίσκονται τα όριά του.
Η αυτογνωσία, μας λέει ο Όμηρος, δεν σημαίνει να μην έχεις αδυναμίες αλλά να ξέρεις πού ακριβώς βρίσκονται.
Η Καλυψώ είναι το πιο υποτιμημένο κεφάλαιο. Του προσφέρει έναν κόσμο χωρίς πόνο, ασφάλεια, αθανασία, μια ζωή χωρίς ρίσκο. Κι εκείνος διαλέγει να φύγει, επειδή καταλαβαίνει ότι η ζωή κρύβεται στο νόημα, στη σύνδεση, στην εξέλιξη, και όλα αυτά κατοικούν στην άλλη πλευρά του πόνου.
Ένας άντρας απορρίπτει την αθανασία για να ξαναγίνει θνητός, γιατί μόνο ο θνητός έχει κάτι να χάσει, άρα κάτι να ζήσει.
Ο Κύκλωπας: ωμή δύναμη χωρίς νόμο και χωρίς κοινωνία. Μήπως είναι εγωισμός ;
Ο Οδυσσέας τον ρίχνει με πονηριά, όχι με μυς, και κρύβεται πίσω από ένα όνομα, «Ούτις», Κανένας.
Εδώ ο Όμηρος σου μαθαίνει το αρχαιότερο μάθημα της ισχύος, ότι η ταυτότητα είναι όπλο και το κλειδί είναι να ξέρεις πότε την κρύβεις και πότε τη φωνάζεις.
Και προσοχή στο τέλος της σκηνής, γιατί ο ήρωας τα χαλάει μόνος του: από αλαζονεία φωνάζει το αληθινό του όνομα στον τυφλωμένο γίγαντα, και πληρώνει την υπερηφάνεια με το καράβι του.
Η ύβρις δεν ήταν που τύφλωσε το τέρας. Ήταν που θέλησε και τα εύσημα.
Ο Κάτω Κόσμος: η στιγμή που κατεβαίνεις να μιλήσεις με το παρελθόν σου.
Ο Οδυσσέας πάει στους νεκρούς για να ρωτήσει τον δρόμο, και φεύγει έχοντας καταλάβει κάτι σκληρό, ότι δεν προχωράς μπροστά αν δεν κοιτάξεις κατάματα όσους άφησες πίσω. Η μνήμη είναι πέρασμα υποχρεωτικό.
Η Πηνελόπη με τον ιστό: η πιο υποτιμημένη εξυπνάδα ολόκληρου του έπους. Υφαίνει τη μέρα, ξηλώνει τη νύχτα, αγοράζει χρόνο απέναντι στους μνηστήρες.
Δεν κάθεται να περιμένει το βραβείο, κρατάει το βασίλειο όρθιο με υπομονή και δόλο, με τα ίδια ακριβώς όπλα που κρατούν ζωντανό τον άντρα της στη θάλασσα.
Δύο άνθρωποι που ταιριάζουν επειδή σκέφτονται ίδια.
Και στο τέλος το τόξο. Μόνο ο αληθινός βασιλιάς το τεντώνει. Δεν φτάνει να γυρίσεις σπίτι, πρέπει να αποδείξεις ότι είσαι ακόμα εκείνος που έφυγε, ή μάλλον ότι έγινες κάποιος που πια το αξίζει.
Και η μεγαλύτερη πρόκληση, στο τέλος, δεν είναι να βρούμε τον δρόμο για την Ιθάκη. Είναι να αναγνωρίσουμε ποιο κομμάτι του εαυτού μας θέλει να επιστρέψει.
Αυτό είναι ο Όμηρος. Μια ιστορία για το τι πρέπει να ξαναγίνεις για να αξίζεις το σπίτι σου. Και το κρατάω αυτό στο μυαλό μου βλέποντας τι κάνει το Χόλιγουντ με τον μύθο, γιατί τα τέρατα τα φτιάχνει εύκολα. Την ψυχή που ταξιδεύει, δυσκολότερα.
@dommenrod "Tudo pode ser tirado de um homem, exceto uma coisa: a última das liberdades humanas — a de escolher a própria atitude em qualquer conjunto de circunstâncias..."
-Viktor Frankl
O homem comum frequentemente vive apoiado em opiniões prontas, certezas herdadas, ideologias, slogans e explicações simplificadoras. Essas “ideias” não necessariamente existem para compreender o mundo, mas para proteger o indivíduo do desconforto de não compreender. O homem só começa a se encontrar quando admite que está perdido; porém, o verdadeiro perigo não é estar perdido; é estar perdido e acreditar que se sabe exatamente onde está.
A descoberta começa quando o homem se vê diante de um problema real e percebe que as respostas prontas não bastam. A verdade, portanto, muitas vezes não nasce do acúmulo confortável de informações, mas da coragem de destruir os lugares-comuns que nos impedem de pensar.
A verdadeira lucidez começa quando cessamos de usar ideias como escudos contra a realidade.