Hebben ze geen ogen in hun kop? — Rik de Lavaletta
Ik kijk naar demonstraties voor Palestina en denk steeds vaker: zien deze mensen werkelijk niet wat er voor hun neus gebeurt? Of willen ze het niet zien?
Queers for Palestine. Regenboogvlaggen tussen Palestijnse vlaggen. Mensen die vanuit de veiligheid van Amsterdam, Londen of New York demonstreren voor een gebied waar hun eigen seksuele vrijheid bepaald geen vanzelfsprekendheid is. Ik krijg die tegenstelling niet meer logisch aan elkaar geknoopt.
Israël is het enige Joodse land ter wereld. Een democratie met verkiezingen, oppositie, onafhankelijke media, demonstraties tegen de eigen regering, universiteiten en een economie die zich kan meten met ontwikkelde westerse landen. En juist dat land roept al tientallen jaren een haast obsessieve vijandigheid op.
Op 7 oktober 2023 werd Israël aangevallen. Burgers werden vermoord, mensen ontvoerd, jongeren op een muziekfestival afgeslacht, gezinnen uit hun huizen gehaald. Israël sloeg terug. Een staat die zijn burgers niet verdedigt nadat ze zo zijn aangevallen, houdt op een staat te zijn.
Maar ergens onderweg begon voor een deel van de westerse protestbeweging de geschiedenis ineens op 8 oktober. Hamas, de aanval en de gijzelaars verdwenen naar de achtergrond. Over bleef één verhaal: Israël is de dader. En toen kwam het woord genocide, alsof Israël simpelweg besloten zou hebben Palestijnen uit te roeien.
Dat argument volg ik niet. Israël beschikt over overweldigende militaire macht. Als vernietiging het doel was, had het daarvoor de middelen. Je hoeft het militaire optreden niet goed te keuren, Netanyahu niet te sparen en elke bom niet te rechtvaardigen om dat simpele gegeven te zien. Maar doe niet alsof Israël zonder aanleiding op een ochtend besloot Gaza binnen te vallen.
En dan Queers for Palestine. Daar houdt mijn begrip echt op. In Israël kunnen homoseksuelen openlijk leven; Tel Aviv heeft Pride, er zijn homoseksuele politici, artiesten en militairen. Organiseer eens een Pride-optocht onder Hamas en vertel daarna hoe veilig je je voelde. Toch loopt hier men met diezelfde regenboogvlag enthousiast mee achter Palestijnse leuzen.
Het gaat verder dan homoseksualiteit: vrije verkiezingen, vrije pers, vrouwenrechten, religieuze vrijheid, politieke oppositie, openlijke kritiek op machthebbers — Israël kent dat alles, hoe rommelig ook. Kijk vervolgens naar een groot deel van de regio, en leg mij dan uit waarom juist Israël wordt behandeld als de morele mislukking van het Midden-Oosten.
Want dat is misschien de vreemdste omkering. Elders worden hele bevolkingsgroepen vervolgd, homoseksuelen opgesloten of erger, vrouwen onderdrukt, minderheden weggevoerd, protesten neergeslagen. Waar zijn daarvoor de tentenkampen, de dagelijkse demonstraties, de beroemdheden, de regenboogvlaggen? Maar zodra Israël, na zelf te zijn aangevallen, in oorlog raakt, wordt een halve westerse activistenwereld wakker.
Dan vraag ik me af of dit nog uitsluitend over Palestijnse burgers gaat. Natuurlijk mag je medelijden hebben, natuurlijk is het verschrikkelijk wanneer kinderen sterven. Maar waarom gaat dat medeleven zo vaak samen met geheugenverlies over Hamas? Waarom staat het bestaan van Israël zelf zo vaak ter discussie? Waarom wordt van Israël een morele perfectie geëist die van bijna geen ander land in oorlog wordt verlangd?
Daar draait het werkelijk om: niet alleen wat Israël doet, maar waarom het, wat het ook doet, bij voorbaat fout lijkt te zitten.
Ik zie de demonstraties, de regenboogvlaggen, de leuzen, mensen die duizenden kilometers verderop met absolute zekerheid weten wie goed is en wie kwaad. En ik blijf achter met dezelfde gedachte: hebben jullie werkelijk geen ogen in je kop? Of is kijken inmiddels vooral een kwestie geworden van alleen nog zien wat in je eigen verhaal past?
I offered the French version of Pogr0m(s) to all X users 2 days ago. Now people ask me for the English version. About 300,000 people have already watched it on X, but, in case you would not be among those, here it is again. English Version
COLUMN
De asielindustrie en zijn gouden loper
Boven alles staat het ministerie van Justitie en Veiligheid, met Esther Pijs als Directeur-Generaal Migratie. Een keurige ABD-topambtenaar zonder publieke partijkaart: opdrachtgever, financier én de prijs van de industrie.
De IND bepaalt wie mag blijven. Het COA zorgt voor onderdak. NIDOS dat de kinderen een voogd hebben. VWN dat ze begeleid worden. VAJN dat ze kunnen procederen. Alles betaald door dezelfde overheid.
Samen slurpen deze organisaties in 2026 zo’n 5,7 tot 6 miljard euro aan direct overheidsgeld. Belastinggeld, per jaar, voor een systeem dat al dertig jaar „tijdelijk” heet. Fraude, mismanagement, belangenverstrengeling en systeemlekken zijn geen incidenten meer. Het is bedrijfsvoering.
De IND keerde in de eerste helft van 2026 al bijna 99 miljoen euro aan dwangsommen uit omdat procedures te lang duren. Goede intenties uit 1987-1994 zijn uitgegroeid tot een complete, zichzelf in stand houdende asielindustrie.
