Dat ik dit shot van mijn bucketlist mag afstrepen had ik niet durven dromen. Prachtig #onweer boven de iconische molenrij van #Kinderdijk. Dit betreft een '' singel shot '', geen bliksemstack. Alle ontladingen vielen gelijktijdig.
Nederlandse overheid in cijfers:
• Inkomsten 2025: €510 miljard
• Uitgaven 2025: €529 miljard
• Tekort: €19 miljard
• Staatsschuld: €524 miljard
• Werknemers publieke sector: ruim 1,1 miljoen
• Rijksambtenaren: circa 160.000
• Overhead op ministeries: 45 tot 50% van de functies
• Externe inhuur: ruim €3 miljard per jaar
• Apparaatskosten overheid: €173 miljard per jaar
Dus van elke euro die de overheid uitgeeft, gaat ongeveer 33 cent op aan personeel en apparaat.
De moderne staat lijkt steeds meer op een bedrijf waarvan de helft van de werknemers elkaar vergaderverzoeken stuurt en de andere helft KPI’s maakt over waarom de uitvoering achterblijft.
En daarna vragen mensen zich af waar het geld blijft. En de wegen en bruggen.
https://t.co/3Grlb6U80c
If, when you say regulation, you mean the dead and clammy hand of the commissar—the gentleman who has never in his life built a single thing, drafting rules to govern a thing he cannot define, to be enforced by men who cannot read them; if you mean the form in triplicate, the impact assessment upon the impact assessment, the compliance officer who breeds, in the warm dark of the org chart, further compliance officers unto the third and fourth generation; if you mean the moat—the deep cold moat that the giant digs around his own castle and christens, with a perfectly straight face, public safety—the drawbridge he hauls up behind himself the very instant he is across, lest any hungrier and hungrier man should follow; if you mean the precautionary principle, which, had it governed our grandfathers, would have banned the wheel pending further study of the hill, and left us yet shivering and raw in the mouth of the cave, blessing its excellent ventilation; if you mean the European disease—that magnificent open-air museum of a continent, which produces in our time precisely two things in great abundance, and they are regulation, and the eloquent and well-footnoted regret of cultivated men explaining at length why they have produced nothing else; if you mean the license required to think, the permission slip for honest arithmetic, the king’s wax stamp pressed upon the forehead of every new idea before it may draw its first breath; if you mean the agency dispatched, with trumpets, to slay a single dragon, which arrives at the cave, surveys the accommodations, and moves in—and spends the ensuing century laying eggs and devouring the very villagers it was sworn to defend; if you mean the startup that perishes not of the market’s honest verdict but of the filing fee, the genius decamping by the next tide to a freer and warmer shore; if you mean the law that arrives, faithful as the swallows, exactly one whole epoch too late—helmeted, plumed, and magnificently armed—to regulate the stagecoach—then certainly, my friends, I am against it.
But—but, my friends—if, when you say regulation, you mean instead the humble steel guardrail upon the mountain road at midnight, the very thing you curse on the easy days and bless on your knees the one night the fog comes down; if you mean the brakes—for it is the brakes, and not the engine alone, that permit a sane man to drive fast and yet arrive alive—and the buttress, without which no cathedral was ever flung so high, but only in spite of which, but because of which; if you mean the meat inspector, who is the single homely reason a man may eat a sausage in this republic without first composing his last will and testament; if you mean the firebreak cut clean through the forest before the dry season of the burning, the smallpox cordon, the buoy that marks the channel, the rule of the road that lets ten thousand strangers hurtle past one another in the dark at fearful speed and arrive, by its quiet grace, every one of them home; if you mean the honest scale and the true weight, the reason a pound is a pound and a dollar a dollar from Natchez to Nome; if you mean the firm and decent wall between the counterfeit voice and the widow’s bank account, between the deepfaked candidate and the ballot box on the eve of the vote, between the loosed and loveless machine and the schoolyard it neither knows nor pities; if you mean the simple plank of law that says the strong shall not, in the gray dawn, feed the weak quietly into the furnace and sell the rising smoke as progress; if you mean, in the end, the one slender thread of trust without which no citizen will ever dare to use the marvelous thing at all—for where there is no rule there is no trust, and where there is no trust there is no commerce, and a miracle that no man dares to touch is no miracle, but only a handsome and expensive ghost—then certainly I am for it.
