Ibrahim Hamza

[Hilda Newton @HildaNewton21]

#UPDATES_KESI_YA_UHAINI

Part 492

Upande wa Jamhuri wanaendelea kufanya Mawasilisho yao ya mwisho yani Final Submission.

Katuga anasema kuna hoja ilitolewa kuwa mashahidi wa jamhuri sio competent and lack credibility kwasababu they were acting under their superior Ramadhan Kingai na IGP Wambura kuwa waliwahi kushiriki kumshtaki mshtakiwa mara kwa mara.

Tunaalika Mahakama kuangalia ni sheria gani inasema hawa sio competent? Ni submission yetu kuwa hakuna sheria ya namna hiyo. Ni maneo ya Popart Emmanuel vs Republic criminal appeal no 200 of 2010 at page 5 as a regard to the reliance of witness from one office we know no law which states that they are not competent, police officers are competent to testfy, what is important is what they are saying is true. Mahakama ilisema walikuwa competent to testfy.

Kesi inayotafsiri kuwa kila shahidi ni competent ni DDP vs Sharif Mohamed and 6 Others criminal appeal no 74 of 2016 CAT walisema kila mtu ni competent to testfy mwenye knowledge na matter at issue at the trial.

Kulikuwa na hoja kuwa hawawezi kutestify sababu walijiandika maelezo yao wao wenyewe, utetezi huu haukuwa supported na kifungu chochote cha sheria rather rejea ya kifungu cha 11 cha CPA kinachosema Polisi anaweza kumuandika mtu yoyote maelezo.

Kifungu hiki hakijaweka utaratibu wa je huyo polisi anayefanya investigation anaandikwa maelezo na nani? Kwakuwa hakuna kifungu mahususi kilicho restrict police anayepeleleza kuandika maelezo yake na declaration kuahidi kuandika maelezo kwa usahihi, kwahiyo hakuna kosa linalopelekea shahidi huyo kutokuwa competent.

Waheshimiwa majaji hoja nyingine ilikuwa kwamba hao mashahidi ambao ni polisi officers na wale mashahidi ambao walichocheka wale wenye majina ya P ni mashahidi ambao wana interest to save.

Tukianza na washtakiwa ambao walikuja kutoa ushahidi kifungu cha 151 cha Sheria ya Ushahidi kinasema an accomplice shall be a competent witness, kama walichocheka na maneno ya mshtakiwa ni washtakiwa wenza.

Waheshimuwa majaji hoja kuwa mashahidi hawa wana interest to save wameiambia mahakama uongo, hoja ni kwamba waliona kideo au hawakukna,? Walichocheka au hawakuchocheka? Lalamiko kuwa wana interest to save yasichukuliwe kwa uzito, kesi ya Basil John Mlay vs Republic criminal appeal no 306 of 2018.

Part 493 itaendelea kwenye post inayofuata,

Naomba Repost yako.

[Hilda Newton @HildaNewton21]

#UPDATES_KESI_YA_UHAINI

Part 491

Upande wa Jamhuri wanaendelea kufanya Mawasilisho yao ya mwisho yani Final Submission.

Jaji Ndunguru anamwambia Katuga, hebu rudia tena hapo.

Kutokuwepo kwa video haimaanishi kwamba mashahidi wa Jamhuri hawawezi kuthibitisha hoja ya kwamba walisikia maneno hayo ya uchochezi iliyoko kwenye YouTube channel ya Jambo.

Video ya Jambo matumizi yake ilikuwa just to back up ushahidi wa mashahidi waliosikia na sio kwamba kutokuwepo kwa video maana yake mashahidi hawa hawaaminiki. Kila shahidi anastahili kuaminiwa unless mahakama iwe na sababu za kutokumwamini shahidi huyo.

Maneno hayo yapo kwenye kesi ya Goodluck Kyanda versus Jamhuri (2006) TLR ikieleza haki ya mashahidi kuaminiwa. Kama ambavyo tumesema mashahidi waliona na wakachocheka na mshtakiwa anasema alitamka hayo maneno hivyo mtaona jinsi gani ushahidi wa defense una carry forward kesi ya Jamhuri.

Suala kwamba oral testmony inaweza kuthibitisha documentary evidence inaelezwa kwenye kesi ya Abbas Kondo Gede vs Republic criminal appeal no 472 of 2017 CAT ilisema therefore, oral evidence if worth of credit is sufficient without documentary evidence to prove a fact or title.

Thus where a fact may be proved by oral evidence it has not neccessary that documentary evidence must substitute oral evidence. Hivyo inaweza kuthibitishwa without even kutoa documentary evidenve ambayo ni video

Ni hitimisho kuwa manifestation imethibitishwa pasipokuacha shaka regardless ya kutokuwepo kwa hiyo video.

Tunajua kwamba ni jukumu letu kuthibitisha shtaka pasipokuacha shaka, ila tumewarejesha kwenye ushahidi wa Jamhuri, mahakama inapotoa uamuzi inalazimishwa to consider utetezi wa mshtakiwa, ni rai ya Jamhuri kuwa mahakama ni muhimu kuangalia theory ya defense na ni wazi kwamba ushahidi wa utetetzi umeshindwa kabisa kuonyesha doubt ushahidi wa Jamhuri.

Katika kujaribu kuweka matundu kwenye prosecution case, upande wa utetezi ulisema kulikuwa na mikanganyiko na mapungufu katika ushahidi. Waheshimiwa majaji mapungufu ambayo yalionyeshwa na upande wa utetezi ni minor na hayana madhara kwa maana hayaendi to the root of the case.

Minor contradictions ni vitu ambavyo haviepukiki wakati wa trial kwasababu kila shahidi anatoa ushahidi jinsi alivyoona, alivyosokia yaani zile sense za ushahidi.

Minor contradictions na discrepancies ni msimamo wa kisheria kwamba zinaithibitishia mahakama kuwa sio mashahidi waliokuwa coached before testfying rather wanatoa ushahidi kulingana na nature ya ushahidi wao.

