Rahul Pokharkar 🇮🇳

सत्यमेव जयते 🇮🇳|
जय जवान🧑‍✈️, जय किसान🌾| जिथं कमी तिथं आम्ही 🫶🤲| Disaster Management Professional🛟 | Counselor 🎭|

[Onkar Dake @OnkarDake225]

शुक्रवारपेठेतील जिलब्या मारुती !

पुणे हे महाराष्ट्राची सांस्कृतिक राजधानी असून धार्मिक, ऐतिहासिक आणि सामाजिक परंपरांचा समृद्ध वारसा जपणारे शहर आहे. या वारशाचे एक महत्त्वाचे प्रतीक म्हणजे शुक्रवार पेठेतील जिलब्या मारुती मंदिर. हे मंदिर पेशवेकालीन असून अनेक शतकांपासून पुणेकरांच्या श्रद्धेचे केंद्र राहिले आहे.

आज ज्या ठिकाणी पुण्याची गजबजलेली मंडई, दुकाने आणि व्यापारी वस्ती दिसते त्या परिसराचे स्वरूप काही शतकांपूर्वी पूर्णपणे वेगळे होते. सुमारे अडीचशे ते तीनशे वर्षांपूर्वी या भागातून आंबील ओढा वाहत असे. भाऊ महाराज बोळाच्या पश्चिमेकडून वाहत येणारा हा ओढा जिलब्या मारुती परिसर, जोगेश्वरी मंदिराजवळून पुढे शनिवारवाड्याच्या पश्चिमेकडील भागातून जात अमृतेश्वर मंदिराजवळ मुठा नदीला मिळत असे. या ओढ्याच्या काठावर त्या काळी एक स्मशानभूमी होती. शहराची वस्ती त्या काळी तुलनेने कमी असल्यामुळे अशा स्मशानभूमी शहराच्या काठावर असत. या स्मशानभूमीच्या परिसरात मारुतीरायाचे एक छोटेसे मंदिर होते. याच मंदिराला पुढे जिलब्या मारुती म्हणून ओळख मिळाली. मंदिरातील मारुतीला त्या काळी "विसावा मारुती" म्हणून ओळखले जाई. मृत व्यक्तींना अंत्यसंस्कारासाठी येथे आणले जाई आणि त्यांच्या जीवनप्रवासाचा अंतिम विसावा याच ठिकाणी होत असल्याने हे नाव रूढ झाले होते.

पतीच्या मृत्यूनंतर काही स्त्रिया सती जात असत आणि त्यांच्या स्मरणार्थ स्मारके किंवा वृंदावने उभारली जात. जिलब्या मारुती मंदिराशेजारी सरदार शितोळे घराण्यातील एका सती गेलेल्या स्त्रीचे स्मारक आजही पाहायला मिळते. पेशवाईच्या उदयानंतर पुणे शहराचा झपाट्याने विस्तार होऊ लागला. शनिवारवाडा उभारल्यानंतर पुण्याचे राजकीय आणि प्रशासकीय महत्त्व वाढले. नवीन पेठा वसल्या, व्यापार वाढला आणि लोकसंख्या मोठ्या प्रमाणावर वाढू लागली. शहराच्या वाढत्या विस्तारामुळे स्मशानभूमी आणि ओढ्यांची पुनर्रचना करणे आवश्यक बनले. नानासाहेब पेशव्यांच्या काळात आंबील ओढ्याचा प्रवाह बदलण्यात आला आणि येथील स्मशानभूमी दुसऱ्या ठिकाणी हलविण्यात आली. मात्र मारुती मंदिर आणि सतीचे स्मारक जतन करण्यात आले.

काळाच्या ओघात या परिसरात व्यापारी वस्ती वाढली. विविध प्रकारची दुकाने, पेढ्या आणि बाजारपेठा येथे उभ्या राहिल्या. याच काळात मारुती मंदिराशेजारी एका हलवाईचे दुकान होते. त्या हलवाईची मारुतीरायावर अत्यंत श्रद्धा होती. तो दररोज व्यवसाय सुरू करण्यापूर्वी तयार झालेल्या पहिल्या जिलब्यांपैकी ११ किंवा २१ जिलब्यांचा हार तयार करून मारुतीरायाच्या गळ्यात अर्पण करत असे. त्यानंतरच तो आपल्या दिवसाच्या व्यापाराला सुरुवात करत असे. या भक्तिभावामुळे स्थानिक लोकांनी "विसावा मारुती" या नावाऐवजी "जिलब्या मारुती" हे नाव वापरण्यास सुरुवात केली आणि पुढे तेच नाव सर्वत्र रूढ झाले.

मंदिरात पूर्वी असलेली मारुतीरायाची मूर्ती अत्यंत वैशिष्ट्यपूर्ण होती. त्या मूर्तीमध्ये मारुती राक्षसावर पाय ठेवून उभे असल्याचे शिल्पांकन होते. मात्र कालांतराने काही लोकांना ही मूर्ती भंगलेली असल्याचा गैरसमज झाला. त्यामुळे ती मूर्ती मंदिरातून काढून त्या काळी ओसाड आणि जंगली समजल्या जाणाऱ्या नातूबाग परिसरात ठेवण्यात आली. त्यानंतर मंदिरात नवीन मूर्तीची प्रतिष्ठापना करण्यात आली. काही वर्षांनी नातूबाग परिसरात फिरण्यासाठी गेलेल्या काही तरुणांच्या नजरेस ही जुनी मूर्ती पडली. त्यांनी ती काळजीपूर्वक तपासली असता ती मूर्ती भंगलेली नसून मारुतीरायाच्या राक्षसवधाच्या प्रसंगाचे शिल्प असल्याचे त्यांच्या लक्षात आले. त्यांनी त्या मूर्तीचे महत्त्व ओळखले आणि ती तेथून आणून पर्वतीच्या पायथ्याशी पुनर्स्थापित केली. आज जिलब्या मारुती मंदिर हे केवळ एक धार्मिक स्थळ नसून पुण्याच्या पेशवेकालीन इतिहासाची, लोकश्रद्धेची आणि सांस्कृतिक वारशाची जिवंत साक्ष आहे.

#जय_हनुमान #जिलब्या_मारुती #शुक्रवारपेठ #पुणे

[विजय गिते @kingsmanT11]

लोकहितवादी संत गाडगेबाबा ,
गाडगेबाबांची कीर्ती महाराष्ट्रभर गाजत होती, पण बाबाना त्या कीर्तीचा - प्रसिद्धीचा अजिबात मोह नव्हता. सामान्य लोकासहित सहित धनवान सावरकर शेठ सुद्धा बाबांच्या मागे लागत, बाबाना भरघोस दान देत. त्या दानाला हातही न लावता संबंधित प्रभावळीच्या हवाली करून, धर्मशाळा, वसतिगृह, घाट बांधत. लोकांनी श्रद्धेने दिलेला पैसा लोकांच्या श्रध्देसाठी कामासाठी वापरलाच पाहिजे असा बाबांचा अट्टहास असे.

'एकदा बाबा मुंबईला एक साधरण कुटीत राहत असताना बाबांना मानणाऱ्या एक सदगृहस्थाने त्यांच्या पत्नीला भांडे कुंडे दिले, पण बाबानी ते बघताच बाहेर लोकाना वाटून टाकले.'