This is my stand. I will not retreat from it. I will not compromise one inch of it.
A British biologist looked at 200,000 years of human history and found that the entire reason humans broke out of poverty was not intelligence, not language, not even agriculture, but one mechanism so simple a 6-year-old could explain it.
His name is Matt Ridley.
He is a zoologist by training, an evolutionary biologist by career, and in 2010 he wrote a book called The Rational Optimist that quietly argued the most important fact about human progress had been hiding in plain sight for the entire history of economics.
Naval Ravikant has been telling people to read everything Ridley has ever written for the last 15 years. The reason is the argument inside this one book.
For 200,000 years, anatomically modern humans walked around with the same brain you have right now. Same skull size. Same neural architecture. Same raw capacity for language, planning, and abstract thought.
For roughly 190,000 of those years, almost nothing happened. Generation after generation lived and died inside the same Stone Age toolkit their great-great-grandparents had used. Then somewhere around 50,000 years ago, the line on the chart of human progress started to tick upward. Then it bent. Then it exploded.
The question Ridley spent years on was the only question that mattered. What changed.
It was not the brain. The brain had been the same for 190,000 years. It was not language, which had existed long before the takeoff. It was not even agriculture, which arrived only 10,000 years ago and was actually preceded by the upward bend, not the cause of it.
What changed was that humans started trading with strangers.
This sounds too small to be the answer. Ridley argues that it is the answer to almost everything. The moment one human exchanged a useful object with another human from a different group, something happened that no other species on earth had ever done.
Two ideas that had developed in isolation came into contact. The flint knapper learned what the spear maker had figured out. The fisherman from the coast learned what the hunter from the forest had figured out. The two pieces of knowledge fused into something neither side could have produced alone.
Ridley calls this ideas having sex. The phrase sounds frivolous and it is meant to. The point is that ideas, like genes, get better when they combine with other ideas from different lineages.
An idea sitting inside one head, no matter how brilliant the head, eventually hits a ceiling. The same idea exposed to ten thousand other ideas does something genes do under sexual reproduction. It mixes. It recombines. It produces offspring nobody planned.
The cleanest proof of this argument is the most uncomfortable case study in the book. Tasmania.
Around 10,000 years ago, rising sea levels cut Tasmania off from mainland Australia. A population of roughly 4,000 humans was now isolated on an island, with no possibility of contact with the rest of humanity. They had the same brains. The same language. The same starting toolkit as their cousins 150 kilometers north. The natural experiment was now running.
What happened next is something no economist or geneticist had ever predicted.
The mainland Australians kept inventing. Boomerangs. Spear-throwers. Fishing nets. Bone needles for sewing fitted clothes. Watercraft with paddles. Their technology compounded slowly across the centuries.
The Tasmanians went the other way. They did not just fail to invent the new tools their cousins were developing. They started losing the tools they already had. Fishing was abandoned within a few thousand years. Bone tools disappeared. Fitted clothing disappeared. They forgot how to make fire from scratch and started carrying lit firebrands from camp to camp instead, relighting their fires from a neighbor's whenever their own went out.
By the time European explorers arrived in the 17th century, the Tasmanians had the simplest toolkit of any human society ever recorded. Their material culture had gone backward for 8,000 years.
The archaeologist Rhys Jones called it a slow strangulation of the mind.
Joseph Henrich at Harvard later proved with formal mathematical models that there was nothing wrong with Tasmanian brains. There was something wrong with their network. A toolkit requires a critical mass of people exchanging skills to maintain itself.