Ni msimamao wa kisheria kwamba contradiction ambayo haiendi to the root of the matter ichukuliwe kawaida tu. Kuna neno la kilatini linasema De minimis non curat lex , meaning “The law does not concern itself with trifles.”

Waheshimiwa majaji haya maneno yanatoka kwenye kesi ya Mussa Mbelechamo vs Republic criminal appeal no 912 of 2023 katika ukurasa wa 8 wanasema minor contradictions do not affect conviction.

Ni submission yetu hizo minor contradictions does not affect the root of the case..

Part 492 itaendelea kwenye post inayofuata,

Naomba Repost yako.

[Ibrahim Hamza @Granite3090]

RT @HildaNewton21: #UPDATES_KESI_YA_UHAINI

Part 490

Upande wa Jamhuri wanaendelea kufanya Mawasilisho yao ya mwisho yani Final Submissio…

[Ibrahim Hamza @Granite3090]

@TitoMagoti Lengo ni kumwondolea haki ya kugombea.

[Hilda Newton @HildaNewton21]

#UPDATES_KESI_YA_UHAINI

Part 489

Upande wa Jamhuri wanaendelea kufanya Mawasilisho yao ya mwisho yani Final Submission.

Katuga anasema Treasonable intention ya mshtakiwa pia inathibitishwa kwa kauli aliyoitoa tarehe 03/04/2025 hapa pia upande wa Jamhuri unabebwa na upande wa defense, DW4 Brenda Rupia yeye anasema alikuwepo tarehe 03/04 na alimsikia mshtakiwa akisema kwani tukikinukisha watatuua?

Si watanikamata na kunifungulia kesi ya uhaini? Hivyo mshtakiwa alitamka akiamini kuwa atafunguliwa kesi ya uhaini. Ni kitu gani ambacho Waheshimiwa majaji mtakitafuta kuthibitisha nia ya uhaini??

Waheshimiwa Majaji kwenye shauri nililolitaja ushahidi wa mshtakiwa ni the best evidence dhidi yake alivolunteer kuyasema hayo.

Waheshimiwa majaji mahakama yenu sasa itajiuliza kweli zile kauli zilichochea umma? Upande wa mashtaka umeleta mashahidi waliochocheka na maneno ya mshtakiwa na wanatoka sehemu tofauti tofauti ya umma wa watanzania ambao ni named kama P. Mashahidi hao wote waliiambia mahakama ni kwa jinsi gani walichocheka na maneno ya mshtakiwa, wanachama, wafuasi, wengine wapenzi wa mwenyekiti ambaye hapa ni mshtakiwa.

Kwenye ukurasa wa 397 wa records unaonyesha kwamba alichocheka kwa kiwango ambacho kinamleta chuki na alipanga kumsapoti mwenye kwa kuungana kupinga kwa lengo la kuzuia uchaguzi mkuu wa 2025 kwa kuwapiga na kuwarushia mawe.

Ushahidi wa mashahidi hawa unaungwa mkono na DW2,3,4 waliunga mkono kuwa mshtakiwa hakufafanua alipotamka maneno tutazuia uchaguzi, au tutahamasisha uasi, tutavuruga uchaguzi au kukinukisha.

Ushahidi wa utetezi ni kwamba watu waliosikia hotuba ya Mwenyekiti wana haki na kutafsiri kwa kadri wanavyoona inafaa.

Point hiyo tunasema hao watu wana haki ya kuamini na kufanyia kazi uchochezi uliofanywa na mshtakiwa tukikopa ushahidi kutoka kwa mshtakiwa mwenyewe akiiambia Mahakama kuwa yeye ni mtu wa kuheshimika na kuaminika na watu, huu ushahdii nao pia una carryforward kesi ya Jamhuri kwani anaaminika na kuheshimika.

Ni submission yetu kwamba kupitia haya maneno kwenye hati ya mashtaka na ushahidi wa Jamhuri ulioungwa mkono na upande wa utetezi ni wazi kwamba mshtakiwa aliform intention to isntigate the public to intimidate the public na kwamba maneno hayo yalilenga Serikali yenye wajibu wa kusimamia sheria na kuvuruga uchaguzi ni kuitisha mamlaka inayosimamia sheria ambayo ni serikali.

Maelezo kuwa maneno hayo yalitolewa kwa nia ya kuitishia serikali yaliungwa mkono na ushahidi wa PW16 kwenye ukurasa wa 445, kuwa kuzuia uchaguzi, kuhamasisha uasi yalilenga kuvuruga amani ya nchi.

Maneno ya shahidi huyu yanaungwa mkono na ushahidi wa DW1, ukurasa wa 619 anasema serikali ina wajibu wa ku administer na kuenforce sheria zilizotungwa na Bunge na ukurasa wa 622 kuwa Police ndio wana maingain law and order na ukuraswa wa 813 DW4 Brenda alisema ni Police ndio wanawajibu wa maintain peace and security na DW5 alisema executive ndio ina wajibu wa to maintain peace and ordee.

Waheshimiwa ni rahisi sasa kuona kumbe kuchochea umma, kuvunja amani ni as good as good ni kumtisha yule mwenye majukumu hayo ambaye ni executive regardless kama ametishika au hajatishika, hivyo maneno hayakulenga Mahakama au Bunge.

Waheshimiwa Majaji Ibara ya 147(2) ya Katiba ya JMT inaelekeza kwamba serikali itakuza na kuimarisha majeshi ya aina mbalimbali kwaajili ya usalama na ulinzi wa watu wa Tanzania.

Ushahidi wa PW16 unaungwa mkono na kifungu cha 5(a)(b) cha Sheria ya Jeshi la Polisi na Wasaidizi wake Cap 322 kwamba ni jukumu la serikali kulinda amani.

Hapa pia tunakopa ushahidi wa DW1 kwamba Polisi inafanya kazi chini ya Serikali na iia jukumu la to maintain law and order ukijumuisha na kesi ya Hamisi chuma supra hivyo unavyotishia jeshi la polisi unatishia walinzi wa amani ambao ushahidi huo umeungwa mkono na DW1-DW4.

Part 490 itaendelea kwenye post inayofuata,

Naomba Repost yako.

