Doğan Cüceloğlu:
"ABD'ye doktoraya gittim. Hoca geldi, soruları dağıtıp gitti. Akşam ev arkadaşıma anlattım, 'Sen bilim adamı olacaksın, başına gözcü mü konmalıydı, utan' dedi.
3 gün depresyona girdim. 26 yaşıma kadar ülkemde bana dürüst bir insan olarak bakılmamıştı..."
Zorla ikna ettiğiniz her karar sonunda pişmanlık getirir. Doğru yol kendini belli eder. Yanlış yol ise sizi sürekli sorgulatır. Zorlamaya ihtiyaç duyduğunuz her şey aslında size ait değildir.
Monte Cristo Kontu’nda şöyle bir cümle geçer: “Belirsizlik tüm işkencelerin en kötüsüdür.” Çünkü insan bilmediğiyle savaşamaz, hazırlıksız kalır. Zihin boşluğu doldurmak için senaryolar üretir, korkuyu büyütür. O yüzden bazen olanı bilmek, en kötü ihtimali duymak bile, bilinmezliğin çürütücü ağırlığından daha hafiftir.
Proust der ki, "bir acı, sonuna kadar yaşanmadıkça geçmez." İnsan acısını yarım çekemiyor. Başkalarıyla paylaşsa da, içine atsa da tamamını çekmek zorunda; ta ki hissizleşene kadar acısını çekmek zorunda.
Carl Jung’un psikolojisinde “gölge” dediği şey, bizim kabul etmek istemediğimiz, utandığımız, “bende böyle bir şey yok” dediğimiz yanlarımızdır. Kızgınlık, kıskançlık, bencillik, acizlik... İşte bunları görmezden gelip içimize bastırdıkça, kendimize dair sahte bir maske örmeye başlarız.
Bu maskeye Jung “persona” der. Dışa gösterdiğimiz, “ben işte böyleyim” dediğimiz yüzümüzdür. Ama bu sadece bir roldür. Sorun şu ki, zamanla bu role inanmaya başlarız. Kendimizi “her zaman iyi, her zaman güçlü, her zaman haklı” biri olarak görürüz. İşte bu, bir tür kendini putlaştırmadır.
Sonra ne olur?
Bastırdığımız hiçbir şey ölmez. Geri döner. Ansızın patlarız, sebebini bilmediğimiz öfkelere kapılırız, küçük şeylerden aşırı incinir, sürekli başkalarını eleştiririz. Çünkü kendi karanlığımızı onlarda görürüz. Jung’un muazzam tespiti budur: Kendini tanımayan, herkesi suçlar.
İyileşme, sahtelikten çıkıp hakikatle buluşmakla başlar: Kendinle dürüst olmak, “Evet, ben de kızıyorum, ben de korkuyorum, ben de bazen kötü düşünüyorum” diyebilmekle. O idealize edilmiş imgeyi kırmakla. Kendini affedip, olduğun gibi kabullenmekle.
Çünkü bütünlük, mükemmellikle değil, dürüstlükle gelir.
Ancak o zaman bütünleşirsin.
Ancak o zaman özgürleşirsin.
Cıvıklığın neşe, hadsizliğin özgüven, kabalığın doğallık, kibrin karizma, patavatsızlığın dobra olmak, dalaverenin iş bilmek, ahlaksızlığın özgürlük, narsizmin kendini sevme zannedildiği bir yerde; Büyük sıkıntı vardır, oldukça büyük bir sıkıntı..