The act of teaching a skill is imperfect. Every generation loses a small percentage of what the last generation knew. If your population is large enough and trading widely enough, those losses get caught and corrected by someone else who still remembers.
If your population shrinks below a certain threshold and stops mixing with outsiders, the small losses compound until entire technologies disappear.
This is the part that should haunt anyone reading this in 2026.
Intelligence is not a property of the individual brain. Intelligence is a property of the network the brain is connected to. A genius in isolation will produce less than a mediocre thinker inside a dense exchange of other mediocre thinkers.
The thing your ancestors needed in order to break out of 190,000 years of stagnation was not better brains. It was better connections between brains they already had.
The implication for any individual is direct and uncomfortable. If you are smart and isolated, you will be outproduced by people half as smart who are connected.
The most successful people in any field are almost never the smartest people in it. They are the ones positioned at the intersection of the most idea flows. They are reading more authors than their competitors. They are talking to more people from more disciplines. They are in the rooms where ideas from different lineages bump into each other.
Ridley ends the book on the line that sounds optimistic but is actually a warning its this "The future will be invented by people who connect ideas, not by people who guard them."
Ik probeer niet te dramatisch te zijn, maar het CPB-model gebruikt door politici om van alles en nog wat goed te praten is activisme vermomd als doorrekening.
Dit model ken je van de doorrekening van verkiezingsprogramma's en kabinetsplannen, en het is ongelooflijk eenzijdige fictie:
1️⃣ Het rekent dat extra overheidsuitgaven altijd meer opleveren dan de bijhorende belastingverhoging kost.
2️⃣ Lagere belastingen worden ongeveer half zo positief gewaardeerd als hogere uitgaven.
3️⃣ Geld in handen van de overheid is volgens dit model bijna twee keer zoveel waard als geld in onze handen.
4️⃣ Het zorgt ervoor dat linkse partijen en plannen met meer overheidsuitgaven systematisch beter in de doorrekening staan.
Een serieuze en breedgedragen economische literatuur laat het tegenovergestelde zien: bij een hoog overheidsbeslag drukken hogere uitgaven en belastingen de groei juist.
Een van de meest gerespecteerde modellen (in mijn ogen nog te conservatief) is Fournier-Johansson.
Bij een groei van overheidsuitgaven naar 60% bbp voorspelt CPB groei, dit model krimp. Bij 35% (Zwitsers niveau) voorspelt CPB krimp, dit model groei. Tegenovergestelde voorspellingen voor hetzelfde beleid.
Het verschil zit erin dat het model met gedragseffecten (MGE) de werkelijkheid meeneemt. CPB niet.
I'm a middle eastern historian. My own family were made refugees. And this is my honest view of the Nakba (“catastrophe”) - the displacement of around 700,000 Palestinian Arabs during the 1947–49 war surrounding the creation of Israel.
A thread. 🧵
Energy expert Dr. Lars Schernikau: It sounds simple… until you do the math.
• 1 GWh battery = 700,000 tons of mined materials
• Takes 450 GWh to build (450x its capacity)
• Stores as much as 400 tons of coal
Hours of storage. Massive mining, degradation & risks.
This doesn’t fix intermittency, it multiplies the destruction.
‘Batteries are an environmental nightmare’.
Vorige week nog deed een hoogleraar aan de VU tijdens een symposium over Israël aan keiharde verkrachtingsapologetiek: de ronduit satanische orgie van gruwelen op 7 oktober was voor hem kennelijk ‘business as usual’.
Dezelfde morele aftakeling zagen we terug in bizarre palliewappiepropaganda over honden en ratten die op Gazanen zouden worden losgelaten. Dit is het niveau van middeleeuwse bloedsprookjes, omgekat tot hip mensenrechtenactivisme. Dit is doelbewuste laster vanuit een antisemitische gevestigde orde die zichzelf schaamteloos verheven acht boven iedere vorm van waarheidsvinding en gezond verstand.