[Paul Bonaventure @Phbhimself]

Hapa Jamhuri wanafanya move ya muhimu sana, yaani wanachukua admission ya fact kutoka kwa defence na kujaribu kuigeuza kuwa ushahidi unaothibitisha mens rea.

Ni kweli, kama mshtakiwa alikiri kwamba alitamka maneno hayo, dispute ya kwanza ya factual ni je, maneno hayo yalitamkwa.

Lakini hilo halimaanishi kwamba amekiri maana ya kisheria ambayo Jamhuri wanayapa maneno hayo. Kukubali actus fulani sio sawa na kukubali mens rea iliyodaiwa na prosecution.

Hoja ya Jamhuri kuhusu ushahidi wa DW3 or DW4 pia ina upande wake. Na ushahidi wa defence unaweza kutumiwa na mahakama kama unasaidia kuthibitisha prosecution case.

Na sio sheria kwamba kila kitu kinachotoka defence kinapaswa kupuuzwa. Lakini principle hiyo haihamishi burden of proof kutoka Jamhuri kwenda kwa mshtakiwa.

Katika maamuzi ya Tanzania, ushahidi wa accused unaweza kuzingatiwa pale unapokwenda mbele na kuimarisha prosecution case, lakini conviction bado inapaswa kusimama kwenye ushahidi unaothibitisha ingredients za kosa.

Sasa sehemu ninayoiona kuwa muhimu zaidi ni tafsiri ya uasi. Jamhuri wanachukua definition ya kamusi na kusema maana ya kwanza ndio inayofaa mazingira haya.

Na kuvunja sheria kwa kundi la watu kwa lengo la kubadilisha mfumo wa kisiasa.

Lakini hata definition hiyo ikikubaliwa, bado kuna swali la pili kwamba, je, kutumia neno uasi katika hotuba kulitosha kuthibitisha intention mahsusi ya kuminstigate public kwa purpose of intimidating Executive.

Na hapo ndipo prosecution bado wanapaswa kufanya connection. Kwamba Uasi inaweza kueleza aina ya conduct, lakini s.39(2)(d) inahitaji mahakama iridhike kuhusu target, purpose na intention.

Na kuna nuance nyingine hapa, kwamba kama DW3 alisema No Reforms No Election ilikuwa na lengo la kuleta mabadiliko ya kisiasa, hilo linaweza kusaidia Jamhuri katika kuonyesha kwamba maneno yalikuwa na political objective.

Lakini political objective yenyewe sio sawa na treasonous intention, Ila ni Lazima waonyeshe kwamba njia iliyokusudiwa kufikia objective hiyo ndiyo iliyofikisha conduct ndani ya ingredient za s.39(2)(d).

[Paul Bonaventure @Phbhimself]

Hapa Jamhuri wanaingia moja kwa moja kwenye mens rea. Hoja yao ni kwamba hawahitaji kutegemea ushahidi wa ndani wa akili ya mshtakiwa.

Kwamba wanaweza kuinfer intention kutokana na maneno aliyotamka na mazingira ambayo maneno hayo yalitolewa. Hiyo ndio maana ya kusisitiza definition ya to instigate.

Lakini kuna hatua mbili ambazo hazipaswi kuchanganywa hapa. Kwanza, instigation lazima ithibitishwe, na pili, instigation hiyo lazima iwe na ile specific purpose inayotakiwa na s.39(2)(d), yaani kuitisha Executive.

Kwa hiyo hata kama mahakama ikikubaliana kwamba maneno yalikuwa ya kuchochea, bado haijajibu moja kwa moja swali la instigate whom, to do what, and for what purpose?

Na hapa ndipo phrase kama tutahamasisha uasi au tutakinukisha inahitaji kusomwa ndani ya context yake yote, na sio kama isolated words.

Prosecution wanaweza kusema maana yake ya kawaida inaonyesha mobilisation, ila defence inaweza kusema maana na target yake haviwezi kuingizwa moja kwa moja kwenye ingredient ya intimidation of the Executive.

Naweza kusema huo ndio mjadala wa evidentiary inference.

Point nyingine muhimu ni kuhusu PH, Jamhuri sasa wanasema maneno yenyewe hayakukubaliwa wakati wa Preliminary Hearing, lakini mashahidi 16 kati ya 17 wakaja kuyathibitisha wakati wa trial.

Hii inawapa prosecution msingi wa kusema factual dispute ilikuwa bado wazi na walikuwa na wajibu wa kuyathibitisha kwa ushahidi.

Lakini bado kuna tofauti kati ya words were spoken na words constituted the statutory offence.

Hapa ya kwanza ni factual proposition, na ya pili ni legal conclusion inayohitaji mahakama kuunganisha maneno hayo na kila ingredient ya s.39(2)(d).

Na ushahidi kwamba maneno yalitamkwa, hata ukiwa consistent, hauumalizi mjadala wa mens rea.

Kwa mtazamo wangu wa kisheria, sentensi muhimu hapa ni hii, prosecution wanaweza kutumia maneno kuthibitisha intention,

Lakini sio kila neno linaloonyesha confrontation, mobilisation au political pressure linajithibitisha lenyewe kuwa lilikuwa na specific intention ya kuitisha Executive.

Na mahakama lazima ipime hiyo inference kutoka kwenye ushahidi wote, na sio kutoka kwenye maneno yaliyokatwa kutoka kwenye context.

[Paul Bonaventure @Phbhimself]

Katuga anajaribu kuonyesha kwamba charge haikuacha statutory ingredients, ila ilichagua mojawapo ya njia ambazo section yenyewe inaruhusu.

Lakini kuna kitu ambacho wengi wanaweza kukikosa hapa, kwamba hoja ya public sawa sawa na group of persons, na sio mwisho wa mjadala huu.

Kwa mtazamo wangu naweza uliza kwamba, ni public gani, na watu gani waliokusudiwa kuchochewa.

Na kama prosecution theory ni kwamba Lissu alichochea public kuzuia uchaguzi, Mahakama bado inaweza kuhitaji kuangalia kama hiyo wording inampa accused taarifa ya kutosha kuhusu target ya alleged instigation.

