Một giám đốc một công ty Trung Quốc đi đàm phán với một công ty của Mỹ. Bên Mỹ giới thiệu “Tôi là John Smith, tiến sĩ kinh tế học, rất hân hạnh được gặp ông”. Ông Trung Quốc tự ái bèn nói “Tôi là Bành Tử Cung, tôi là bố của 2 tiến sĩ”. Phái đoàn Trung Quốc vỗ tay vang dội, vì đã “cho đối tác 1 bàn thua trông thấy”, vì con tôi là tiến sĩ, tôi là bố nó, "thì mày cũng chỉ vai vế là con tao thôi". Nhưng ông John mới cười đáp lại là “vậy thì 2 đứa con ông đã có cùng học vị với tôi”. Người phương Tây không quan trọng các quan hệ gia đình chằng chịt nho giáo, chỉ quan tâm giá trị từng cá nhân. Con mày tiến sĩ thì mới ngang hàng với tao chứ mày là cha thì kệ mày chớ, vì sao tao phải tôn trọng? Mày chăm chỉ học hành, tài giỏi đi thì tao nể, thế thôi. Chứ không phải vì con mày giỏi giang đức hạnh mà tao nể mày, không có.
Tui nhận một bạn vô làm việc. Bạn sau đó nhận học bổng du học nên dắt đứa em vào gặp tui, nói đây là em con, cho vô làm thế vị trí của con nha. Thì kệ em của mày chớ, muốn thì cứ thi vào, đủ ĐK là tao nhận hết. Tao đâu phải ông vua ngơ ngơ trong truyện Tấm Cám đâu mà "Tấm chết thì đưa Cám vào", lỡ con Cám nó xấu như quỷ cũng phải chịu à? Một lần khác, tui hẹn 1 bạn đi cà phê bàn công chuyện, tới quán thì ngoài bạn thì còn 3 người đang ngồi nữa. Tui hỏi ai đây thì nó nói "dạ đây là đứa em ruột của con, còn đây là bạn thân chí cốt của con, còn đây là vợ con, mọi người muốn tới học hỏi với coi mặt Dượng". Tui bảo thôi các bạn đi về đi. Tui không gặp nữa, gặp bàn việc làm ăn với mày chứ đâu phải với các mối quan hệ của mày đâu?
Ngày xưa, cha mẹ, vua chua có quyền định đoạt con cái, thần dân của họ. “Quân xử thần tử, thần bất tử bất trung. Phụ xử tử vong, tử bất vong bất hiếu”. Vua kêu chết, hẻm chết là không trung. Cha kêu chết, không chết là bất hiếu. Trung hiếu nhân lễ nghĩa trí tín dũng…là những khái niệm rất hay, tuy nhiên các triều đình phong kiến đã đặt hàng các triết gia qua nhiều thế hệ như Khổng Tử, Mạnh Tử, Trang Tử, Tuân Tử, Lão Tử…viết thành “sách có câu, sách có câu…” nhằm dễ dàng quản lý xã hội. Mấy cái “tam tòng”, “trinh tiết”, khiến phụ nữ ở các nước này sống một cuộc đời rất tội nghiệp mà họ không hề hay biết. Sau này, tư tưởng nho giáo còn di chứng lại khá nặng nề, khiến người phương Đông nói chung sống một cuộc đời từ lúc sinh ra cho đến mất đi, luôn than “cuộc đời là vạn ngày sầu, biết tìm vui chốn nào”, nguyên nhân chính là tư tưởng “Live for others”, tức sống cho người khác. Cho mà không quên. Tự nhiên thương quá thương, cái đòi hy sinh cả cuộc đời cho 1 cá thể độc lập khác, rồi bắt mang ơn, bắt nhớ về. Nó quên ơn là khóc, bứt tóc móc mắt, hờn dỗi, trách móc…”biết vậy ngày xưa tao bóp mũi cho mày chết cho rồi!". Yêu chồng, chồng ban đêm đi nhạo là ngồi xoã tóc viết đơn ly dị, nói sao em không đi nhạo mà anh đi, em đã hy sinh tất cả cho anh, mà sao anh đối xử tệ bạc thế với em. Thì tại em thôi, em đi spa, em đi chơi, em đọc sách, em học ngoại ngữ, em live stream bán hàng, em xem phim, em đi cà phê với bạn bè, em đi từ thiện....có n việc cần phải làm, em không làm đi mà cứ đu bám anh chi cho khổ vậy? Mỗi người 1 thú vui chớ, vì sao cưới em về anh phải ngồi từ sáng đến tối ở nhà để em vui lòng? Việc nhạo với bạn của anh có vi phạm gì luật hôn nhân gia đình hay đạo đức xã hội gì đâu? Tất cả chỉ là cảm xúc vớ vẩn của em thôi. Do em rảnh quá rảnh.