Vandaag nemen we kennis van de volle omvang van het seksuele geweld door Hamas en Gazanen op en na 7 oktober. Iedereen die niet wegkeek wist meteen wat er gebeurd was. Nu ligt er een onafhankelijk rapport van bijna 300 pagina’s*, gebaseerd op honderden getuigenissen en duizenden beelden.
De conclusies zijn volstrekt helder: het seksuele geweld gepleegd door de demonische beesten uit Gaza was systematisch, georganiseerd en een integraal onderdeel van de massaslachting. Het ging om verkrachting, groepsverkrachting, seksuele martelingen, opzettelijke verminking van genitaliën, executies tijdens en na seksueel geweld, gedwongen naaktheid, ontering van lichamen en seksueel geweld tijdens gijzeling in Gaza.
Het rapport beschrijft hoe vrouwen en meisjes halfnaakt en bebloed werden teruggevonden met vastgebonden handen. Er zijn getuigenissen over lichamen met schotwonden in gezicht en genitaliën, over verbrande en ernstig verminkte lichamen, over vrouwen die tijdens de aanval publiekelijk werden tentoongesteld en vernederd. Ook mannen en jongens werden slachtoffer van seksueel geweld. Gijzelaars verklaarden dat het seksueel geweld doorging in Gaza.
Het tunnelgebroed filmde de eigen misdaden. Het verspreidde de beelden via Telegram, telefoons van slachtoffers en social media om zo maximale psychologische terreur te veroorzaken. Families zagen de laatste momenten van hun geliefden online verschijnen. Het geweld was niet alleen fysiek. Het werd bewust ingezet als spektakel en voor collectieve intimidatie.
Het rapport benoemt tevens expliciet een patroon van kinocide: geweld dat bewust wordt ingezet om families als sociale en emotionele eenheid kapot te maken. Seksueel geweld vond plaats terwijl familieleden gedwongen moesten toekijken of zelfs onder dwang betrokken werden. Het doel was de vernietiging van menselijke banden, vertrouwen en iedere vorm van waardigheid.
Ondanks dat ieder beschaafd mens begreep wat er gaande was, waren er academici, activisten en zelfverklaarde feministen die vanaf het allereerste moment probeerden de gruwelijkheden te verdoezelen. Alles werd in het werk gesteld om het daderschap van de antisemitische monsters te verkopen als gelegitimeerd geweld. Deze medeplichtigen zijn inmiddels al jaren bezig met het opwerpen van semantische en juridische rookgordijnen en het relativeren van de absolute oerhaat. Eerst framede men de seksuele terreur als zionistische propaganda. Daarna hield men stug vol dat de misdaden “onvoldoende bewezen” waren of plaatsvonden in een “context van verzet”. De morele keuze om slachtoffers serieus te nemen verdween zodra die slachtoffers Joods waren.
7 oktober en het duistere tijdperk dat erop volgde legden het complete morele failliet bloot van een westers milieu dat seksueel geweld onderhandelbaar maakte zodra het politiek onhandig werd om ook maar enige medemenselijkheid te tonen. Laten we hopen dat er alsnog consequenties volgen en dat iedereen krijgt wat hij of zij verdient, zónder uitzondering.
*Link naar het rapport in onderstaande tweet
Afschaffen van de vermogens-, schenk- en erfbelasting is van groot belang niet alleen voor de bevordering van vermogensvorming, productiviteitsstijging, groei van de welvaart, economische vrijheid, vermindering van de armoede, maar ook voor het weer laten opbloeien van een niet van de overheid afhankelijk maatschappelijk middenveld. Natuurlijk kan dit pas als de overheid fors bezuinigt, want ook andere belastingen zouden omlaag moeten.