Na hapa ndipo fair notice inakutana na statutory interpretation.

Kwenye overt act na deed, Katuga anajaribu kuweka tofauti ya kimantiki, kwamba sio lazima kila neno lililo kwenye section litafsiriwe kuwa na maana moja.

Anasema prosecution imechagua deed kama njia ya manifestation, na kwamba kitendo cha uttering and disseminating ndicho deed kinachodhihirisha intention.

Hii ndio sehemu ambayo defence tayari imeipinga vikali, ikisema kusema maneno sio sawa na overt act or deed ya treason. Na hoja hiyo ndio bado haijapata jibu la mwisho la Mahakama.

Halafu kuna sehemu ya adhabu, Katuga anasema maneno shall be liable hayamaanishi kwamba conviction automatically inalazimisha death sentence.

Anasema yanaweka maximum penalty na Mahakama ina discretion ndani ya sheria husika. Hapa ni vizuri kutenganisha kabisa liability for conviction na sentence after conviction.

Yaani hata kama tafsiri hiyo ya sentencing itakubalika, bado haihusiki na swali la kwanza kwamba, je, offence yenyewe imethibitishwa?

Na mwisho wake, aliposema defence evidence imewasaidia prosecution, hapo ndipo defence itabidi iwe makini.

Tukumbuke ushahidi wa defence unaweza kuwa Considered na Mahakama katika assessment ya whole case, lakini haugeuzi burden ya proof.

Na bado naendelea kuwa kumbusha kwamba, prosecution bado ndio yenye wajibu wa kuthibitisha charge yake beyond reasonable doubt.

Na hiyo ndio principle iliyokuwa katikati ya final submissions zote mbili.

[State Mason @omaryMkiza]

Ila madeleka 😎😎

[Hilda Newton @HildaNewton21]

#UPDATES_KESI_YA_UHAINI

Part 488

Upande wa Jamhuri wanaendelea kufanya Mawasilisho yao ya mwisho yani Final Submission.

Katuga anasema Mashahidi wote wa Jamhuri waliyosikia hayo maneno yaliyopo kwenye hati ya mashtaka, walisema waliyasikia kupitia YouTube ya Jambo Tv na PW17 mtumishi wa Jambo Tv aliyasikia na kuyarusha moja kwa moja.

Wakati wa maswali ya dodosa kuhusu kutamka maneno hayo, mshtakiwa hakudodosa ila tu alisema maneno hayo yanatengeneza kosa?

Hivyo ushahidi huo haukudodoswa na uliungwa mkono na mashahidi wote wa utetezi, mshtakiwa mwenyewe alisema ni kweli alitamka hayo maneno lakini anachokipinga yeye ni kuyasambaza kwa umma, DW2 alisema pia mshtakiwa alitamka hayo matamshi.

Kwahiyo kupitia ushahidi wa jamhuri ulioungwa mkono kuwa hakuna dispute mshtakiwa kutamka maneno haya tarehe 03/04/2025

Hivyo hayo maneno yaliyotokana na hotuba ndefu ya mshtakiwa ni maneno yenye sentensi timilifu na zenye kueleweka. Ushahidi uliotolewa na jamhuri umeelezea jinsi ulivyoyapokea na kuyaelewa hayo maneno na yalieleweka kwa mashahidi wa upande wa jamhuri, PW1 alieleza kuwa maneno hayo yalilenga kuitishia serikali.

Mbali na mashahidi kusema kuwa waliyaelewa na kuyatafsiri, bado ushahidi wao unaungwa mkono na ushahidi wa DW3 ambaye nae anaunga mkono kwamba maneno yalikuwa quoted kwenye hati ya mashtaka ni maneno yaliyotimilika na yenye kuleta maana, vilevile DW4

Waheshimiwa majaji sasa tuyatafsiri basi maneno yenyewe tuone kama yana maana au hayana maana, neno uasi limetafsiriwa kwenye kamusi kuu ya kiswahili kwa kumaanisha kwamba uasi ni kitendo cha uvunjaji wa sheria kinachofanywa na kikundi cha watu kwa lengo la kujaribu kubadili mfumo wa kisiasa wa nchi yao.

Tafsiri ya pili uasi ni kitendo cha kuwapinga wenye mamlaka au kupinga sheria na taratibu zilizopo kama vile katika taasisi, shirika au chama (kisawe chake yaani synonymous yake ni uhalifu. Kwa mazingira ya kesi tafsiri ya kwanza ndio ina fiti.

Ni ushahidi wa DW3 katika ukurasa wa 819 slogan ya no reforms no election ililenga kuleta mabadiliko kwenye siasa za nchi. Kwenye ukurasa wa 829 DW3.

Tunajua sio jukumu la utetezi kuthibitisha kesi lakini ni msimamo wa kisheria kwamba ushahdii wa defense unaweza kuibeba mbele kesi ya Jamhuri.

Msimamo huu upo katika kesi ya Hamisi Chuma Hando Muhoja versus Republic criminal appeap no 36 of 2018 citing with approval case ya Haruna mtopeni vs R CAT ilisema accused person akitoa ushaidi unaoipeleka kesi ya jamhuri mbele mahakama itatumia ushahidi huo katika kuamua kuhusu hatia yake.

Nimeleta hii kesi japo ushahidi tunaoutumia ni wa Brenda Rupia shahidi wa defense tunaomba mahakama hii iutumie na tafsiri ya kwanza ya neno uasi. Tafsiri ya neno uasi lilikuwa ni kuhamasisha uvunjaji wa sheria ili kuleta mabadiliko.

Part 489 itaendelea kwenye post inayofuata,

Naomba Repost yako.

[Hilda Newton @HildaNewton21]

#UPDATES_KESI_YA_UHAINI

Part 487

Tumerejea mchana huu baada ya mapumnziko.

Anasimama Katuga anasema quorum iko kama asubuhi na wako tayari kuendelea.

Anasema naomba kuendelea na kiini cha shitaka namba 2 baada ya kile cha kwanza kwamba mshitakiwa ana duty ya utii.

