#SONDAKİKA Ülkemizde 15 yaş altı çocukların sosyal medya kullanamayacağına ilişkin yasak hayata geçmek üzere:
— Ebeveynleri izin verse dahi kullanımı yasaklanıyor.
— Oyunlarda da sıkı denetimler başlayacak.
Güzel bir haber ama sanıldığı gibi tedavi buldular düzeyinde bir gelişme yok henüz
Barbacid'in CNIO'daki ekibi, KRAS mutasyonlu pankreas kanserinde üçlü ilaç kombinasyonu denedi: daraxonrasib (KRAS inhibitörü), afatinib (EGFR inhibitörü) ve SD36 (STAT3 inhibitörü). Fare modellerinde tümörler tamamen geriledi ve iki yüz günü aşkın süre direnç gelişmedi (1).
Bu gerçekten önemli bir başarı çünkü pankreas kanserinin en büyük sorunu tedaviye hızla direnç geliştirmesi.
Ama henüz İNSANDA DENENMEDİ.
Bu daha ortada bir şey yok demek.
Hatta bakın Barbacid'in kendi "Henüz üçlü terapiyle klinik deneme yapacak durumda değiliz." (2).demiş.
Fare modeli ile insan arasındaki mesafe öyle az buz değil, devasa.
Üzgünüm ama kanser araştırmalarında farelerde işe yarayan tedavilerin yüzde doksan beşi insanda başarısız oluyor (3).
Bu üçlü kombinasyonun insanda aynı etkiyi gösterip göstermeyeceği, yan etki profilinin kabul edilebilir olup olmayacağı, hangi hasta alt grubunda işe yarayacağı, hiçbiri henüz bilinmiyor.
KRAS onkojeni onlarca yıl ilaçlanamaz kabul edildi. Barbacid'in kendisi 1982'de insan kanserinde ilk KRAS mutasyonunu tanımlayan isim, yani kırk yılı aşkın süredir bu genle uğraşıyor. Son birkaç yılda KRAS inhibitörleri nihayet geliştirildi ve klinik denemelere girdi, ama tek başlarına direnç sorunu aşılamıyor. Bu çalışma üç farklı sinyal yolunu aynı anda hedefleyerek direnç mekanizmasını engellemenin mümkün olduğunu gösteriyor. Bu kavramsal bir ilerleme, tedavinin kendisi değil.
Pankreas kanserinde çoğu hasta tanı aldığında zaten metastatik evrede oluyor. Bu çalışma elbette umut verici ama "tedavi bulundu" manşeti atmak için çok çok çok erken. En iyimser senaryoda, yani başarılı olduğu senaryoda bile klinik denemelerin tamamlanması yıllar alacak.
İlerleme olacaksa şöyle olacak: Küçük adımlar, fare modelleri, faz bir, iki, üç denemeleri, başarısızlıklar, düzeltmeler, bazen on yıllar.
"Tedavi bulundu" diye heyecanla erkenden duyurmak, bu şekillde manşet atmak dikkat çekiyor ama üzgünüm, an itibariyle gerçekliği yansıtmıyor.
Herkese sağlıklı günler.
Kaynaklar
1-Liaki V, Barrambana S, Kostopoulou M, et al. A targeted combination therapy achieves effective pancreatic cancer regression and prevents tumor resistance. Proc Natl Acad Sci USA. 2025;122(49):e2523039122. doi:10.1073/pnas.2523039122. PMID: 41329731.
2-Centro Nacional de Investigaciones Oncológicas (CNIO). El grupo de Barbacid en el CNIO elimina tumores de páncreas en ratones por completo y sin que aparezcan resistencias. CNIO Noticias. December 2025.
3-Mak IW, Evaniew N, Ghert M. Lost in translation: animal models and clinical trials in cancer treatment. Am J Transl Res. 2014;6(2):114-118. PMID: 24489990.
Balaca küçük nəslin yarı türkcə danışmağını eşitməmək üçün deyəsən ölkəni tərk eliyəcəm. Əsl Azərbaycan dilini deyəsən Rusiyada yaşayan azərbaycanlılar qoruyub saxlayacaq.