Nho giáo quan niệm đẻ con ra, con cái là tài sản của họ. Họ có quyền định đoạt tất cả. Những khái niệm như “phận làm con áo không qua khỏi đầu, cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy, cá không ăn muối cá ươn, con cãi cha mẹ trăm đường con hư”….Khi người cha người mẹ vắng mặt, người anh có quyền này với khái niệm “quyền huynh thế phụ” tức, quyền của anh như quyền của cha. Với người châu Á, cha mẹ có vị trí vô cùng lớn. Nhiều khái niệm như “đến bố tôi cũng không làm được” rất buồn cười. Bố mẹ ông bà rất thiêng liêng, đụng đến là không thể. Mắng chửi nhau, cũng lôi bố mẹ ông bà ra chửi. Với người phương Tây, ai sai người đó chịu trách nhiệm, muốn chửi thì vào mặt từng cá nhân, fax you, chứ không có fax your mother. Bà mẹ liên quan gì mà dược fax? Không có chuyện “cha ăn mặn con khát nước”, ông ấy ăn thì ông ấy khát nước chứ mắc mớ gì tôi. Khi làn sóng các tư tưởng phương Tây tràn tới, nhất là khi internet ra đời, giới trẻ nhanh chóng tiếp thu cái mới, dẫn đến xung đột giữa các thế hệ ở các nước châu Á diễn ra khá gay gắt. Nên người lớn ở châu Á phải điều chỉnh lại, cho phù hợp. Tiếp thu có chọn lọc. Bảo tồn cũng có chọn lọc. Cái gì hay thì giữ, cũ quá, lạc hậu quá thì bỏ. Nắm được các quan niệm mới để không phải tự mình chuốc lấy phiền não vì nói “con cái không nghe”.
Cùng cha cùng mẹ, cùng mái nhà, cùng môi trường lớn lên, mà mấy bà chị tui thì làm biếng, chẳng buồn đọc sách hay học ngoại ngữ gì, đêm là coi phim rồi ngủ nên học hành lẹt đẹt, trong khi tui chăm chỉ học tới 1- 2h sáng thì mới có chữ nghĩa, mới đi khắp thế gian. Điều kiện học hành như nhau, mà lớp cấp 3 tui, có mấy bạn từ lớp 10 đã nói tiếng Anh như bẻ cây, còn lại thì ù ù cạc cạc, xong học ĐH vẫn nói kiểu bồi "one you one dollar". Do ai? Chẳng do ai cả.
Ai làm người ấy chịu, ai tu người ấy hưởng, ai ăn thì nấy no. Không có học gì, tu giùm, cúng lạy cầu xin ban phúc ban lộc cho con mình, cha mẹ mình, anh em mình, vợ chồng mình. Ai muốn có lộc thì học hành chăm chỉ, thức khuya dậy sớm làm việc, đi đây đi đó mần ăn, tìm hết cơ hội này tới cơ hội khác kiếm tiền. Ai muốn có phúc thì tự tích đức, tự đóng thân thuyền dày để chứa được nhiều lộc. Ai ăn uống healthy, yêu thương con người, suy nghĩ tích cực, ngày ngày vận động thì ít bệnh tật, tích thọ. Thế thôi.
Khi vợ chồng cùng nhau mở một doanh nghiệp thì đây là mô hình kinh tế hộ gia đình. Nó không khác với câu ca dao "trên đồng cạn, dưới đồng sâu; chồng cày - vợ cấy - con trâu đi bừa", (chỉ khác về ngành nghề kinh doanh thôi chứ bản chất là không khác). Kinh tế hộ gia đình là hình thức kiếm tiền phổ biến nhất trên thế giới. Hai vợ chồng cùng canh tác 1 thửa ruộng, nuôi con gì trồng cây gì. Một mảnh vườn hay 1 nhà hàng, 1 quán cà phê, 1 doanh nghiệp...đều giống nhau vì đều là kinh tế hộ gia đình.
Hình thức này trong giai đoạn đầu hoặc quy mô nhỏ sẽ khiến cả gia đình gắn bó, vì quây quần làm hết việc này tới việc kia. Nhưng tuyệt đại đa số không thể lớn mạnh (cũng có vài trường hợp công ty gia đình CHỈ sở hữu 2 vợ chồng nhưng tài sản đạt mức tỷ đô, có nhưng không nhiều, đó là khi cả 2 đều vô cùng tài năng và toàn tâm toàn ý cho công việc). Nhưng vấn đề là khi 2 vợ chồng này không trực tiếp làm nữa, thế hệ con cái hầu như không thể giữ được gia sản. Không thể trách các bạn trẻ đó được, vì từ bé đã được nuôi nấng kiểu nhà giàu. Thương trường khốc liệt như chiến trường, không có chỗ cho các tiểu thư công tử "không ăn được hành được tiêu, mùi sầu riêng ư? eo ôi sợ lắm, phải thái nhỏ hạt lựu nêm nếm vừa miệng thì em mới ăn,...". Tướng tá soái gì mà mở miệng là sợ rắn, sợ chuột? Thấy sâu thấy vắt thấy đỉa thì hồn vía lên mây? Người ta xúc phạm 1 câu thì đời đời căm hận, thì em ơi tâm hồn em mỏng manh dễ vỡ quá. "Một chiếc lá rơi cụng làm em hoạng sợ", "thấy bóng trắng thoáng qua thềm em ướt quần ngay" thì em lèo lái doanh nghiệp thế nào được em ơi? Thuế hay quản lý thị trường tới thanh tra thường xuyên, không lẽ ngày nào em cũng đái ướt cả ghế giám đốc, đái trôi cả thư ký vì sợ?
*Giải pháp phát triển bền vững cho công ty TNHH một mình tao hay TNHH Vợ Chồng Em là cổ phần hoá, mình giữ 1 ít thôi, để người có vốn - có thế lực - có tài trí vô phụ mình. Có vốn rồi thì bàn bạc, mời người chuyên nghiệp vào quản lý. Vợ hoặc chồng chỉ giữ cổ phần, lâu lâu có mặt trong các sự kiện trà dư tửu hậu hoặc từ thiện của DN chứ không can thiệp chuyện làm ăn, thậm chí chưa bao giờ bước lên doanh nghiệp của chồng (như ở Hàn Quốc, Nhật Bản, các phu nhân này chưa bao giờ lên cty chồng cả, thậm chí chồng làm gì không biết, miễn đưa tiền cho các quý bà đi shopping và du lịch khắp thế giới là được). Nếu 2 vợ chồng đều tài giỏi xuất sắc thì mỗi người thống soái 1 lĩnh vực, chồng ngân hàng - vợ mía đường, chồng du lịch - vợ dệt may, chồng tài chính-vợ giáo dục... Còn ổng hay bả không thấy mình đủ tài năng hoặc không muốn làm thì thôi, chu cấp tiền cho nuôi con, chăm con, lo gia đình thiệt tốt là được.
**Các bé đã có DN ở đây, nên nghĩ đến chuyện này, từ từ cổ phần, giao người khác để 50 tuổi còn làm cái gì mình từng mong ước như làm lĩnh vực khác, đi làm từ thiện, đi tu,... Ai có nhu cầu này thì còm lại.
Chuẩn bị cưới vk, Dượng cho tip học tập
Bữa hỏi vk: Anh hiến tạng em thấy sao, em có dám hiến k ?