Upande wa Jamhuri unasema kwamba mshitakiwa kwa ushahidi uliotolewa imethibitika kwamba alitengeneza nia ya kuchochea umma kwa nia ya kuitisha serikali ili ifanye yale anayoyataka.

Na hiyo ni kutokana na sentensi au maneno yakiyotamkwa na mshitakiwa na upande wa mashitaka kuyanukuu kwenye hati ya mashitaka.

Maneno hayo utaona mshitakiwa akieleza umma kwamba kuhamasisha uasi ni namna ya kupata mabadiliko. Utaona anasema kukinukisha ni namna ya kupata mabadiliko.

Kwahiyo maneno yenyewe yaliyotumika kwenye mashitaka yakithibitishwa yametamkwa na mshitakiwa tafsiri yake vile yakivyokaa yalilenga ku compel kuitishia serikali iweze kufanya anayoyaamini mshitakiwa yanatakiwa kufanywa.

Waheshimiwa Majaji neno uchochezi au instigation kwenye hati ya mashitaka kabla ya kwenda kutengeneza nia ya ku instigate ni busara tunaona Jamhuri tupate tafsiri ya neno to instigate.

Katika Mahakama Supreme Court ya India katika kesi ya Mahendra KC vs State of Karnataka and another Criminal Appeal No. 1238/2021 walidefine to instigate

Is to provoke, insight, ....

Katuga kingereza chake kina matege sana haeleweki anatakamka nini? Mdomo mzito unaweza kudhan anaongea kisukuma.

Kwa tafsiri hiyo unaweza kuwa uchochezi maneno au conduct lakini uchochezi huo labda u suggest madhara au unajitosheleza na uchochezi huo uwe capable kuwekwa hadharani.

Sasa Mahakama tunaialika iyapime maneno yakiyopo kwenye hati ya mashitaka kwamba yalichochea umma kwa nia ya kuitisha Serikali.

Tunaomba Mahakama i note kitu muhimu kuhususiana na maneno haya. Maneno haya hayajakubalika katika kipindi cha PH lakini wakati wa usikilizwaji upande wa Jamhuri kupitia mashahidi wake 16 isipokuwa PW 3 walieleza kumsikia mshitakiwa akitamka maneno haya yaliyotamkwa kwenye hati ya mashitaka.

Part 488 itaendelea kwenye post inayofuata.

Naomba Repost yako.

[Hilda Newton @HildaNewton21]

#UPDATES_KESI_YA_UHAINI

Part 486

Upande wa Jamhuri wanaendelea kufanya Mawasilisho yao ya mwisho yani Final Submission.

Kuna simu imeita kama dakika mbili hivi ya mzee sana, Jaji Ndunguru amesema atoke nje akazime simu yake, ni mzee sana, hata kuitoa simu ilipokuwa imekuwa shida sana

Ilikuwa break kidogo

Ushahidi huu unaonyesha maana ya Executive na linamfanya mshtakiwa aweze kuandaa ushahidi wake, kilichotishwa ni Jukumu la Serikali katika to maintaib peace, law and order. Mahakama ikijiuliza Executive iliyotumika kwenye hati ya mashtaka ni ile iliyopo kwenye sheria na ushahidi uliotolewa.

Important point to cosnider kwa mujibu wa hati ya mashtaka ambayo inaweza kuwa sub element ya kifungu cha 39 ambayo hati ya mashtaka imetumika kumshtaki accused iliachana na neno deed ikatumia for the purpose of intimidating Executive, it is our submission kwamba neno lililotumika hapo linamaanisha whether the executive is intimidated or not is immaterial.

Hivi sasa ni saa saba tunaomba break ya one hour

Jaji Ndunguru mshtakiwa unasemaje?

Lissu: Ni sawa

Jaji Ndunguru: mnaintend kumaliza leo?

Katuga: sisi tunajikita kwenye hoja ili tumalize waheshimiwa majaji sisi hatutataja mambo ya pilau sisi hatutajikita huko

Jaji Ndunguru: Shauri linaahirishwa hadi saa nane na robo

Imepigwa High Coooouuuuurrrrrttt

Majaji wanatoka

Tukutane saa nane na robo.

[Hilda Newton @HildaNewton21]

#UPDATES_KESI_YA_UHAINI

Part 484

Upande wa Jamhuri wanaendelea kufanya Mawasilisho yao ya mwisho yani Final Submission.

Katuga anasema Waheshimiwa Majaji baada ya kuangalia maana ya kuthibitisha beyond reasonable doubt. Twende sasa tukaangalie ni kitu gani ambacho upande wa Jamhuri ulipaswa kuthibitisha. Katika kuangalia hili ni kuangalia viini au elements za kosa la jinai baada ya kuvitohoa kutoka kwenye kifungu cha 39. Kwa unyenyekevu waheshimiwa majaji tunaiomba mahakama ijiulize maswali yafuatayo

1. Kwa mujibu wa mashtaka haya, mshtakiwa ana wajibu wowote wa utii kwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania?

2. ⁠Kama mshtakiwa alitengeneza nia kuchochea umma kwania ya kuitishia serikali.

3. ⁠Kama mshtakiwa alidhihirisha nia yake hiyo kwa kitendo cha kutoa na kusambaza maneno.

Hivi ndio viini vikuu ambavyo tunaomba Mahakama ijiulize, iache masuala ya mwanasiasa kwasababu hana immunity, suala la mzalendo kwani wapi yeye ana immunity?

Viini hivi ukiviangalia haviendi mbali na viini vilivyojadiliwa katika Ukurasa wa 14 wa Hatibu Gandhi na wenzake , Mahakama ya Rufaa ilichambua viini vitatu ial kesi hii ilihusisha kifungu cha 39(2)(a) na kiini a) ni allegience to the United Republic b) kama accused waliform nia ya uhaini na c) kama walidhihirisha nia hiyo by overt act.

