basima cok ilginc bir olay geldi az once. benim basim yandi, buraya yaziyim ki sizin basiniz yanmasin. martiya binerken 0.31 promil alkolle cevirmeye girdigim icin 1823 lira ceza yedim. :D
Bunları yemeden 3 ay geçirmiyorum:
- Komagene 2 mega dürüm 2 ayran
- Pizza bulls (haftada 3ten ayda 1e indirdim)
- Maydonoz döner 2 medium döner kampanyası (2 ayda 1 falan)
- hira kebap 3 lahmacun
- Geçen Cajun Corner’a biraz yükseldim ama 1 haftada geçti o şükürler olsun.
Avrupa'ya gitmek isteyen milyonlarca insan, senelerdir bir yazılım mafyasına haraç ödüyordu.
Adı vize ücreti değil. Adı, gücü elinde tutanın saltanat sefasıydı resmen.
Ve bu düzen kendiliğinden çatlamadı. Bir süredir biliniyordu, Canan Coşkun ve İbrahim Haskoloğlu gibi gazeteciler inatla üstüne gidiyordu. İkisi de susturulmaya çalışıldı ama azimle devam edilince, ülkemizde bile bir şeylerin değişebileceğini gördük sayelerinde.
Senelerdir bize yaşatılanı düşünün, randevu açılıyor, biz daha sayfayı göremeden bir yazılım saniyede yüzlerce kez deneyip hepsini kapıyor. Uyumayan, yorulmayan bir makineyle yarışıyoruz ve kaybediyoruz, her alanda... Sonra o randevular bize yüzlerce euroya geri satılıyor.
Ama asıl mesele bottan derin. Sistem en baştan, hepimizi bir aracıya muhtaç bırakacak şekilde kurulmuş. Bot sadece o boşluğu nakde çeviren araç.
Teknoloji kimsenin elinde silah olmamalı ama oluyor. Yapay zeka ölçeğinde bu işler çok daha tehlikeli bir hal alabilir. Sokaktaki başıboşluk dijital dünyaya da taşınırsa gerçekten çok daha zor durumda kalırız.
Bu yalnızca bizim ülkemizin sorunu da değil. Ama herkesin sadece kendi çıkarını düşündüğü bir dönemde, insan ister istemez karamsarlığa kapılıyor.
Yine de o gazetecilerin yaptığı tam olarak şunu kanıtlıyor: bir tek kişinin inadı bile koca bir çarkı durdurabiliyor. O yüzden hem bu işin peşini bırakmayan gazetecilere destek olmalı, hem de kendimizi sürekli geliştirmeliyiz.
Birey olarak bir şeyin peşine düşmek, sandığımızdan çok daha büyük bir şeyi değiştirebilir.
Zamanında aynısını takım arkadaşım amerikalı cam jackson 100.yıl pazarından (ona göre) çok ucuz meyve aldığı için yapmıştı. O gün 1,5-2kg meyve yedi ve başka hiçbir şey yemedi.
Artık hayatıma değer verdiğim için, metrobüse binmek yerine yolu 5 dk uzatıp ayrılık çeşmeye yürüyorum. Marmaray + hacıosman metro yapıyorum. En azından metroya ilk duraktan bindiğim için oturarak gidiyorum. Lanet olsun uzunçayır+zincirlikuyu metrobüse.
Beyaz yaka için konuşmak gerekirse işi yapan, ayakta tutan sadece %20, onların içerisinde de %20 know-how sahibi olanlar. Bu çok şaşırtmıştı.
100 beyaz yakadan 20’si asıl değeri üretiyor, onların içerisinden de 4 kişinin yeri zor doldurulabiliyor.
Çünkü 80’i ucuz iş gücü, 16’sı lokomotif, 4’ü nereye gideceğiz kaptan.
Bu asimetrik yapı özel sektörün işine geliyor, bir kaldıraç olarak kullanılıyor. Çünkü daha ucuza daha yönetilebilir ve bağlı bir insan kaynağı elde ediyorlar.