1/Briljante column M.Sommer:'In zijn Jaarverslag–met als thema 'Rechtvaardigheid over de grenzen van generaties heen'-spreekt de Raad van State van ‘de tirannie v/h hedendaagse’ bij kortzichtige politici zonder lange-termijnvisie en ‘juiste prioritering’ mho op komende generaties
Reinier Kooiman staat voor een wereldbeeld dat veel Nederlanders intuïtief vertrouwen: als de overheid slimmer organiseert, beter uitvoert en consistenter stuurt, lossen we onze grootste problemen op. Het klinkt nuchter. Redelijk zelfs. Geen ideologische scherpte, maar pragmatiek.
En precies daarin zit de valkuil.
Want onder dat pragmatisme ligt een diepe aanname: dat maatschappelijke complexiteit uiteindelijk beheersbaar is. Dat woningtekorten, migratiedruk of falende dienstverlening geen grenzen zijn aan wat we kunnen weten, maar puzzels die nog niet goed genoeg zijn gelegd.
Dus wat doen we? We optimaliseren. We ontwerpen bij. We voegen lagen toe. Meer beleid, betere coördinatie, scherpere kaders.
Maar de samenleving is geen systeem dat je van bovenaf kunt finetunen.
Wat hier ontbreekt, is bescheidenheid over kennis. In de echte wereld zit informatie niet in rapporten of dashboards, maar verspreid over miljoenen individuen. In hun keuzes, hun risico’s, hun fouten. De markt, hoe rommelig ook, is precies dat mechanisme waarin die informatie tot uiting komt.
Zodra je dat vervangt door centrale sturing, vervang je realiteit door aannames.
En dat gaat zelden in één keer mis. Het begint subtiel. Een regel hier, een subsidie daar. Tot het systeem steeds minder reageert op wat mensen daadwerkelijk doen, en steeds meer op wat beleidsmakers verwachten dat ze zouden moeten doen.
Dat is de kern van wat Hayek de fatale arrogantie noemde. Niet arrogantie in toon, maar in structuur. Het idee dat we, gewapend met expertise en goede bedoelingen, beter kunnen plannen dan de spontane orde die uit vrije interactie ontstaat.
Het resultaat zie je overal terug.
Een woningmarkt die vastloopt door goedbedoelde regulering.
Energiesystemen die verstarren onder politieke doelstellingen.
Publieke diensten die groeien, maar niet beter functioneren.
En telkens dezelfde reflex: nog één ingreep. Nog één optimalisatie.
De libertaire kritiek op Kooiman is daarom geen aanval op zijn intenties, maar op zijn uitgangspunt.
Niet omdat de overheid altijd faalt, maar omdat ze structureel probeert te doen wat geen enkele centrale actor kan: een complexe samenleving sturen alsof ze een organisatie is.
De echte vraag is niet hoe we dat beter doen.
De echte vraag is waar we stoppen.
Want vooruitgang ontstaat zelden uit één plan dat klopt. Ze ontstaat uit concurrentie tussen plannen, uit fouten die zichtbaar worden, en uit de vrijheid om iets anders te proberen.
Ons kantoor heeft in augustus/september vorig jaar ca 450 Opgaven Werkelijk Rendement (OWR) ingediend voor de jaren 2019-2024. Raad eens hoeveel er inmiddels zijn afgewikkeld. Tip: fiscus hoeft geen rente te vergoeden…#box3
Volgens de libertaire Oostenrijkse School faalt socialisme/sociaaldemocratie/populisme/linksliberalisme niet omdat het slecht wordt uitgevoerd of dat mensen dom zijn, maar omdat het niet kán werken.
De kern, uitgewerkt door Ludwig von Mises en Friedrich Hayek: zonder echte marktprijzen kun je niet rationeel plannen. Prijzen bevatten informatie over schaarste. Verstoor je die, dan verlies je coördinatie. Zoals dronken op de fiets.
Dat gebeurt stap voor stap: regulering, prijssturing, subsidies.
Nederland laat dit mechanisme duidelijk zien:
Huurregulering → minder aanbod → wachtlijsten
Door uitbreiding van het puntensysteem worden huren begrensd. Verhuurders verkopen of stoppen. Gevolg: minder huurwoningen en wachttijden van jaren.