Waheshimiwa majaji viini hivyo vinafanana na tulivyovitaja isipokuwa tu kwenye Hatibu Gandhi Mahakama ilipojadili manifestation by overt act, kesi iliyopo mbele yenu tunaomba mtafsiri manifestation by deed

Kwenye hivi viini yafuatayo ni majumuisho yetu ya kwanini vimethibitishwa na upande wa Jamhuri. Tukianza na kiini cha kwanza kama mshtakiwa ana duty of allegience to the URT. Kiini hiki hakikupingwa wakati wa hoja za awali zilizofanywa mbele ya Mahakama hii tukufu, ilikuwa ni moja ya undisputed facts kwenye preliminary hearing iliyofanyika 22/09/2025 na kurekodiwa kwenye memorandum of undisputed facts kwenye ukurasa wa 133 ya proceedings.

Dhumuni la kufanya preliminary hearing kwa mujibu wa kifungu cha 198 cha CPA R:E 2025 zoezi hili is not for cosmetic use, ni zoezi ambalo nia yake ni kuspeed trial kwa kuchambua yale yote yasiyobishaniwa na jambo lolote linaloandikwa kwenye memorandum of agreed facts inamaanisha yale yaliyokubaliwa hayahitaji further proof unless Mahakama itaona kuna haja ya kufanya hivyo. Haya sio maneno ya Katuga ila yapo kwenye kifungu cha 198(4) kwamba undisputed facts hayahitaji formal proof.

Baada ya hoja ambazo zimekubaliwa, ni jukumu kwa upande wa jmahuri kuthibitisha kile inachokituhumu sio kila undisputed facts, kwa mujibu wa kifungu cha 3(2) cha Sheria ya Ushahidi wajibu wa kuthibitisha wa Jamhuri ni yale inayoyatuhumu sio yote yaliyokataliwa wakati wa preliminary hearing.

Waheshimiwa majaji tuhuma zipo kwenye hati ya mashtaka, summary of evidence hazitengenezi tuhuma ila zinasomwa kwania ya ku identify mambo yasiyobishaniwa, hata the way zinavyotengenezwa ni kumpa nafasi mshtakiwa nafasi ya kuzielewa na kuzijibu. Zile summary of evidence matumizi yake yanaishia hapo na kinacho prevail ni memorandum of agreed facts. Tunaleta haya kutanua uelewa, ikitokea mtu akasema kwamba kwenye PH alituhumiwa msikubaliane nae kwasababu summary of evidence sio tuhuma.

Part 485 itaendelea kwenye post inayofuata,

Naomba Repost yako.

[Hilda Newton @HildaNewton21]

#UPDATES_KESI_YA_UHAINI

Part 483

Upande wa Jamhuri wanaendelea kufanya Mawasilisho yao ya mwisho yani Final Submission.

Kwahiyo Public inazungumzia watu kwa mujibu wa kifungu hicho kama mashitaka yanamuhusu a person you have to mention that person.

Waheshimiwa Majaji ili uzungumzie group la watu ni lazima utaje hilo group.

Instigation ililenga group of person ulipaswa ulitaja hilo group.

😂😂😂 msiojua sheria mnateseka hapa. Kuna uchambuzi napewa hapa unanifurahisha sana niwaletea.

Kwahiyo ni neno gani litaconclude kama aliyekuwa amechocheka ni mtu mtu mmoja au kikundi cha watu.

Jamhuri ilimtuhumu mshitakiwa kuchochea umma kutokana na aina ya maneno na ushahidi ulivyokuwa hakulenga mtu mmoja au kikundi cha watu.

Kwahiyo tunachoweza kusema ni kwamba tulipotumia Public maana yake ni group of persons. Kwahiyo maana ya Public ni group of persons pia.

Sasa turudi kwenye nia sasa ya kutenda kosa hilo.

Kwenye kusambaza kuna mambo mawili maandishi au michoro au by overt act or by deed

😂😂😂 yaani kiswahili cha printing cha KATUGA ni Michoro, analeta mambo kama yale ya machawa wa Mbowe walioenda Ubwabwani wakiulizwa No Reforms, No Election maana yake nini wanasema maana yake ni kupandisha joto, tusomesheni watoto jamani.

Sasa mashitaka yake ni ku atter na kupublish yaani kutamka kusambaza, sasa kwenye manifestation haya maneno overt act na deed yanaonesha wazi kuwa they are not similar.

Blacks Law Dictionary imesema deed is as something that is done or carried out.

Lakini the same dictionary imedefine overr act kwa is an outward, physical manifestation of the….. especially by the conspirator and an overt act can constitute an overt act of conspiracy

Kwahiyo haya maneno they are not similar.

Waheshimiwa Majaji kuonesha utofauti kwenye kesi ya Khatib Gandhi and others vs R TLR 196. No. 12 at page 67

Walijadili overt act by individual wakasema maneno ya individual hayatoshi kuwa ni uhaini kwahiyo hakukuwa na tendo la conspiracy pale.

Kwenye kesi hii kuonesha overt act is something not applicable, hii kesi mpya nchini kwetu, hapa ni manifestation ya deed tu.

Oxford dictionary imedefine manifest is to show something cleary especially attitude and feeling or quality.

Kwahiyo hiyo ndio maana ya manifest.

Hati yetu ya mashitaka ni very interesting. Manifestation tuliyosema ni kutoa na kusambaza maneno.

To utter means using or dealing with and attemting to use kwahiyo nimesema utter ni kitendo kinachopaswa kiambatane na kitu mbele.

Sasa Mahakama tukufu inaweza kujiuliza uttering words maana yake kwenye Penal Code kuna makosa ya kutumia uttering of maneno ya kuudhi.

Waheshimiwa Majaji kwa kuelezea kwa kirefu kidogo naomba nigusie kidogo kwenye adhabu.

Kifungu hiki cha 39(2)(d) Cha Penal Code kinasema atakuwa liable to conviction to death.

Kwamba shall be liable naomba hayo maneno yawe ni bold kwasababu mwanzo mwisho upande wa utetezi adhabu ya shauri hili ni kunyongwa tu.

Matumizi ya neno shall be liable ni msimamo wa sheria kwamba adhabu katika shitaka hili ni kuanzia 0 up to death penalty. The maximum penalty in death by hanging.

Mahakama yenu ina decretion yake ya kuamua aina ya adhabu.

Bahati John vs Jamhuri imesema the word shall be liable is not mandatory but it set the maximum penalty.

Kwahiyo Mahakama kwa utashi wake inaweza kutoa adhabu yoyote.

Pia sentence guideline ya 2023 inasema shall be liable maana yake mahakama itaangalia utashi wake kumpa adhabu mshitakiwa.

Sasa sisi ndio tuna jukumu la kuthibitisha mashitaka tuliyoleta lakini pia kupitia ushahidi wa utetezi wametusaidia sana kuthibitisha kesi yetu badala ya kuonesha matobo.

Ku prove beyond reasonable haina maana ku prove beyond shadow of doubt.

Part 484 itaendelea kwenye post inayofuata.

Naomba Repost yako.

[Hilda Newton @HildaNewton21]

#UPDATES_KESI_YA_UHAINI

Part 482

Upande wa Jamhuri wanaendelea kufanya Mawasilisho yao ya mwisho yani Final Submission.

Katuga anasema Waheshimiwa Majaji intention to instigate person or group of person na mimi nikiangalia hati ya mashitaka ya Jamhuri imesema ali instigate umma kwa ujumla wake.

Nitaeleza hapa kwanini? Hati ya Mashitaka ilisema watu walichochewa ili wafanye nini? Aliuchochea umma wa Tanzania ili kuzuia General election ya 2025.

Hati yetu ya mashitaka iliachana na neno deed ikachukue neno for the purpose of intimidating the Executive na hapa ikaachana intimidating legislature or the Judiciary.

Kwahiyo ikabakiza intimidation ya Executive. Lakini tukiendelea kwenye hati yetu ya Mashitaka utaona kwamba ile njia aliyoitumia nia yake hati ya mashitaka iliachana by publishing any writing or printing by an overt act na imeachana na manifestation ya hiyo nia kwenye ku publish hiyo njia by overt act ikaacha.

Lakini ikachukuliwa manifestation by his deed kwa kitendo chake cha kutoa na kusambaza hayo maneno.

Sehemu zote nilizokuwa nasema hati ya mashitaka imeacha haya imechukua haya.

Mfano publication by writing or printing tumeacha na kuchukua nyingine mfano deed maana yake hayo maneno they are not similar unless ikitumika or basi sheria iwe imesema expressly kwamba maneno hayo yaongezwe. Neno lililotumika ni or sehemu zote.

Naomba nirudie hapo, anaaanza mwanzo.

NB. Kwa kifupi kumuelewa Katuga ni kazi sana.🤧

Kokote pale katika kutafsiri sheria linapotumika neno OR huwezi kuyakusanya kama kiroba ukaweka yote kwenye hati ya mashitaka ndio hati inakuwa defective.

Neno similar au maneno mengine yanayoonesha similarity yawe added ndio neno or lisitumike.

Haya maneno ambayo or imetumika kwenye hati ya mashitaka hayawezi kutumika kwa pamoja.

Neno or linapotumika sio utaratibu wetu bali Bunge lilitunga sheria kifungu cha 13 cha Sura ya Kwanza, Sheria ya TAFSIRI ZA SHERIA R.E 2023.

Kinasema hivi in relation to written Laws but Subject to subsection 4 when the word "or" used hautaweza kuyatumia kwa pamoja utakachagua moja.

Ili kuifanya hati ya mashitaka ieleweke tulichagua maneno ili hati ya Mashitaka ieleweke. Tulifanya hivyo tukiwa tunajua hati ya mashitaka ni muhimu sana ili kumtaarifu Mshitakiwa kuhusu mashitaka aliyokuwa nayo na aweze kujitetea.

Kifungu cha 39(2)(d) kimeanza na neno any person yanaonesha ni mtu yeyote mwenye utii kwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Hili neno Any Person halijamuondoa mtu yeyote labda awe na immunity.

Mtu mwingine anaweza kusema yeye ana cheo gani au mwanasiasa kwamba atakuwa excluded pale atakapoitisha Serikali.

Kifungu hiki hakijachambua huyo any person ametokea wapi?

Waheshimiwa Majaji niliomba kuwa nitasema pale kwenye kuhusu mtu yeyote au kikundi cha watu. Tumetumia neno Public, pale
kifungu kinapozungumzia watu watakaokuwa instigated yaani kushawishiwa. Sisi tumetumia neno umma badala ya mtu yeyote au kikundi cha watu.

Waheshimiwa Majaji tumetumia neno public kuleta clarity in term of the evidence intended in the evidence tuliotegemea kuutoa.

Kwamba Jamhuri ilipanga kuleta ushahidi gani hivyo hati ya mashitaka tunaiweka kama kifungu cha 135 cha CPA kuhusu namna Hati ya Mashitaka inavyotakiwa kuwa.

Waheshimiwa Majaji ......

Jaji Ndunguru: Sasa uongeze sauti hatukusikii kabisa.

Tulitumia neno PUBLIC ili kuifanya hati ya Mashitaka iweze kueleweka kwa mujibu wa kifungu cha 135.

Kama tulivyoeleza kuhusu kifungu cha 135 tuliweke kwa makusudi ili shitaka lieleweke.

Hiyo person or group of person they are coming from public, yasije onekana ni maneno ya Katuga. Ni kifungu cha 5 cha Penal Code ambacho kinasema maana ya Public kinasema hivi.

Part 483 itaendelea kwenye post inayofuata,

Naomba Repost yako.

[Hilda Newton @HildaNewton21]

#UPDATES_KESI_YA_UHAINI

Leo September 29, 2026

Last time tuliishia part 480 so leo tunaendelea na -;

Part 481

Imepigwa high coooooourt

Majaji wameingia.

Mheshimiwa Lissu ameingia na kupokelewa na makofi mengi sana kawa kawaida yake.

Jaji anamuita karani.

Karani anasoma kesi namba Criminal session No. 19605/2025.

Anasimama Nassoro Katuga na kutambulisha kwa upande wa Mawakili wa Serikali na anasema wako tayari kwa upande wao kufanya mawasilisho ya mwisho.

Jaji Ndunguru: Mshitakiwa vipi?

Mhe. Tundu Lissu na yeye anasema yuko tayari.

Majaji wanaandika kidogo hapa.

Jaji Upande wa Mashitaka tuendelee.

Anasimama Katuga anasema tunaomba kutoa ahadi kwamba kwa upande wa Jamhuri hatutakuwa na Majumuisho marefu kabisa, na tunaomba kuanza kama ifuatavyo:

Jaji wewe nani?

Nitakayeanza naitwa Katuga.

Katuga Mshitakiwa ameshitakiwa na uhaini kinyume na kifungu cha 39(2)(b) Cap. 16 R.E 2022.

Ambapo Kuhusiana na taarifa ya Mashitaka hii inaelezwa mnamo tar. 03/04/2025 ndani ya Wilaya ya Kinondoni Mkoa wa Dar es salaam alitengeneza nia ya kuchochea umma kuweza kuzuia Uchaguzi wa mwaka 2025 kwa nia ya kuitishia Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Alidhihirisha nia yake hiyo kwa kutoa na kusambaza maneno yafuatayo.

Wanasema kitu kimoja sahihi hapa, wanasema hivi msimamo huu unaashiria uasi. Ni kweli, ni kweli kwasababu tunasema tutahamasisha uasi. Hiyo ndio namna ya kupata mabadiliko kwahiyo tunakwenda kukinukisha sanasana huu uchaguzi tutauvuruga, tutauvuruga kwasababu tunaenda kukinukisha.

Haya maneno ndio upande wa Jamhuri tuliyaleta kwenu kuyaangalia kwamba maneno haya yalilenga kwa nia ya kuitisha Serikali ili ipate mabadiliko anayoyatafsiri ni mabadiliko.

Kifungu cha 39 tulichokitaja tulikifanyia research kuangalia kama Mahakama za Tanzania zimewahi kukitest. Majibu yetu yakawa ni kwamba kesi za Tanzania zilishitakiwa kwa kifungu cha 39(2)(a) na sio kifungu cha 39(2)(d).

Waheshimiwa Majaji naomba kama itawapendeza nimuongeze Job Mrema kwenye orodha ya Mawakili wa Serikali kwani alipata dharula.

Waheshimiwa Majaji kwakuwa tumejiridhisha kuwa haya ni mashitaka mapya kwenye Mahakama zetu basi tunaomba kutafsiri hati ya mashitaka yetu pamoja na Kifungu cha Sheria kwamba ni kitu gani upande wa Jamhuri wanapaswa kuthibitisha.

Waheshimiwa kwa kuanza kabisa naomba kuialika Mahakama hii kwenye kifungu husika cha 39(2)(d) cha Penal Code.

Waheshimiwa Majaji kifungu kinasema any person who being in the allegiance to the URT ..................

Kwamba mtu yeyote mwenye utii awe Tanzania au nje ya Tanzania atengeneze nia either kufanyika au kusababisha kufanyika au atengeneze nia ya kuchochea

Kwa mujibu wa kifungu cha 135 cha Sheria ya Mwenendo wa Mashauri ya Jinai Cap. 20 R.E 2023.

Waheshimiwa kwa mujibu wa kifungu hicho sheria inasema hati ya shitaka iwe na shitaka aliloshitakiwa na maelezo ya shitaka hilo.

Na kifungu cha 138(a)(iii) cha CPA kinasema technical terms hazitakiwi kutumika. Inatakiwa itumike ordinary language.

NB. Nimeweka vifungu vyote mnaweza kusoma hapo chini.

Tuendelee

Ukisoma kifungu cha 39 kinasema lazima mshitakiwa wa uhaini awe ni raia mwenye utii, sisi mshitakiwa wetu ni mtanzania.

Kwamba akiwa Tanzania au nje ya Tanzania. Sisi wa kwetu alikuwepo Tanzania.

Hati yetu ya mashitaka ikachukua forms an intention to instigate ikaachana na intention zingine, yenyewe ikabaki na nia ya kuchochea.

Ikaachana intetion to effect or cause to be effected kama inavyoonesha kwenye kifungu cha 39. Kwahiyo forms zingine za intention ikaachana nazo.

Part 482 itaendelea kwenye post inayofuata.

Naomba Repost yako

[Heritage Matters🔱 @HeritageMatterz]

BBC interview with kids in 1966 predicting the year 2000.

[The Chanzo @TheChanzo]

Nyerere: Chama kisijaribu kufanya mambo kanakwamba ndicho serikali

[Twaha Mwaipaya @Twaha_Mwaipaya]

MANENO YA MWISHO YA TUNDU LISSU

*LISSU:* Sasa naomba nimalizie.

*JAJI NDUNGURU:* Je, ni sehemu ya submission?

*LISSU:* Ni sehemu ya submission, wala si maneno mabaya.

Ni hivi, Waheshimiwa Majaji, kesi ya uhaini ni kesi ngumu sana.

Ukiachilia mbali siasa zake, ambazo pressure zake ndizo zinafanya kesi kuwa ngumu.

Pamoja na kesi kuwa ngumu, nyinyi Majaji mmefanya kazi nzuri sana.

Mmetusikiliza, mmetupa nafasi ya kujitetea.

Hamjanikwaza.

Mmekuwa wavumilivu sana.

Mmefanya kazi kubwa sana na mmefanya kazi nzuri sana.

Nilitaka nisimalize bila kusema haya, pengine hatutakutana tena.

Nilitaka mjue kuwa moyoni mwangu mmefanya kazi nzuri.

Hawa mawakili wangu wa Serikali na wao wamefanya kazi nzuri.

Wamepambana sana mpaka kufika hapa. Pamoja wamekuwa na kesi ya ovyo sana.

Ila wamepambana sana bila kujali nini kitatokea, wamepambana sana.

Nafikiri nawatakieni heri sana.

Asanteni sana.

Haya ndiyo nilitaka yaingie katika rekodi.

Nafikiri msipoyaingiza katika rekodi, mtanikwaza.