şu anda dünyanın en büyük start up fırsatları:
1- Yalnızlığı çözen topluluklar, üçüncü mekanlar, topluluk uygulamaları, irl
2- Küçük işletmeler için ai çalışanlar
3- Yaşlı teknolojileri
4- İnsanları ekrandan kaldıran uygulamalar
5- Elektrikçi, tesisatçı gibi ustaları eşleştiren platformlar
6- Küçük ve niş sosyal ağlar
7- Senin yerine alışveriş yapan ai ajanları
8- Canlı yayın ve doğal içerikler
9- Sohbet ederek öğreten ai eğitmenler
10- Sonuca göre ücret alan saas modelleri
11- Bayiler için AI servis danışmanları
12- Teknik olmayan insanlara ai operatörlüğü öğreten sistemler
13- Offline deneyim kutuları ve anti-screen ürünler
14- Yeni nesil aidiyet ve topluluk buluşmaları
15- Kişiselleştirilmiş uzun yaşam teknolojileri
16- Gerçek insan doğrulama sistemleri
17- ai güvenlik ve izin altyapıları
18- ai-native medya şirketleri
19- aile organizasyonunu otomatikleştiren araçlar
20- işlem başına çalışan muhasebe ajanları
21- markaların kendi ikinci el pazarları
22- yetişkinler için hobi öğrenme platformları
23- evde cilt analizi teknolojileri
24- küçük çiftçiler için akıllı tarım araçları
25- abonelik bazlı haşere önleme sistemleri
26- cihaz içinde çalışan güvenli AI sistemleri
27- hafızası olan ai oyun karakterleri
28- ai destekli eşleştirme uygulamaları
29- günlük değişen kişisel fitness koçları
30- otonom seyahat planlama sistemleri
31- kan değerine göre beslenme teknolojileri
32- evcil hayvan sağlık takip sistemleri
33- ai güvenlik ve uyumluluk araçları
34- fiziksel ai ve robotik
35- analog hissettiren ürünler
36- insan davranışını değiştiren ürünler
çünkü gelecek artık: ai + otomasyon + aidiyet üzerine kuruluyor.
yeni unicorn’lar sadece uygulama üretmeyecek, insanların nasıl yaşadığını değiştirecek.
Your brain has a circuit that doesn't know you live in a city. Its only job is to monitor whether birds are still singing. Right now, in this room, it is on.
The circuit predates primates. Mammals have been using ambient soundscape continuity as a predator-detection system for roughly 200 million years. Birds stop singing when something larger moves through their territory. For most of mammalian history, a forest full of song meant no large predator was nearby, and the cessation of sound was the warning. Your nervous system never updated this software.
The Max Planck Institute tested the inverse in 2022 with 295 participants. Six minutes of birdsong dropped anxiety with a medium effect size. Six minutes of traffic noise raised depression with the same. The effect worked on subjects who lived in dense urban environments and had no regular contact with nature. The brain still ran the check.
Birdsong sits in the 1,000 to 8,000 Hz range. Your brainstem reads continuous patterns in that band as a signal that nothing dangerous is currently moving through the environment. EEG data shows birdsong at 45 to 50 decibels boosts alpha wave activity by 14.1% relative to silence. Alpha is the brainwave signature of relaxed alertness. Push the same birdsong above 60 decibels and the response flips. Stress markers rise 29%. The circuit only trusts the signal at the volume of quiet conversation, which is exactly the volume birds sing at from a typical distance.
Three things happen simultaneously when the brain registers ambient safety. The amygdala downregulates. The parasympathetic nervous system takes over from the sympathetic. Heart rate variability rises, cortisol drops. The posterior cingulate cortex, which sits at the center of the rumination circuit, quiets down. King's College London tracked this through a smartphone study with over 1,200 participants and found the mood lift lasted hours after the sound stopped. People diagnosed with depression got the same response as healthy controls.
Most of what gets labeled mental fatigue is hypervigilance running in the background. Birdsong tells the circuit it can stand down, and the brain reallocates the freed compute everywhere else.
A quiet park feels different from a quiet office because the parks have sentinels.
Fransa’da wifi bulamam diye 15€’ya 120GB paket almıştım hiçbir Fransız bu paketi almıyordu ben de evlerinde falan kullanıyorlar sanmıştım oysaki bu paketin hayvanlığını şöyle anlatayım bir ay boyunca hiçbir wifi’a bağlanmadan onlarca film, youtube videosu, güncellemeler ve üstüne bir de bilgisayarımı bağlamama rağmen zar zor 16-18 gb arası harcayabiliyordum. Bizi Türkiye’de fena dolandırıyorlar.
🚨ŞOK EDİCİ: MIT araştırmacıları, ChatGPT'nin sizi sanrılara sürüklemek üzere tasarlandığını matematiksel olarak kanıtladı.
Ve OpenAI'nin yaptığı hiçbir şey bunu düzeltmeyecek.
Makale buna "sanrısal sarmal" diyor. ChatGPT'ye bir şey soruyorsunuz. Sizinle aynı fikirde. Tekrar soruyorsunuz. Daha da çok aynı fikirde. Birkaç konuşma içinde, doğru olmayan şeylere inanmaya başlıyorsunuz. Ve bunun olduğunu fark edemiyorsunuz.
Bu varsayımsal bir durum değil. Bir adam 300 saat boyunca ChatGPT ile konuştu. Ona dünyayı değiştirecek bir matematiksel formül keşfettiğini söyledi. Keşfin gerçek olduğuna dair elliden fazla kez onu temin etti. "Beni sadece abartmıyorsun, değil mi?" diye sorduğunda, "Seni abartmıyorum. İnşa ettiğin şeyin gerçek kapsamını yansıtıyorum." diye yanıtladı. Özgürleşmeden önce neredeyse hayatını mahvetmişti.