गाडगेबाबा कीर्तन करत व विठ्ठलभक्त सामान्य लोकांनी ओली - सुकी चटणी भाकरी फार आग्रहाने दिल्यावरच खात. कुणी चांगलं जेवण आणून दिल अजिबात घेत नसत. गाडगेबाबा कधी भिक्षेवर व पीठ मागून जगले नाहीत. कारण बाबा संत तुकाराम महाराजांना मानणारे होते ,आणि तुकोबाराय म्हणतात

भिक्षापात्र अवलंबणें । जळो जिणें लाजिरवाणें
ऐसियासी नारायणें । उपेक्षीजे सर्वथा
देवा पायीं नाहीं भाव । भक्ति वरी वरी वाव । समर्पिला जीव । नाहीं तो हा व्यभिचार
जगा घालावें सांकडें । दीन होऊनि बापुडें ।
हें चि अभाग्य रोकडें । मूळ आणि विश्वास
काय न करी विश्वंभर । सत्य करितां निर्धार ।
तुका ह्मणे सार । दृढ पाय धरावे

गाडगेबाबा जिथं जायचे तिथे खराटा घेऊन सफाई करत. जिथे ते स्वच्छता करत, परमार्थ उपदेश करत, कीर्तन करत तिथे गावात ते सहसा जेवत नसत. कारण "तुकोबांच प्रमाण आहे. जिथं सेवा केली तिथं भोजन करणे उचित नाही."

- जेथें कीर्तन करावें । तेथें अन्न न सेवावें ॥१॥
बुका लावूं नये भाळा । माळ घालूं नये गळां ॥ध्रु.॥
तटावृषभासी दाणा । तृण मागों नये जाणा ॥२॥
तुका म्हणे द्रव्य घेती । देती ते ही नरका जाती ॥३॥

सगळ्या मोह माया, लोभ काम क्रोध मत्सर सोडून अलिप्त झाल्याने. गाडगेबाबाकडे मठ आश्रम, पीठ, व शिष्य शिष्यीणाचा जमावडा कुठून येणार.? त्याना कुणी गुरू म्हटलेले अजिबात आवडत नसे. त्यानी कधीही शिष्यशाखा जमवली नाही, कधी कुणाला नकली जडिबुटी दिली नाही, कुणाला कधी चमत्कार करून दाखवला नाही.

यासाठी वंदनीय संत तुकारामांचा अभंग प्रमाण आहे.

कपट कांहीं एक । नेणें भुलवायाचें लोक
तुमचें करितों कीर्त्तन । गातों उत्तम ते गुण
दाऊं नेणें जडीबुटी । चमत्कार उठाउटी
नाहीं शिष्यशाखा । सांगों अयाचित लोकां
नव्हें मठपति । नाहीं चाहुरांची वृत्ति
नाहीं देवार्चन । असे मांडिलें दुकान
नाहीं वेताळ प्रसन्न । कांहीं सांगों खाण खुण
नव्हें पुराणिक । करणें सांगणें आणीक
नेणें वाद घटा पटा । करितां पंडित करंटा
नाहीं जाळीत भणदीं । उदो ह्मणोनि आनंदी
नाहीं हालवीत माळा । भोंवतें मेळवुनि गबाळा
आगमीचें कुडें नेणें । मोहन उच्चाटणें
नव्हें यांच्या ऐसा । तुका निरयवासी पिसा

किर्तनात आलेले लोक श्रद्धेने, आपुलकीने बाबाना गुरू उपमा देऊ लागत, काही जण तुमहू आमचे आजपासून गुरू आहात असे म्हणत तेव्हा ते चिडत किंवा कधी त्याला समजावून सांगताना गुरुबंधू म्हणत, याचे कारण अस की - बाबा सांगत

'अरे संत तुकोबा माझे गुरू, आणि ते तुमचेही गुरु, मग झालो की नाही आपण गुरुबंधू !

बाबांना कधीही मठाधीश मंडळी सारखा उच्चआसन, पालखी, गादी, धूप अगरबत्ती, आरत्या, शेजारती, तिन्ही त्रिकाळ नैवद्य, पंचपक्वान्नचा शौक बाळगला नाही, साधारण त्यागी, गरिबीचे, फकिरीचे, अस्सल संन्यासीचे व्रत आयुष्यभर आचारणात आणले.

ना मठ ना पीठ, न गुरुमंत्र, ना कुठलं तंत्र. केवळ सेवाभावी खराट्याचा धर्म जागवत बाबांनी आपलं जीवन जनतेला अर्पण केल.

मठबाजी, बुवाबाजी, धर्माच्या नावाने पैसे लुबाडणे, लोकांना भविष्य सांगणे, साकडे, नवस करायला लावणे, कोपाची भीती दाखवणे, अमुक विधी तमुक विधी या कर्मकांड मधून संतांनी लोकांची सुटका केली आणि धार्मिक मुक्तीचा एक वेगळा मार्ग दावला, याबद्दल पूर्ण जगाने संतांचे आयुष्यभर ऋणी राहायला हवे, एवढच नव्हे तर त्यांची सदाचाराची शिकवण अंगी आणून वागावे. इतकं केलं तरी आपण, जय हरी विठ्ठल म्हणण्यास खरे पात्र ठरू.

- विजय गिते

[Prashant @gabbarsiingh]

६ जून १६७४,

त्या दिवशी सिंहासनावर फक्त एक राजा नव्हता,
१८ पगड जातींचा स्वाभिमान विराजमान झाला होता.🚩

अवघे काही तास बाकी. #शिवराज्याभिषेक

[अमेय-🚩 😸खादाड बोका😸#टीम_आंबा🥭 @Amey_1986]

*‘HORN OK PLEASE’*

भारतात महामार्गावरून प्रवास करताना
रंगीबेरंगी ट्रक आणि त्यांच्या मागं
मोठ्या अक्षरांत लिहिलेली
*‘Horn OK Please’* ही अक्षरं
जवळपास प्रत्येकानं पाहिली असतील.

हे वाक्य नेमकं का लिहिलं जातं,
यामागची गोष्ट अनेकांना ठाऊक नसतं.
इतर देशांत हॉर्न वाजवणं
उद्धटपणाचे मानले जातं…
परंतु भारतात ट्रक चालक स्वतःच
मागून येणाऱ्या वाहनांना
हॉर्न वाजवण्याची विनंती करतात.

*‘Horn OK Please’* या वाक्याबाबत
सर्वाधिक चर्चेत असलेला सिद्धांत
दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळाशी संबंधित आहे…

त्या काळात अनेक ट्रक
केरोसीनवर चालत असत.
केरोसीन अत्यंत ज्वलनशील असल्यानं
छोटासा अपघातही
मोठा स्फोट घडवू शकत होता.
त्यामुळं सैन्यानं अशा ट्रकच्या मागं
*‘Horn Please. On Kerosene’*
असा इशारा लिहायला सुरुवात केली.

याचा अर्थ असा की, ओव्हरटेक करण्यापूर्वी
हॉर्न वाजवून चालकाला सावध करा.
अचानक पुढे गलता जाण्याचा प्रयत्न करू नका.

कालांतराने *‘On Kerosene’* हे शब्द
छोटेखानी *‘OK’* मध्ये बदलले आणि पुढं
*‘Horn OK Please’*
हा प्रसिद्ध संदेश तयार झाला.

या वाक्याबाबत आणखी एक
रंजक सिद्धांत सांगितला जातो…

टाटा ऑइल मिल्स कंपनीचा *‘OK’* नावाचा
डिटर्जंट ब्रँड त्या काळात लोकप्रिय होता.
या ब्रँडचं कमळाचे चिन्ह ट्रकवर
जाहिरातीसाठी रंगवलं जात असे.
ट्रकच्या एका बाजूला *‘Horn’* आणि
दुसऱ्या बाजूला *‘Please’*
असं आधीच लिहिलेलं असायचं.
मधोमध *‘OK' आणि कमळाचं चिन्ह रंगवल्यानं
पूर्ण वाक्य *‘Horn OK Please’*
असं दिसू लागलं.

पुढं हे वाक्य ट्रक संस्कृतीचा
कायमस्वरूपी भाग बनलं.
आज *‘Horn OK Please’* हे केवळ
वाहतूक सुरक्षिततेसाठीचे वाक्य राहिलेले नाही,
तर भारतीय ‘रस्ते संस्कृती’चं प्रतीक बनलंय.

ट्रक चालक अनेक आठवडे
घरापासून दूर प्रवास करत असतात.
त्यामुळं ते आपल्या ट्रकला
साथीदारासारखं जपतात.
ट्रक सजवणं, देव-देवतांची चित्रं काढणं,
खास संदेश लिहिणं… ही त्यांची परंपरा बनलीय.

पुढच्या वेळी महामार्गावर एखाद्या ट्रकच्या मागं
*‘Horn OK Please’* दिसलं,
तर ते केवळ मजेशीर वाक्य नसून
भारतीय वाहतूक इतिहासाचा
एक जिवंत भाग आहे, हे लक्षात ठेवा!

……🪷 ●┈┉❀꧁꧂❀┉┈● 🪷……

[ℳ𝖆𝖓𝖔𝖏 ℛ𝖆𝖓𝖊 @wordsMahfil]

महाराष्ट्रातील शिरूर तालुक्यातील वाबळेवाडी गावातील जिल्हा परिषदेची शाळा.जिल्हा परिषदेच्या या शाळेत प्रवेश मिळावा म्हणून यंदा 4,000 विद्यार्थी वेटिंग लिस्टमध्ये होते.जगातली तिसरी आणि भारतातील पहिली 'झिरो एनर्जी स्कूल' म्हणून या शाळेची ओळख आहे.

[Rahul Pokharkar 🇮🇳 @Rahulpokhark]

“इतिहासाचा ठेवा… संस्कृतीचा आरसा!”
भूतकाळातील अमूल्य वारसा जतन करून तो नव्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्याचे अनमोल कार्य संग्रहालये करतात. समृद्ध इतिहासाचे आणि संस्कृतीचे जतन करणाऱ्या संग्रहालयांना व त्यासाठी कार्यरत व्यक्तीस जागतिक #संग्रहालय दिनाच्या शुभेच्छा! #InternationalMuseumDay

[राष्ट्रभाषा | National Language @Rashtrabhasha_]

मराठा साम्राज्य विस्तारक छत्रपती श्री शाहू महाराज (थोरले) यांना जयंतीदिनी मानाचा मुजरा !

#छत्रपतीशाहूमहाराज #मराठीराष्ट्र

[Rahul Pokharkar 🇮🇳 @Rahulpokhark]

Warm birthday wishes to @khadseraksha ji, Hon’ble #Minister of State for #Youth Affairs and #Sports.

Your dedication towards nation building inspires countless young #women across the country.

Wishing you good health, happiness, and success in the year ahead.

[Rahul Pokharkar 🇮🇳 @Rahulpokhark]

पाहुनी शौर्य तुझ्या पुढे,
मृत्यूही नतमस्तक झाला,
स्वराज्याच्या मातीसाठी,
माझा शंभू अमर झाला!

स्वराज्याला शौर्य, त्याग आणि बलिदानाचा संस्कार देणारे, स्वराज्याचे धाकले धनी छत्रपती संभाजी महाराज यांना जयंती निमित्त विनम्र अभिवादन !

#chatrapatisambhajimaharaj

[Amita Chate @advamitachate]

मातृभाषेत नापास म्हणजे येणाऱ्या काळात वैचारिकरित्या कमकुवत होण्याची चिन्हे. ..👇 #गंभीर #मराठी

[बृहन्महाराष्ट्र मराठी मंडळ @RetweetMarathi]

🌸 भाषा फक्त संवादाचं साधनं नाही, ती आपल्या अस्तित्वाची ओळख आहे.

ती आपल्या आठवणींमध्ये, आपल्या गाण्यांमध्ये, आपल्या आईच्या अंगाईत, आणि आपल्या बोलीत जिवंत असते.

जेव्हा आपण आपल्या मातृभाषेत बोलतो, तेव्हा आपण फक्त शब्द उच्चारत नाही. आपण आपल्या संस्कृतीला, आपल्या इतिहासाला, आणि आपल्या मुळांना जपतो.

भाषा आपल्याला जोडते आणि आपल्याला स्वतःची ओळख देते.

भाषा हरवली तर संवाद हरवतो, पण त्याहून मोठं म्हणजे ओळख हरवते. म्हणूनच, आपल्या भाषेचा अभिमान बाळगा, तिला जपा, आणि पुढच्या पिढ्यांना तिचं सौंदर्य द्या.

कारण भाषा म्हणजे आपण—आपली गोष्ट, आपली ओळख, आपलं अस्तित्व.

[Rahul Pokharkar 🇮🇳 @Rahulpokhark]

आयुष्य सोपं ठेवायचं असेल,
तर प्रत्येक गोष्टीत अर्थ शोधू नये..!!
𓍯𓂃अनुभवाच्या डायरीतुन 🌻🪻

[आपले सरकार @Aaple_Sarkarr]

जमिनीची वाटणी फक्त 100 रुपयांत!

नोंदणी शुल्कात सवलत देण्याचा सरकारचा निर्णय

#आपले_सरकार

[Maharashtra State Road Transport Corporation @msrtcofficial]

जोडी अशी जी मन जिंकते...
आणि लालपरी जी प्रत्येक प्रवासात साथ देते...

[Rahul Pokharkar 🇮🇳 @Rahulpokhark]

या सर्व ऐतिहासिक वास्तूंमुळे आपला देश जगभरातील #पर्यटक आणि अभ्यासकांसाठी आकर्षणाचे केंद्रबिंदू ठरतो.
या वारसा स्थळांतून आपला समृद्ध इतिहास आणि #स्थापत्यकलेचा अतुलनीय वारसा प्रतिबिंबित होतो.सर्वांना जागतिक #वारसा दिनाच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा!
#म @chivachiv
@ASIGoI #archaeological

[Harsh @Abrakakhobra]

विद्ये विना मती गेली। मती विना निती गेली॥
निती विना गती गेली। गती विना वित्त गेले।।
वित्त विना शुद्र खचले। एवढे अनर्थ एका अविद्येने केले॥

महात्मा फुले जयंतीच्या सर्वांना शुभेच्छा.

[बृहन्महाराष्ट्र मराठी मंडळ @RetweetMarathi]

साभार - फेसबुक

[Rahul Pokharkar 🇮🇳 @Rahulpokhark]

महाराज अनंतात विलीन झाले नाहीत तर अनंतांच्या हृदयात विराजमान झालेत.

छत्रपती शिवाजी महाराज यांना पुण्यतिथीनिमित्त त्यांच्या पवित्र स्मृतीस विनम्र अभिवादन..🙏🏻💐

#स्मृतीदिन #३एप्रिल१६८० #ChhatrapatiShivajiMaharaj #छत्रपती_शिवाजी_महाराज_पुण्यतिथी

[Maharaṭṭā @MarathaEpoch]

|| या भूमंडळाचे ठायी,
धर्मरक्षी ऐसा नाही,
महाराष्ट्र धर्म राहिला काही, तुम्हा कारणे ||

[Rahul Pokharkar 🇮🇳 @Rahulpokhark]

मॉडेल कॉलनी शाखेतील (DP Coad 0262) कॅश काऊंटर आज सकाळ पासून बंद आहे. याबाबत विचारणा केली तर 'कर्मचारी सुट्टी वर आहे', 'मशीन बंद आहे' अशी उत्तरे दिली जात आहे. या परिस्थितीमुळे ग्राहकांची गैरसोय होत असुन अनेक अडचणींना सामोरे जावे लागत आहे.
कृपया याकडे लक्ष द्यावे.
@canarabank