Vk: Thì hiến đi, làm em nữa, có gì đâu sợ... còn dùng đc ko sài cũng uổng
Nghe thấy cũng mát lòng, người có vẻ này gan dạ. Mình k quyết đoán chắc mất nóc ngay 😂😂😂
Sáng nay, tui dặn các bạn vầy. Chuyện cá nhân, dự định của mình, âm thầm làm. Không chia sẻ ai kể cả người thân trong gia đình (trừ người đang làm chung). Ví dụ khi khởi nghiệp buôn bán làm ăn chẳng hạn, không nên nói với vợ - chồng - cha - mẹ nếu họ chỉ là những người làm nông hoặc làm công ăn lương thuần tuý, họ sẽ vì thương mình, sợ mình thất bại mà ngăn cản ngay. Chỉ hỏi người có kinh nghiệm trong lĩnh vực đó, cái này phụ thuộc độ triết học trong con người mình, tự mình phải nhận ra. Ví dụ mình đi công tác, chỉ báo người thân là đi công tác, chớ có báo cáo bàn bạc hoặc đưa đi cùng, đó là công việc, muốn đi chơi thì family trip, đi riêng, không liên quan gì đến công việc. Mình muốn đi mua đất làm farm, thì hỏi những người từng mở farm. Muốn mở nhà máy, thì hỏi người đã có nhà máy, bái người đã có nhà máy làm thầy, chứ cái ông chưa bao giờ có nhà máy thì mình theo học cái gì từ ổng? Người thành có bí quyết của người thành, người bại có bài học của người bại, chứ mình hỏi ông chủ buôn trên phố Hàng Bè hay ông giáo sư Harvard thì ổng có kinh nghiệm làm nhà máy bao giờ đâu mà chỉ. Tương tự nhiều thầy cô dạy kinh tế hay diễn giả, họ cầm micro khuyên đủ thứ rất hay, viết bài tư vấn "hãy, đừng" ào ào, đó là nghề kiếm cơm của họ. Mình chỉ theo nếu mình muốn trở thành diễn giả. Còn lại, dùng óc logic để phản biện, sao ổng bả nói hay vậy mà không làm được nhỉ? Liệu 1 đống bằng cấp, giải thưởng đó có tác dụng gì với mình không?
Tui U60, ra đời sớm, làm mấy chục năm nhưng cũng chỉ biết trong 1 phạm vi rất nhỏ của nền kinh tế. Ví dụ mở cty thương mại XNK, mở nhà máy sản xuất trong khu công nghiệp, mở nông trại, mở khu du lịch, xuất bản sách, chơi mạng XH thành KOL và hết. Tui biết chỉ có nhiêu đó thôi, vì đã làm qua. Tui đều bắt đầu từ con số 0, set up lên thành 10 rồi cổ phần, bàn giao đứa khác làm, tui đi mở cái mới để có kinh nghiệm. Còn lại như IT, công nghệ, tài chính, chứng khoán, nhà đất, ...thì thua, tui không biết 1 chữ, cũng không có ý định tìm hiểu vì không có năng lực tiếp thu, cũng không có dự định làm cái đó. Dặn vậy để các bạn lưu ý, dùng trình độ triết học của mình mà phân tích 1 cách logic, khi cần tư vấn phải xác định họ có kinh nghiệm trong lĩnh vực đó không. Còn không hỏi được ai thì mày mò làm, trong quá trình làm sẽ tự rút ra bài học. Sai mình chịu, đúng mình hưởng.
Ví dụ khi các bạn vào X, cần có tích xanh, cần lượng follower lớn để truyền thông gì cũng dễ dàng thì hãy hỏi những người đã có tích xanh, có lượng followers lớn. Ngoài đời cũng vậy, phải giàu - phải giỏi - nói được - làm được thì người ta mới nghe. Cha mẹ chẳng vận động, chẳng học thêm nâng cao trình độ, chẳng đọc sách, chẳng cho đi...mà đòi con cái khoẻ mạnh, học giỏi, tử tế, được XH kính trọng thì lấy đâu ra?
*Bài cũ từ tháng 8 năm ngoái, đăng lại để nhắc các bạn.