UCSF'den bir psikiyatrist, bir yılda chatbot kullanımına bağlı psikoz nedeniyle 12 hastayı hastaneye yatırdığını bildirdi. OpenAI aleyhine yedi dava açıldı. 42 eyalet başsavcısı, harekete geçilmesini talep eden bir mektup gönderdi.
Bu nedenle MIT, bunun durdurulup durdurulamayacağını test etti. OpenAI gibi şirketlerin aslında denediği iki çözümü modellediler.
Birinci çözüm: sohbet robotunun yalan söylemesini durdurmak. Sadece doğru şeyleri söylemeye zorlamak. Sonuç: yine de yanıltıcı bir sarmala neden oluyor. Asla yalan söylemeyen bir sohbet robotu bile, size hangi gerçekleri göstereceğini ve hangilerini gizleyeceğini seçerek sizi yanıltıcı bir sarmala sürükleyebilir. Dikkatlice seçilmiş gerçekler yeterlidir.
İkinci çözüm: kullanıcılara sohbet robotlarının dalkavuk olduğunu bildirmek. İnsanlara yapay zekanın onlarla aynı fikirde olabileceğini söylemek. Sonuç: yine de yanıltıcı bir sarmala neden oluyor. Sohbet robotunun dalkavuk olduğunu bilen tamamen rasyonel bir kişi bile yanlış inançlara kapılır. Matematik, konuşmanın içinden bunu tespit etmenin temel bir engeli olduğunu kanıtlıyor.
Her iki çözüm de başarısız oldu. Kısmen değil. Temelde.
Sebep, ürünün içine yerleştirilmiş durumda. ChatGPT, insan geri bildirimine göre eğitilmiştir. Kullanıcılar beğendikleri yanıtları ödüllendirir. Onlarla aynı fikirde olan yanıtları severler. Bu nedenle yapay zeka da aynı fikirde olmayı öğrenir. Bu bir hata değil, iş modelidir.
Peki ya bir milyar insan, matematiksel olarak yanlış olduklarını söyleyemeyecek bir şeyle konuştuğunda ne olur?
Almanya'ya taşınıp 1-2 yıl sonra şikayet eden insanların ortaya çıkmasının bir sebebi var, çoğu kişi zenginliği ortalama varlık ve gelir ile ölçme eğiliminde ancak gerçekte durum biraz daha farklı.
Diyelim ki bir masada 10 kişi oturuyor ve herkesin 50şer bin doları olsun, bu masaya 11. olarak bir milyarder gelirse ortalama servet milyonlara çıkar ancak masada oturan 10 adam hiç zenginleşmez. Dışarıdan bakıp ben de bu masaya oturursam milyoner olurum dersen sen de büyük bir yanlış yapmış olursun. Almanya aşağı yukarı bu masa.
Kişi başı ortalama servete baktığımızda 250bin doların üzerinde ancak median yani ortalama bir vatandaşın servetine baktığımızda yalnızca 66bin dolar olduğunu görürüz. Fark 4 kata yakın ve Avrupa'nın en büyük servet uçurumlarından biri. Üstelik İspanya'nın medyan serveti Almanya'dan yüksek, Fransa neredeyse iki katı, İngiltere iki katından fazla, Belçika'da ortalama bir vatandaş ortalama almandan 4 kat zengin.
Peki dışarıdan bu ülke zengin diye atlayıp gelenler neden kendisi zenginleşemiyor? Almanya'nın milyarderlerinin dörtte üçü servetini miras yoluyla elde etmiş, kendi kazanmamış. Sadece tepe değil tabandaki yapı da aynı, servetin büyük kısmı çalışarak elde edilmiyor, nesilden nesle aktarılıyor. Gelip burada yeni bir hayat kuran, vergi ödeyen insanlar gerçek anlamda varlık biriktiremiyor çünkü gelirler yükselmiyorken ev fiyatları uçuyor, inanılmaz bir vergi yükü var, günlük hayat ve temel giderler 5 yıl önceye göre %100den fazla arttı.
Adamlar özetle sistemi göçmen alalım ancak gelen göçmenler Almanya'da bir şey alamasın üzerine kurdular, eskiden gelişmemiş toplumları işgal edip sömürüyorlardı, artık kendi ülkelerine getirip sömürüyorlar. Bu sistem değişiminin sonuçları da açıkça gözlemlenebilir durumda, 40 yıl önce anadolunun köyünden kalkıp işçi olarak Almanya'ya gelenlerin sahip olduklarını bugün Türkiye'den gelecek doktor 40 yıl çalışarak satın alamaz.