En wie zit er in de bestuurskamers? Precies de politieke families die het systeem dertig jaar hebben opgebouwd.
Bij het COA zat tot 1 januari 2026 Milo Schoenmaker: VVD, oud-burgemeester van Bussum en Gouda. Partijlid, maar „bestuurder voor iedereen”. Anita Bastiaans kwam binnen via Maastricht: eerst partijloos wethouder, daarna Volt, met vluchtelingenopvang in de portefeuille. Joeri Kapteijns is de ambtenaar die de keten van binnenuit kent. Van VVD-burgemeester naar Volt-wethouder naar COA-bestuur: dezelfde keten, andere speld.
Bij NIDOS zit Lilianne Ploumen als voorzitter van de Raad van Toezicht. PvdA. Voormalig partijvoorzitter, fractievoorzitter, minister. Naast haar Lucas Bolsius: CDA, burgemeester van Amersfoort, asiel in zijn portefeuille. PvdA en CDA aan dezelfde toezichtstafel, betaald om te waken over voogdij die de staat zelf inkoopt.
VluchtelingenWerk is het politiekste knooppunt. Voorzitter Raad van Toezicht: Tineke Huizinga, ChristenUnie, fractievoorzitter in de Eerste Kamer en woordvoerder asiel. Zij begon ooit als VWN-vrijwilliger. Daarvoor zat Winnie Sorgdrager (D66, oud-minister van Justitie) op die stoel. Directeur Strategy & Public Affairs: Sjoerd Warmerdam, D66, oud-Kamerlid, nog steeds partijlid. Adjunct-directeur Dienstverlening: Sadet Karabulut, oud-SP-Kamerlid.
De overheid subsidieert de club die asielzoekers begeleidt én in Den Haag en bij de rechter het beleid aanvecht. De lobbydirecteur komt uit dezelfde partij als een deel van het kabinet dat het beleid moet maken.
VAJN, de vereniging van asieladvocaten, procedeert met gefinancierde rechtsbijstand. De overheid betaalt de advocaat die de overheid aanklaagt. Dat heet tegenmacht. Het is een verdienmodel. VVD, PvdA, CDA, D66, ChristenUnie, Volt en SP leveren de mensen.
Partijen die het systeem willen inkrimpen, zitten nergens in deze kamers.
Kritische ngo’s en advocaten staan op de loonlijst van dezelfde staat die ze moeten controleren. Daarna volgt, steevast, de verbazing achteraf. De les is altijd dezelfde.
In Nederland lossen we problemen op door organisaties, een paar miljard, procedureel papierwerk, politieke prominenten én een royaal gesubsidieerde tegenmacht tegenaan te gooien.
Wat had je met zes miljard kunnen kopen, als het systeem geen industrie was?
Zes miljard is geen abstracte begrotingsregel. Het is een keuze. In Nederland is die keuze: een „tijdelijk” asielsysteem dat dertig jaar bestaat, dwangsommen uitkeert, hotels huurt en politieke prominenten in bestuurskamers parkeert. Dezelfde zes miljard had, grof en eerlijk gerekend, dit kunnen doen.
Woningen.
De stichtingskosten van een sociale huurwoning liggen rond de 250.000 euro. Zes miljard is grofweg 24.000 sociale huurwoningen in één jaar. Geen onderzoek naar „flexibele azc’s van de toekomst”. Bakstenen. Voor starters, alleenstaande moeders, spoedzoekers — groepen die het COA nu al noemt als mogelijke invulling als de instroom even tegenzit. Corporaties juichen over honderden miljoenen extra vanaf 2028. Hier gaat het om het tien- tot twintigvoudige. In één jaar.
Zorg die nu wacht.
In de GGZ staan ruim 100.000 mensen op een wachtlijst. Gemiddelde wachttijd tot behandeling: 24 weken. Het hele GGZ-macrokader is bijna zes miljard. Je had het stelsel bijna kunnen verdubbelen, of in ieder geval de wachtlijst laten smelten in plaats van hem te beheren met persberichten.
Jeugdzorg: gemeenten schrijven jaar in jaar uit rode cijfers, het tekort liep al richting bijna een miljard, terwijl de zwaarste gevallen blijven wachten. Zes miljard is meerdere jaren „extra voor de meest kwetsbare kinderen” in één klap. Mensen die het land draaiende houden. Reken alle lasten mee en een leraar, wijkverpleegkundige of agent kost de overheid grofweg 80.000 tot 100.000 euro per jaar. Zes miljard is 60.000 tot 75.000 fulltime banen. De politiebegroting is zo’n 8,5 miljard. Met dit bedrag vul je bijna een heel extra korps, of je stopt het gat waar nu posten sluiten omdat er „46 miljoen” ontbreekt op een begroting van miljarden. In plaats daarvan betaalt dezelfde staat dwangsommen aan asielzoekers omdat de IND te lang doet over dossiers.
Wat er wél van komt: noodopvang tegen 65.000 euro per persoon per jaar. Procedures die zo lang duren dat de overheid zichzelf beboet. VWN dat lobbyt met subsidie. Advocaten die procederen met gefinancierde rechtsbijstand. Bestuurders uit VVD, PvdA, CDA, D66, CU, Volt en SP die toezicht houden op het geld dat hun eigen keten opslokt.
De conclusie is simpel. Zes miljard lost geen asielcrisis op, omdat het systeem niet is gebouwd om op te lossen. Het is gebouwd om te blijven bestaan. Woningen, wachtlijsten en agenten moeten het intussen doen met de rest.
En daarna kijken we, als elk jaar, verbaasd naar de puinhoop, alsof we het geld per ongeluk in een machine hebben gestopt die alleen puinhoop maakt.
Peter Siebelt Zozzaro 8 september 2026