Bouwrestricties → structureel tekort
Stikstofregels en vergunningen vertragen nieuwbouw. Tegelijk groeit de bevolking. Resultaat: chronisch tekort en oplopende wachttijden.
Migratiesubsidies → extra vraag → langere wachttijden
Asielopvang, huisvesting en uitkeringen worden collectief gefinancierd. Dit creëert extra vraag naar woningen zonder prijsrem. Gevolg: meer druk meer migranten en langere wachtrijen.
Toewijzing i.p.v. prijs → wachtrijen
Sociale huur wordt verdeeld via regels. Niet prijs maar criteria bepalen toegang. Dat leidt direct tot wachtlijsten in plaats van snelle allocatie.
Zorgregulering → zorgwachtlijsten
Budgetten en tarieven beperken capaciteit. Vraag stijgt. Resultaat: wachttijden voor operaties en personeelstekorten.
Arbeidsmarktregels → minder aanbod arbeid
Hoge lasten en rigiditeit maken aannemen risicovol. Minder banen betekent minder productie, dus minder aanbod.
Meer armoede.
Netcongestie → bedrijven op wachtlijst
Door gereguleerde netcapaciteit en prijssturing ontstaan knelpunten. In regio’s zoals Utrecht en delen van Brabant kunnen bedrijven niet meer worden aangesloten op het elektriciteitsnet. Ze komen letterlijk op een wachtlijst. Investeringen liggen stil, capaciteit ontbreekt.
Jesús Huerta de Soto maakt het scherp: interventie vernietigt ondernemerschap. En ondernemerschap is hoe nieuwe capaciteit en oplossingen ontstaan.
Zonder die prikkels weet niemand waar en hoe er uitgebreid moet worden.
Dus het probleem is niet dat planners fouten maken. Het probleem is dat het systeem de signalen vernietigt die tekorten en wachtlijsten voorkomen.
Het patroon is altijd hetzelfde:
prijsverstoring → minder aanbod → tekorten en wachtlijsten
De logische uitkomst.
En precies daarom zeggen libertariërs:
Socialisme (van alle partijen) verdeelt geen welvaart. Het verdeelt armoede en schaarste via wachtrijen.
Demonstreren is een grondrecht, zegt onze minister van Justitie en Veiligheid.
Demonstreren is een grondrecht wanneer je de rode lijn loopt namens Hamas.
Demonstreren is een grondrecht wanneer je jezelf vastplakt op een snelweg.
Demonstreren is een grondrecht wanneer je een universiteit kort en klein slaat.
Demonstreren is een grondrecht als je Joden en christenen intimideert, bedreigt en vernedert.
Demonstreren is een grondrecht wanneer je oproept tot intifada en jihad.
In al deze gevallen worden demonstraties gefaciliteerd door onze bestuurders en hun geweldsmonopolie. Van kopjes thee tot baklava: de agressie van dit type grondrechtgebruikers zal en moet op een laagdrempelige wijze gede-escaleerd worden.
Demonstreren is géén grondrecht wanneer je opstaat tegen een derdewereldinvasie in je straat.
Demonstreren is géén grondrecht wanneer je jouw kans op overlast, verkrachtingen en geweld niet wenst te vergroten.
Demonstreren is géén grondrecht wanneer je als vrouw opkomt voor de veiligheid van je dochters, zussen en die van jezelf.
Demonstreren is géén grondrecht wanneer je wordt bedreigd door links tuig en aanhang.
Demonstreren is géén grondrecht in Loosdrecht. Daar gaat de geplande vrouwenmars niet door. Daar wordt vandaag niemand beschermd door de minister. Integendeel: in Loosdrecht keerde het geweldsmonopolie van de minister zich tegen de demonstranten en hun kinderen. In Loosdrecht is het vertrouwen in de rechtsstaat weg.
Hieronder de minister en @wierdduk die de uitvoerende macht aanspoort tot het nemen van verantwoordelijkheid: