![contributedao's tweet photo. 💝 สำหรับสาย Airdrop / Non technical / technical มาดูกันว่า Dymension จะกาวแบบ Celestia และน่าสนใจขนาดไหน [ Thai Version ]
Dymension - A Multi-Layer Blockchain Protocol Bringing a Vertically Scalable Stack to Cosmos Ecosystem.
Dymension team @dymension
@yishayRL
@shaolin_flow
@GaaneshtY
ยาวไปไม่อ่าน จึงมาสรุปให้ [TL;DR]
"Dymension เป็นโปรเจคบล็อกเชนที่ใช้โครงสร้างแบบ Modular (แยกส่วนได้) เพื่อช่วยสเกลระบบนิเวศของ Cosmos แบบ Vertical* Dymension นั้นมาพร้อมกับ RVM ที่ช่วยให้ RollApp สามารถเลือก Execution Environment ได้อย่างอิสระ และมี Dymension Hub ที่ทำหน้าที่เป็น Settlement Layer ช่วยให้ RollApp สามารถโต้ตอบระหว่าง RollApp ด้วยกันหรือแม้กระทั้งกับเชนที่ใช้ IBC ได้แบบ Trusted-minimized นอกเหนือจากความปลอดภัยที่ Dymension มอบให้ RollApp แล้ว Dymension ยังมาพร้อมกับ AMM แบบ Native ซึ่งช่วยให้ RollApp สามารถใช้สภาพคล่องร่วมกันได้อย่างราบรื่น และสุดท้าย ด้วย Tokenomic ของโทเคน DYM จะช่วยเพิ่มความปลอดภัยของ Hub และในขณะเดียวกันจะช่วยลดโอกาสที่ Sequencer จะโกงลงได้อีกด้วย"
🤩 *การสเกลแบบ Vertical คือการสเกลแต่ละ Stack แยกกันไป แตกต่างจากการสเกลแบบ Horizontal ที่เป็นการสเกลโดยการเพิ่มทรัพยากรเข้าไป
⭐Introducion :
เนื่องด้วยทรัพยากรที่จำกัดทำให้บล็อกเชนเลเยอร์ 1 แบบดั้งเดิมต้องเจอกับกำแพงในการสเกลที่ยากจะก้ามข้าม ส่งผลให้มีเทคนิคการสเกลเกิดขึ้นมากมาย หนึ่งในตัวอย่างที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายก็คือระบบนิเวศ Cosmos ซึ่งใช้วิธีสเกลแบบ Horizontal โดยการแบ่งการทำงานออกไปยังเชนย่อยๆ ที่ถนัดในการทำงานเฉพาะด้านที่เรียกว่า Appchain อย่างไรก็ตามวิธีดังกล่าวยังพบกับปัญหาต่อไปนี้:
ประสิทธิภาพ: แต่ละเชนในเครือข่าย ยังคงใช้รูปแบบการทำงานแบบดังเดิมอยู่ หรือก็คือทุกๆ โหนดยังคงต้องทำงานทุกอย่างที่บล็อกเชนเลเยอร์หนึ่งต้องทำ ได้แก่ ประมวลผล (Execution), ฉันทามติ (Consensus), Settlement, และเก็บข้อมูล (Data Avalilability)
การบูสแตปเครือข่าย (Network Bootstrapping): การที่จะออกเชนใหม่ต้องใช้ความพยายามอย่างมาก ไม่ว่าจะทั้งในด้าน การหาโหนดเพื่อมาร่วมเครือข่าย, ความปลอดภัยของระบบเศรษฐกิจ, และที่สำคัญผู้ใช้งาน
⭐การมาของโครงสร้าง Modular :
ช่วยแยกบล็อกเชนที่ต้องทำหน้าที่ทุกอย่างในเชนเดียวออกเป็นส่วนประกอบย่อยๆ ที่ทำหน้าที่เฉพาะของตัวเอง เช่น Rollup ที่รับหน้าที่เพียงการประมวลผล (Execution) และ DA layer ที่รับหน้าที่เก็บข้อมูล
Dymension ใช้ประโยชน์จากโครงสร้างแบบ Modular เพื่อช่วยให้บล็อกเชน (โดยเฉพาะอย่างยิ่งบล็อกเชนในระบบนิเวศของ Cosmos) สามารถสเกลได้แบบ Vertical โดย Dymension จะคอยมอบเครื่องมือและโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นสำหรับการสร้าง RollApp อย่าง RollApp Development Kit (RDK) และ Settlement Layer ซึ่งช่วยให้ RollApp ที่ใช้ Dymension ได้รับประโยชน์จาก Inter-Rollup Communication (IRC), ความปลอดภัยแบบร่วม (Shared Security) และ Data Availability และที่สำคัญ Dymension ยังช่วยสเกลระบบนิเวศของ Cosmos ที่มีการสเกลแบบ Horizontal อยู่แล้วให้สามารถสเกลได้อีกขั้นผ่านการสเกลแบบ Vertical อีกด้วย
น่าสนใจใช่ไหมหละ เรามาดูกันดีกว่าว่า Dymension นั้นทำแบบนี้ได้อย่างไร
⭐โครงสร้างของ Dymension
ในระบบนิเวศของ Cosmos นั้น Appchain คือเชนที่ถูกสร้างมาเพื่อให้เหมาะกับการทำงานบางอย่าง (เก่งเฉพาะด้าน) Dymension ได้ใช้คอนเซปนี้ในการสร้าง Hub สำหรับ Rollup หลายๆ ตัว โดยที่แต่ละตัวนั้นจะเหมาะกับแอพลิเคชันที่แตกต่างกันได้ (Application-specific rollup) โดย Rollup ลักษณะนี้จะถูกเรียกว่า RollApp โครงสร้างของ Dymension นั้นคล้ายกับเว็บแอพลิเคชันแบบ Full stack ที่เราใช้กันในปัจจุบัน ซึ่งประกอบด้วยสามองค์ประกอบหลักๆ ได้แก่:
🔹เลเยอร์สำหรับการประมวลผล (Execution Layer): เป็นเลเยอร์ที่ RollApp และคำสั่งของแอพลิเคชันอาศัยอยู่ ซึ่งเหมือนกับส่วนของหน้าบ้านหรือ Front End ของเว็ปไซต์ที่เราใช้กันอยู่ในปัจจุบัน เลเยอร์นี้จะช่วยให้ผู้ใช้สามารถโต้ตอบกับ RollApp และคอยดูแลเรื่องการประมวลผลธุรกรรม
🔹Settlement Layer: Settlement Layer นั้นคล้ายกับเซิฟเวอร์ของเว็ปไซต์ ซึ่งจะคอยช่วยให้ RollApp สามารถโต้ตอบและสื่อสารระหว่างกันได้ โดย Settlement Layer จะคอยมอบความปลอดภัยให้แก่ RollApp และคอยดูแลเรื่อง Fraud Proof
🔹Data availability Layer (DA): DA มีหน้าที่เหมือน Database ใน Web Application ซึ่งจะคอยดูแลและจัดเก็บข้อมูลไว้ให้พร้อมสำหรับการใช้งาน ซึ่ง DA นั้นมีความจำเป็นมาก ในด้านความปลอดภัย เนื่องจากต้องคอยดูแลข้อมูลเอาไว้ เพื่อใช้สำหรับการสร้าง Fraud Proof
ด้านบนเป็นเพียงแค่ภาพการทำงานแบบคร่าวๆ ของ Dymension ในหัวข้อถัดไปเราจะลงรายละเอียดว่าแต่ละเลเยอร์ของ Dymension นั้นมีความสำคัญและทำงานอย่างไร
⭐เลเยอร์สำหรับการประมวลผล (Execution Layer) - RollApp
*ส่วนประกอบย่อยของ Execution Layer
Rollup แต่ละตัวบน Dymension นั้นจะถูกเรียกว่า RollApp และถูกสร้างมาให้เป็น Application Specific หรือสร้างมาสำหรับแอพลิเคชันหนึ่งๆ โดยที่แต่ละตัวสามารถมี Execution Environment ของตนเอง, โทเคนของตัวเอง และสามารถถูกออกแบบได้ตามที่นักพัฒนาต้องการ ถึงแม้ว่าแต่ละ RollApp จะเป็น Execution Environment ที่แยกกันทำงาน แต่พวกมันใช้ความปลอดภัยร่วมกันและสามารถโต้ตอบสื่อสารระหว่างกันได้ ทั้งระหว่าง RollApp ด้วยกันเองหรือแม้แต่กับเชนในระบบนิเวศของ Cosmos ซึ่งความสามารถเหล่านี้ได้มาจาก Settlement Layer ที่ทุก RollApp นั้นใช้ร่วมกัน
RollApp นั้นทำหน้าที่เหมือนกับ Front End ที่จะคอยดูแลและประมวลผลธุรกรรมของผู้ใช้งาน ซึ่ง RollApp ประกอบด้วยสองส่วนหลักๆ คือ:
🔸เซิฟเวอร์: เป็นส่วนที่ผู้สร้าง RollApp นั้นเขียนชุดการทำงานและตรรกะ (Logic) ของ RollApp เอาไว้โดยใช้ RollApp Development Kit (RDK) ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ Dymension จัดเตรียมไว้ให้
🔸ไคลเอนต์ (Client) หรือ Dymint: เป็นส่วนที่คอยจัดการเรื่องการสร้างบล็อกและการโต้ตอบสื่อสารกับเลเยอร์อื่นๆ อย่าง Settlement และ DA Layer
⭐Sequencers
แค่ความสามารถในการประมวลผลอย่างเดียวนั้นไม่เพียงพอ ดังนั้น Execution Layer จำเป็นที่จะต้องมีส่วนประกอบอย่างอื่นเข้ามาเพื่อช่วยให้สามารถโต้ตอบและสื่อสารกับเลเยอร์อื่นๆ ได้ด้วย จุดนี้เป็นจุดที่ Sequencer จะเข้ามาช่วย โดยที่ Sequencer จะคอยรัน RollApp Logic และคอยดูแลการโต้ตอบสื่อสารกับเลเยอร์อื่นๆ ในโครงสร้าง
ผู้ใช้สามารถโต้ตอบกับ RollApp โดยการส่งธุรกรรมของตนไปให้กับ Sequencer (แต่ไม่ได้ส่งไปให้กับ RollApp โดยตรง) จากนั้น Sequencer จะประมวลผลธุรกรรมเหล่านี้และคอยอัพเดทสถานะบัญชีของผู้ใช้ โดย Sequencer จะรวบรวมธุรกรรมของผู้ใช้และสร้างเป็นบล็อกเป็นระยะๆ และจะส่งบล็อกนี้ไปยัง Data Availability Layer เมื่อ Sequencer ได้รับการยืนยันแล้วว่าข้อมูลที่ส่งไปนั้นได้รับการบันทึกเรียบร้อยแล้ว Sequencer จะส่ง State Root (State Root คือผลลัพธ์สุดท้ายแบบย่อของการประมวลผลธุรกรรมกับสถานะก่อนหน้า) และ Metadata ที่จำเป็นสำหรับการสร้าง Fraud Proof ไปยัง Settlement Layer (Dymension Hub) แต่ละ RollApp นั้นสามารถมี Sequencer ได้มากกว่า 1 Sequencer
⭐Settlement Layer - Dymension Hub
Dymension Hub นั้นเป็นเชนที่ใช้ dPoS ที่คอยทำหน้าที่เป็น Settlement Layer ในโครงสร้างของ Dymension ฟีเจอร์ที่ Dymension Hub ได้มอบให้แก่ RollApp ได้แก่:
🔺ความปลอดภัย
🔺Censorship Resistance
🔺ความสามารถในการทำงานร่วมกัน (Interoperability) และสภาพคล่องร่วมกัน (Shared liquidity)
หัวข้อด้านล่างจะอธิบายรายละเอียดของแต่ละฟีเจอร์รวมถึงความสำคัญของแต่ละฟีเจอร์ที่จะมอบให้แก่ระบบนิเวศ
🔻ความปลอดภัย (Security)
Dymension Hub ทำงานบนสมมติฐาน Honest Majority (โหนดส่วนใหญ่ในเครือข่ายทำงานอย่างซื่อสัตย์) ในขณะที่ RollApp ที่ถูกสร้างบน Dymension Hub นั้นทำงานภายใต้ Honest Minority (มีคนที่ซื่อสัตย์เพียงแค่หนึ่งคนในระบบก็เพียงพอแล้ว) บน Dymension Hub อีกทีหนึ่ง สิ่งนี้หมายความว่า RollApp ทำงานโดยสมมติว่า Sequencer นั้นทำงานอย่างถูกต้องและซื่อสัตย์ โดย Sequencer จะได้รับแรงจูงใจให้ทำงานอย่างถูกต้องผ่านรายได้ที่ได้จากการดูแล RollApp โดยรายได้ที่ได้คำนวณจาก
รายได้ของ Sequencer = ค่าธรรมเนียมจากผู้ใช้ - MEV - ค่าการดูแล
โดยที่ค่าการดูแลนั้นรวมถึงค่าธรรมเนียมที่ต้องเสียให้แก่ Dymension Hub, DA Layer, และค่าดูแลองค์ประกอบ Off-chain และเพื่อลดแรงจูงใจในการโกงของ Sequencer นั้น Sequencer จะต้อง Stake เหรียญ DYM ไว้กับ Validator ของ Dymension Hub
ในกรณีที่มีการอัพเดทสถานะที่ผิดพลาดเกิดขึ้น ไม่ว่าใครก็ตามสามารถที่จะ Challenge สถานะนั้นโดยการส่งหลักฐานหรือ Fraud Proof ไปยัง Dymension Hub ได้ จากนั้น Hub จะทำการเรียกใช้งาน “RollApp Virtual Machine” (RVM) เพื่อทำการประมวลผลและตรวจสอบ Fraud Proof ถ้าหากสถานะได้ถูกยืนยันว่าผิดจริงๆ จาก Fraud Proof สถานะจะถูกทำให้ย้อนกลับไปยังจุดที่ถูกต้อง และ Sequencer ที่โกงจะถูกหักเงินที่ได้ Stake ไว้บน Hub และเงินบางส่วนที่ถูกหักนั้นจะถูกนำไปจ่ายเป็นรางวัลให้แก่คนที่ส่ง Fraud Proof
RVM นั้นถูกออกแบบมาให้ Dymension Hub สามารถรองรับการประมวลผล Fraud Proof ด้วย Execution Environment ที่หลากหลายและยืดหยุ่น โดยไม่จำเป็นต้องมีการฝัง VM อย่างถาวรลงไปยัง Hub สื่งนี้ช่วยให้ RollApp สามารถเปลี่ยนแปลงและพัฒนาเทคโนโลยีการประมวลผลได้ตลอดเวลา
🔻Censorship Resistance (การป้องกันการ Censor)
ถึงแม้ว่า Censorship Resistance จะไม่ได้เกี่ยวกับความปลอดภัยโดยตรง แต่มันเป็นสิ่งที่สำคัญมากสำหรับ RollApp และ Rollup ถ้าหากผู้ใช้ไม่สามารถใช้งาน RollApp เนื่องจากถูก Censor โดย Sequencer ผู้ใช้สามารถส่งธุรกรรมแบบพิเศษโดยตรงไปยัง Dymension Hub ได้ โดยธุรกรรมนี้ถูกส่งตรงไปยัง Sequencer และถ้าหากธุรกรรมนี้ไม่ถูกประมวลผลภายในช่วงเวลาที่กำหนดแล้ว เหรียญ DYM ที่ Sequencer ได้ Stake ไว้จะถูก Slash
🔻ความสามารถในการทำงานร่วมกัน (Interoperability)
เนื่องจาก RollApp นั้นใช้เลเยอร์ความปลอดภัยร่วมกัน นั่นคือ Dymension Hub จึงทำให้พวกมันสามารถโต้ตอบสื่อสารกันได้แบบ Trust-minimized โดย Dymension ช่วยทำให้ RollApp คุยกันได้อย่างราบรื่นผ่าน Inter-RollApp Communication (IRC) ด้วยการที่ RDK และ Hub ถูกพัฒนาโดยใช้ Cosmos SDK ทำให้ RollApp สามารถสื่อสารกับเชนที่ใช้ IBC อย่างเชนที่อยู่ในระบบนิเวศของ Cosmos ผ่าน Hub ได้อีกด้วย มากไปกว่านั้น Dymension Hub ยังมี AMM (Automated Market Maker) แบบ Native ที่ช่วยให้ RollApp สามารถเข้าถึงสภาพคล่องเดียวกันได้ ช่วยให้การส่งโทเคนหรือการเข้าถึงราคาของเหรียญเป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ
⭐Data Availability Layer
Data Availability Layer (DA) นั้นเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของโครงสร้างแบบ Modular โดย Dymension นั้นให้ Sequencer ส่งข้อมูลไปยัง DA Layer แทนที่จะส่งไปเก็บไว้บน Settlement Layer ดังนั้น DA จึงเป็นเลเยอร์ที่สำคัญสำหรับความปลอดภัยของ RollApp เนื่องจากข้อมูลบน DA ต้องนำเอาไปใช้ในการสร้าง Fraud Proof ดังนั้น DA จะต้องทำให้มั่นใจว่าข้อมูลที่เก็บไว้นั้นจะไม่ถูกเปลี่ยนแปลงและถูกต้อง โดย RollApp สามารถเลือก DA ของตนได้ตามความพอใจ อย่างเช่น ความปลอดภัย และค่าธรรมเนียม
⭐Tokenomic of Dymension
ในระบบนิเวศของ Dymension นั้น RollApp จะสามารถเลือกที่จะใช้ Sequencer ได้แบบ Permissioned (เฉพาะคนที่ได้รับอนุญาติเท่านั้น) หรือ Permissionless (ใครๆ ก็สามารถเข้าร่วมได้) ทั้งสองรูปแบบนั้น Sequencer จำเป็นที่จะต้อง Stake โทเคน DYM ให้ถึงเกณฑ์จึงจะสามารถเข้าร่วมได้ ข้อกำหนดนี้จะช่วยลดโอกาสการเกิดพฤติกรรมการโกงลงได้ ซึ่งเป็นโมเดลที่ใช้ทั่วไปในระบบที่ใช้โมเดลความปลอดภัยที่พึ่งพา Fraud Proof อย่างไรก็ตามในรูปแบบ Permissionless นั้น Sequencer จะถูกหมุนเวียนกันทำหน้าที่ดูแล RollApp ซึ่งโอกาสการถูกเลือกให้ดูแล RollApp นั้นจะขึ้นอยู่กับอัตราส่วนของเหรียญที่ Stake เอาไว้เทียบกับ Sequencer คนอื่นๆ ดังนั้นเพื่อที่จะเพิ่มโอกาสการถูกเลือกและทำให้ได้กำไรอย่างสม่ำเสมอ Sequencer จะต้องแข่งกัน Stake โทเคน DYM บน Dymension Hub ให้มากขึ้น การที่ Sequencer แย่งกันครอบครองเหรียญ DYM จะทำให้เหรียญมีปริมาณลดลงและมีความต้องการเพิ่มขึ้น ซึ่งจะส่งผลโดยตรงต่อราคาของเหรียญ การที่ปริมาณเหรียญ DYM ถูก Stake มากขึ้นและราคาเหรียญที่เพิ่มขึ้นจะช่วยส่งผลโดยตรงต่อความปลอดภัยของทุก RollApp ที่สร้างบน Hub โดย Sequencer จะได้รับรางวัลจากการดูแล RollApp เท่านั้นแต่จะไม่ได้รับรางวัลจากการ Stake
⭐สรุปแล้วก็สรุปอีก
Dymension เป็นโปรเจคที่ใช้โครงสร้างแบบ Modular ที่ช่วยสเกลบล็อกเชน (โดยเฉพาะอย่างยิ่งในระบบนิเวศของ Cosmos) แบบ Vertical ด้วยรูปแบบการทำงานของ RVM ทำให้ RollApp สามารถเลือกใช้ Execution Environement ได้อย่างอิสระตามต้องการ ด้วย Dymension Hub ทำหน้าที่เป็น Settlement Layer ช่วยให้ RollApp สามารถโต้ตอบระหว่าง RollApp ด้วยกันหรือแม้กระทั้งกับเชนที่ใช้ IBC ได้แบบ Trusted-minimized มากไปกว่านั้นนอกเหนือจากที่ Dymension Hub ได้มอบความปลอดภัยให้แก่ RollApp แล้ว ยังมาพร้อมกับ AMM แบบ Native ที่ช่วยให้ RollApp สามารถเข้าถึงสภาพคล่องเดียวกันได้ พร้อมกับ Tokenomic ของเหรียญ DYM ที่ช่วยเพิ่มความปลอดภัยของ Hub และลดแรงจูงใจในการโกงของ Sequencer ลง ด้วยเหตุผลเหล่านี้ทำให้ Dymension เป็นหนึ่งในโปรเจคบล็อกเชนแบบ Modular ที่น่าสนใจ ด้วยการมาของยุค Modular โปรเจค Dymension จึงเป็นโปรเจคที่คุณไม่ควรพลาด](https://pbs.twimg.com/media/GDYWSf5bQAAb6dd.jpg)
![contributedao's tweet photo. 💝 สำหรับสาย Airdrop / Non technical / technical มาดูกันว่า Dymension จะกาวแบบ Celestia และน่าสนใจขนาดไหน [ Thai Version ]
Dymension - A Multi-Layer Blockchain Protocol Bringing a Vertically Scalable Stack to Cosmos Ecosystem.
Dymension team @dymension
@yishayRL
@shaolin_flow
@GaaneshtY
ยาวไปไม่อ่าน จึงมาสรุปให้ [TL;DR]
"Dymension เป็นโปรเจคบล็อกเชนที่ใช้โครงสร้างแบบ Modular (แยกส่วนได้) เพื่อช่วยสเกลระบบนิเวศของ Cosmos แบบ Vertical* Dymension นั้นมาพร้อมกับ RVM ที่ช่วยให้ RollApp สามารถเลือก Execution Environment ได้อย่างอิสระ และมี Dymension Hub ที่ทำหน้าที่เป็น Settlement Layer ช่วยให้ RollApp สามารถโต้ตอบระหว่าง RollApp ด้วยกันหรือแม้กระทั้งกับเชนที่ใช้ IBC ได้แบบ Trusted-minimized นอกเหนือจากความปลอดภัยที่ Dymension มอบให้ RollApp แล้ว Dymension ยังมาพร้อมกับ AMM แบบ Native ซึ่งช่วยให้ RollApp สามารถใช้สภาพคล่องร่วมกันได้อย่างราบรื่น และสุดท้าย ด้วย Tokenomic ของโทเคน DYM จะช่วยเพิ่มความปลอดภัยของ Hub และในขณะเดียวกันจะช่วยลดโอกาสที่ Sequencer จะโกงลงได้อีกด้วย"
🤩 *การสเกลแบบ Vertical คือการสเกลแต่ละ Stack แยกกันไป แตกต่างจากการสเกลแบบ Horizontal ที่เป็นการสเกลโดยการเพิ่มทรัพยากรเข้าไป
⭐Introducion :
เนื่องด้วยทรัพยากรที่จำกัดทำให้บล็อกเชนเลเยอร์ 1 แบบดั้งเดิมต้องเจอกับกำแพงในการสเกลที่ยากจะก้ามข้าม ส่งผลให้มีเทคนิคการสเกลเกิดขึ้นมากมาย หนึ่งในตัวอย่างที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายก็คือระบบนิเวศ Cosmos ซึ่งใช้วิธีสเกลแบบ Horizontal โดยการแบ่งการทำงานออกไปยังเชนย่อยๆ ที่ถนัดในการทำงานเฉพาะด้านที่เรียกว่า Appchain อย่างไรก็ตามวิธีดังกล่าวยังพบกับปัญหาต่อไปนี้:
ประสิทธิภาพ: แต่ละเชนในเครือข่าย ยังคงใช้รูปแบบการทำงานแบบดังเดิมอยู่ หรือก็คือทุกๆ โหนดยังคงต้องทำงานทุกอย่างที่บล็อกเชนเลเยอร์หนึ่งต้องทำ ได้แก่ ประมวลผล (Execution), ฉันทามติ (Consensus), Settlement, และเก็บข้อมูล (Data Avalilability)
การบูสแตปเครือข่าย (Network Bootstrapping): การที่จะออกเชนใหม่ต้องใช้ความพยายามอย่างมาก ไม่ว่าจะทั้งในด้าน การหาโหนดเพื่อมาร่วมเครือข่าย, ความปลอดภัยของระบบเศรษฐกิจ, และที่สำคัญผู้ใช้งาน
⭐การมาของโครงสร้าง Modular :
ช่วยแยกบล็อกเชนที่ต้องทำหน้าที่ทุกอย่างในเชนเดียวออกเป็นส่วนประกอบย่อยๆ ที่ทำหน้าที่เฉพาะของตัวเอง เช่น Rollup ที่รับหน้าที่เพียงการประมวลผล (Execution) และ DA layer ที่รับหน้าที่เก็บข้อมูล
Dymension ใช้ประโยชน์จากโครงสร้างแบบ Modular เพื่อช่วยให้บล็อกเชน (โดยเฉพาะอย่างยิ่งบล็อกเชนในระบบนิเวศของ Cosmos) สามารถสเกลได้แบบ Vertical โดย Dymension จะคอยมอบเครื่องมือและโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นสำหรับการสร้าง RollApp อย่าง RollApp Development Kit (RDK) และ Settlement Layer ซึ่งช่วยให้ RollApp ที่ใช้ Dymension ได้รับประโยชน์จาก Inter-Rollup Communication (IRC), ความปลอดภัยแบบร่วม (Shared Security) และ Data Availability และที่สำคัญ Dymension ยังช่วยสเกลระบบนิเวศของ Cosmos ที่มีการสเกลแบบ Horizontal อยู่แล้วให้สามารถสเกลได้อีกขั้นผ่านการสเกลแบบ Vertical อีกด้วย
น่าสนใจใช่ไหมหละ เรามาดูกันดีกว่าว่า Dymension นั้นทำแบบนี้ได้อย่างไร
⭐โครงสร้างของ Dymension
ในระบบนิเวศของ Cosmos นั้น Appchain คือเชนที่ถูกสร้างมาเพื่อให้เหมาะกับการทำงานบางอย่าง (เก่งเฉพาะด้าน) Dymension ได้ใช้คอนเซปนี้ในการสร้าง Hub สำหรับ Rollup หลายๆ ตัว โดยที่แต่ละตัวนั้นจะเหมาะกับแอพลิเคชันที่แตกต่างกันได้ (Application-specific rollup) โดย Rollup ลักษณะนี้จะถูกเรียกว่า RollApp โครงสร้างของ Dymension นั้นคล้ายกับเว็บแอพลิเคชันแบบ Full stack ที่เราใช้กันในปัจจุบัน ซึ่งประกอบด้วยสามองค์ประกอบหลักๆ ได้แก่:
🔹เลเยอร์สำหรับการประมวลผล (Execution Layer): เป็นเลเยอร์ที่ RollApp และคำสั่งของแอพลิเคชันอาศัยอยู่ ซึ่งเหมือนกับส่วนของหน้าบ้านหรือ Front End ของเว็ปไซต์ที่เราใช้กันอยู่ในปัจจุบัน เลเยอร์นี้จะช่วยให้ผู้ใช้สามารถโต้ตอบกับ RollApp และคอยดูแลเรื่องการประมวลผลธุรกรรม
🔹Settlement Layer: Settlement Layer นั้นคล้ายกับเซิฟเวอร์ของเว็ปไซต์ ซึ่งจะคอยช่วยให้ RollApp สามารถโต้ตอบและสื่อสารระหว่างกันได้ โดย Settlement Layer จะคอยมอบความปลอดภัยให้แก่ RollApp และคอยดูแลเรื่อง Fraud Proof
🔹Data availability Layer (DA): DA มีหน้าที่เหมือน Database ใน Web Application ซึ่งจะคอยดูแลและจัดเก็บข้อมูลไว้ให้พร้อมสำหรับการใช้งาน ซึ่ง DA นั้นมีความจำเป็นมาก ในด้านความปลอดภัย เนื่องจากต้องคอยดูแลข้อมูลเอาไว้ เพื่อใช้สำหรับการสร้าง Fraud Proof
ด้านบนเป็นเพียงแค่ภาพการทำงานแบบคร่าวๆ ของ Dymension ในหัวข้อถัดไปเราจะลงรายละเอียดว่าแต่ละเลเยอร์ของ Dymension นั้นมีความสำคัญและทำงานอย่างไร
⭐เลเยอร์สำหรับการประมวลผล (Execution Layer) - RollApp
*ส่วนประกอบย่อยของ Execution Layer
Rollup แต่ละตัวบน Dymension นั้นจะถูกเรียกว่า RollApp และถูกสร้างมาให้เป็น Application Specific หรือสร้างมาสำหรับแอพลิเคชันหนึ่งๆ โดยที่แต่ละตัวสามารถมี Execution Environment ของตนเอง, โทเคนของตัวเอง และสามารถถูกออกแบบได้ตามที่นักพัฒนาต้องการ ถึงแม้ว่าแต่ละ RollApp จะเป็น Execution Environment ที่แยกกันทำงาน แต่พวกมันใช้ความปลอดภัยร่วมกันและสามารถโต้ตอบสื่อสารระหว่างกันได้ ทั้งระหว่าง RollApp ด้วยกันเองหรือแม้แต่กับเชนในระบบนิเวศของ Cosmos ซึ่งความสามารถเหล่านี้ได้มาจาก Settlement Layer ที่ทุก RollApp นั้นใช้ร่วมกัน
RollApp นั้นทำหน้าที่เหมือนกับ Front End ที่จะคอยดูแลและประมวลผลธุรกรรมของผู้ใช้งาน ซึ่ง RollApp ประกอบด้วยสองส่วนหลักๆ คือ:
🔸เซิฟเวอร์: เป็นส่วนที่ผู้สร้าง RollApp นั้นเขียนชุดการทำงานและตรรกะ (Logic) ของ RollApp เอาไว้โดยใช้ RollApp Development Kit (RDK) ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ Dymension จัดเตรียมไว้ให้
🔸ไคลเอนต์ (Client) หรือ Dymint: เป็นส่วนที่คอยจัดการเรื่องการสร้างบล็อกและการโต้ตอบสื่อสารกับเลเยอร์อื่นๆ อย่าง Settlement และ DA Layer
⭐Sequencers
แค่ความสามารถในการประมวลผลอย่างเดียวนั้นไม่เพียงพอ ดังนั้น Execution Layer จำเป็นที่จะต้องมีส่วนประกอบอย่างอื่นเข้ามาเพื่อช่วยให้สามารถโต้ตอบและสื่อสารกับเลเยอร์อื่นๆ ได้ด้วย จุดนี้เป็นจุดที่ Sequencer จะเข้ามาช่วย โดยที่ Sequencer จะคอยรัน RollApp Logic และคอยดูแลการโต้ตอบสื่อสารกับเลเยอร์อื่นๆ ในโครงสร้าง
ผู้ใช้สามารถโต้ตอบกับ RollApp โดยการส่งธุรกรรมของตนไปให้กับ Sequencer (แต่ไม่ได้ส่งไปให้กับ RollApp โดยตรง) จากนั้น Sequencer จะประมวลผลธุรกรรมเหล่านี้และคอยอัพเดทสถานะบัญชีของผู้ใช้ โดย Sequencer จะรวบรวมธุรกรรมของผู้ใช้และสร้างเป็นบล็อกเป็นระยะๆ และจะส่งบล็อกนี้ไปยัง Data Availability Layer เมื่อ Sequencer ได้รับการยืนยันแล้วว่าข้อมูลที่ส่งไปนั้นได้รับการบันทึกเรียบร้อยแล้ว Sequencer จะส่ง State Root (State Root คือผลลัพธ์สุดท้ายแบบย่อของการประมวลผลธุรกรรมกับสถานะก่อนหน้า) และ Metadata ที่จำเป็นสำหรับการสร้าง Fraud Proof ไปยัง Settlement Layer (Dymension Hub) แต่ละ RollApp นั้นสามารถมี Sequencer ได้มากกว่า 1 Sequencer
⭐Settlement Layer - Dymension Hub
Dymension Hub นั้นเป็นเชนที่ใช้ dPoS ที่คอยทำหน้าที่เป็น Settlement Layer ในโครงสร้างของ Dymension ฟีเจอร์ที่ Dymension Hub ได้มอบให้แก่ RollApp ได้แก่:
🔺ความปลอดภัย
🔺Censorship Resistance
🔺ความสามารถในการทำงานร่วมกัน (Interoperability) และสภาพคล่องร่วมกัน (Shared liquidity)
หัวข้อด้านล่างจะอธิบายรายละเอียดของแต่ละฟีเจอร์รวมถึงความสำคัญของแต่ละฟีเจอร์ที่จะมอบให้แก่ระบบนิเวศ
🔻ความปลอดภัย (Security)
Dymension Hub ทำงานบนสมมติฐาน Honest Majority (โหนดส่วนใหญ่ในเครือข่ายทำงานอย่างซื่อสัตย์) ในขณะที่ RollApp ที่ถูกสร้างบน Dymension Hub นั้นทำงานภายใต้ Honest Minority (มีคนที่ซื่อสัตย์เพียงแค่หนึ่งคนในระบบก็เพียงพอแล้ว) บน Dymension Hub อีกทีหนึ่ง สิ่งนี้หมายความว่า RollApp ทำงานโดยสมมติว่า Sequencer นั้นทำงานอย่างถูกต้องและซื่อสัตย์ โดย Sequencer จะได้รับแรงจูงใจให้ทำงานอย่างถูกต้องผ่านรายได้ที่ได้จากการดูแล RollApp โดยรายได้ที่ได้คำนวณจาก
รายได้ของ Sequencer = ค่าธรรมเนียมจากผู้ใช้ - MEV - ค่าการดูแล
โดยที่ค่าการดูแลนั้นรวมถึงค่าธรรมเนียมที่ต้องเสียให้แก่ Dymension Hub, DA Layer, และค่าดูแลองค์ประกอบ Off-chain และเพื่อลดแรงจูงใจในการโกงของ Sequencer นั้น Sequencer จะต้อง Stake เหรียญ DYM ไว้กับ Validator ของ Dymension Hub
ในกรณีที่มีการอัพเดทสถานะที่ผิดพลาดเกิดขึ้น ไม่ว่าใครก็ตามสามารถที่จะ Challenge สถานะนั้นโดยการส่งหลักฐานหรือ Fraud Proof ไปยัง Dymension Hub ได้ จากนั้น Hub จะทำการเรียกใช้งาน “RollApp Virtual Machine” (RVM) เพื่อทำการประมวลผลและตรวจสอบ Fraud Proof ถ้าหากสถานะได้ถูกยืนยันว่าผิดจริงๆ จาก Fraud Proof สถานะจะถูกทำให้ย้อนกลับไปยังจุดที่ถูกต้อง และ Sequencer ที่โกงจะถูกหักเงินที่ได้ Stake ไว้บน Hub และเงินบางส่วนที่ถูกหักนั้นจะถูกนำไปจ่ายเป็นรางวัลให้แก่คนที่ส่ง Fraud Proof
RVM นั้นถูกออกแบบมาให้ Dymension Hub สามารถรองรับการประมวลผล Fraud Proof ด้วย Execution Environment ที่หลากหลายและยืดหยุ่น โดยไม่จำเป็นต้องมีการฝัง VM อย่างถาวรลงไปยัง Hub สื่งนี้ช่วยให้ RollApp สามารถเปลี่ยนแปลงและพัฒนาเทคโนโลยีการประมวลผลได้ตลอดเวลา
🔻Censorship Resistance (การป้องกันการ Censor)
ถึงแม้ว่า Censorship Resistance จะไม่ได้เกี่ยวกับความปลอดภัยโดยตรง แต่มันเป็นสิ่งที่สำคัญมากสำหรับ RollApp และ Rollup ถ้าหากผู้ใช้ไม่สามารถใช้งาน RollApp เนื่องจากถูก Censor โดย Sequencer ผู้ใช้สามารถส่งธุรกรรมแบบพิเศษโดยตรงไปยัง Dymension Hub ได้ โดยธุรกรรมนี้ถูกส่งตรงไปยัง Sequencer และถ้าหากธุรกรรมนี้ไม่ถูกประมวลผลภายในช่วงเวลาที่กำหนดแล้ว เหรียญ DYM ที่ Sequencer ได้ Stake ไว้จะถูก Slash
🔻ความสามารถในการทำงานร่วมกัน (Interoperability)
เนื่องจาก RollApp นั้นใช้เลเยอร์ความปลอดภัยร่วมกัน นั่นคือ Dymension Hub จึงทำให้พวกมันสามารถโต้ตอบสื่อสารกันได้แบบ Trust-minimized โดย Dymension ช่วยทำให้ RollApp คุยกันได้อย่างราบรื่นผ่าน Inter-RollApp Communication (IRC) ด้วยการที่ RDK และ Hub ถูกพัฒนาโดยใช้ Cosmos SDK ทำให้ RollApp สามารถสื่อสารกับเชนที่ใช้ IBC อย่างเชนที่อยู่ในระบบนิเวศของ Cosmos ผ่าน Hub ได้อีกด้วย มากไปกว่านั้น Dymension Hub ยังมี AMM (Automated Market Maker) แบบ Native ที่ช่วยให้ RollApp สามารถเข้าถึงสภาพคล่องเดียวกันได้ ช่วยให้การส่งโทเคนหรือการเข้าถึงราคาของเหรียญเป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ
⭐Data Availability Layer
Data Availability Layer (DA) นั้นเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของโครงสร้างแบบ Modular โดย Dymension นั้นให้ Sequencer ส่งข้อมูลไปยัง DA Layer แทนที่จะส่งไปเก็บไว้บน Settlement Layer ดังนั้น DA จึงเป็นเลเยอร์ที่สำคัญสำหรับความปลอดภัยของ RollApp เนื่องจากข้อมูลบน DA ต้องนำเอาไปใช้ในการสร้าง Fraud Proof ดังนั้น DA จะต้องทำให้มั่นใจว่าข้อมูลที่เก็บไว้นั้นจะไม่ถูกเปลี่ยนแปลงและถูกต้อง โดย RollApp สามารถเลือก DA ของตนได้ตามความพอใจ อย่างเช่น ความปลอดภัย และค่าธรรมเนียม
⭐Tokenomic of Dymension
ในระบบนิเวศของ Dymension นั้น RollApp จะสามารถเลือกที่จะใช้ Sequencer ได้แบบ Permissioned (เฉพาะคนที่ได้รับอนุญาติเท่านั้น) หรือ Permissionless (ใครๆ ก็สามารถเข้าร่วมได้) ทั้งสองรูปแบบนั้น Sequencer จำเป็นที่จะต้อง Stake โทเคน DYM ให้ถึงเกณฑ์จึงจะสามารถเข้าร่วมได้ ข้อกำหนดนี้จะช่วยลดโอกาสการเกิดพฤติกรรมการโกงลงได้ ซึ่งเป็นโมเดลที่ใช้ทั่วไปในระบบที่ใช้โมเดลความปลอดภัยที่พึ่งพา Fraud Proof อย่างไรก็ตามในรูปแบบ Permissionless นั้น Sequencer จะถูกหมุนเวียนกันทำหน้าที่ดูแล RollApp ซึ่งโอกาสการถูกเลือกให้ดูแล RollApp นั้นจะขึ้นอยู่กับอัตราส่วนของเหรียญที่ Stake เอาไว้เทียบกับ Sequencer คนอื่นๆ ดังนั้นเพื่อที่จะเพิ่มโอกาสการถูกเลือกและทำให้ได้กำไรอย่างสม่ำเสมอ Sequencer จะต้องแข่งกัน Stake โทเคน DYM บน Dymension Hub ให้มากขึ้น การที่ Sequencer แย่งกันครอบครองเหรียญ DYM จะทำให้เหรียญมีปริมาณลดลงและมีความต้องการเพิ่มขึ้น ซึ่งจะส่งผลโดยตรงต่อราคาของเหรียญ การที่ปริมาณเหรียญ DYM ถูก Stake มากขึ้นและราคาเหรียญที่เพิ่มขึ้นจะช่วยส่งผลโดยตรงต่อความปลอดภัยของทุก RollApp ที่สร้างบน Hub โดย Sequencer จะได้รับรางวัลจากการดูแล RollApp เท่านั้นแต่จะไม่ได้รับรางวัลจากการ Stake
⭐สรุปแล้วก็สรุปอีก
Dymension เป็นโปรเจคที่ใช้โครงสร้างแบบ Modular ที่ช่วยสเกลบล็อกเชน (โดยเฉพาะอย่างยิ่งในระบบนิเวศของ Cosmos) แบบ Vertical ด้วยรูปแบบการทำงานของ RVM ทำให้ RollApp สามารถเลือกใช้ Execution Environement ได้อย่างอิสระตามต้องการ ด้วย Dymension Hub ทำหน้าที่เป็น Settlement Layer ช่วยให้ RollApp สามารถโต้ตอบระหว่าง RollApp ด้วยกันหรือแม้กระทั้งกับเชนที่ใช้ IBC ได้แบบ Trusted-minimized มากไปกว่านั้นนอกเหนือจากที่ Dymension Hub ได้มอบความปลอดภัยให้แก่ RollApp แล้ว ยังมาพร้อมกับ AMM แบบ Native ที่ช่วยให้ RollApp สามารถเข้าถึงสภาพคล่องเดียวกันได้ พร้อมกับ Tokenomic ของเหรียญ DYM ที่ช่วยเพิ่มความปลอดภัยของ Hub และลดแรงจูงใจในการโกงของ Sequencer ลง ด้วยเหตุผลเหล่านี้ทำให้ Dymension เป็นหนึ่งในโปรเจคบล็อกเชนแบบ Modular ที่น่าสนใจ ด้วยการมาของยุค Modular โปรเจค Dymension จึงเป็นโปรเจคที่คุณไม่ควรพลาด](https://pbs.twimg.com/media/GDYWD79acAAf2jA.jpg)
Olivia
Online
ctk (💙,🧡) (🌸, 🌿) ❤️ Memecoin
@6ctk9
Crypto hodler! | Contribution DAO | BKK
Bangkok, Thailand
Joined May 2021
484 Following
339 Followers
491 Posts
Pinned Tweet
ฝากด้วยครับทุกท่าน 🙏🙏 https://t.co/hKREFkiSnh
🎉Celebrate the official XP airdrop of the real userbased Web3 community @DeBankDeFi !
All active addresses have the chance to be in the snapshot. Simply click and claim it!
Use my referral link to earn an extra bonus and boost with me!
https://t.co/QE3PoFbh1U
@H2CK1 No more McLaren na bro
Big week next week
Get some rest
Join Linea Voyage: The Surge https://t.co/t5Xe1yhbI8
Time to buy the rumour innit?
The rumour is Israel will attack some Iran linked facilities in Syria. Nothing serious..
@NotesOnBase 0xb1F2A5B8Ec04E7C5d747B16427BE08f548378d86
@NotesOnBase 0x8169514C0C4b6F861a9ec65A485569bb4B1B91dA
v2 is here –– it's our largest update yet.
Here's the alpha 👇
https://t.co/U3QZvnGucT
This April, we're on a token-rewarding Mission.
To start: complete Quests, earn XP, and claim your share of $200,000 in token rewards.
https://t.co/x113vqUink
⚠️WARNING⚠️
เผื่อใครอยากรู้จักนะครับว่าเขาเป็นยังไง
- โปรเจคคนไทยแน่นอน 1000000%
- เปิดตัวด้วย concept “Best rate swap”
- bullrun ที่แล้วคนไทย hype มาก
- NFT metawarden ราคาตัวธรรมดาไป 4 bnb
- community ดี จนช่วยกันดันให้ได้รับทุน 300,000 $OP
.
.
(ต่อ)
𝘕𝘪𝘤𝘦
💝 สำหรับสาย Airdrop / Non technical / technical มาดูกันว่า Dymension จะกาวแบบ Celestia และน่าสนใจขนาดไหน [ Thai Version ]
Dymension - A Multi-Layer Blockchain Protocol Bringing a Vertically Scalable Stack to Cosmos Ecosystem.
Dymension team @dymension
@yishayRL
@shaolin_flow
@GaaneshtY
ยาวไปไม่อ่าน จึงมาสรุปให้ [TL;DR]
"Dymension เป็นโปรเจคบล็อกเชนที่ใช้โครงสร้างแบบ Modular (แยกส่วนได้) เพื่อช่วยสเกลระบบนิเวศของ Cosmos แบบ Vertical* Dymension นั้นมาพร้อมกับ RVM ที่ช่วยให้ RollApp สามารถเลือก Execution Environment ได้อย่างอิสระ และมี Dymension Hub ที่ทำหน้าที่เป็น Settlement Layer ช่วยให้ RollApp สามารถโต้ตอบระหว่าง RollApp ด้วยกันหรือแม้กระทั้งกับเชนที่ใช้ IBC ได้แบบ Trusted-minimized นอกเหนือจากความปลอดภัยที่ Dymension มอบให้ RollApp แล้ว Dymension ยังมาพร้อมกับ AMM แบบ Native ซึ่งช่วยให้ RollApp สามารถใช้สภาพคล่องร่วมกันได้อย่างราบรื่น และสุดท้าย ด้วย Tokenomic ของโทเคน DYM จะช่วยเพิ่มความปลอดภัยของ Hub และในขณะเดียวกันจะช่วยลดโอกาสที่ Sequencer จะโกงลงได้อีกด้วย"
🤩 *การสเกลแบบ Vertical คือการสเกลแต่ละ Stack แยกกันไป แตกต่างจากการสเกลแบบ Horizontal ที่เป็นการสเกลโดยการเพิ่มทรัพยากรเข้าไป
⭐Introducion :
เนื่องด้วยทรัพยากรที่จำกัดทำให้บล็อกเชนเลเยอร์ 1 แบบดั้งเดิมต้องเจอกับกำแพงในการสเกลที่ยากจะก้ามข้าม ส่งผลให้มีเทคนิคการสเกลเกิดขึ้นมากมาย หนึ่งในตัวอย่างที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายก็คือระบบนิเวศ Cosmos ซึ่งใช้วิธีสเกลแบบ Horizontal โดยการแบ่งการทำงานออกไปยังเชนย่อยๆ ที่ถนัดในการทำงานเฉพาะด้านที่เรียกว่า Appchain อย่างไรก็ตามวิธีดังกล่าวยังพบกับปัญหาต่อไปนี้:
ประสิทธิภาพ: แต่ละเชนในเครือข่าย ยังคงใช้รูปแบบการทำงานแบบดังเดิมอยู่ หรือก็คือทุกๆ โหนดยังคงต้องทำงานทุกอย่างที่บล็อกเชนเลเยอร์หนึ่งต้องทำ ได้แก่ ประมวลผล (Execution), ฉันทามติ (Consensus), Settlement, และเก็บข้อมูล (Data Avalilability)
การบูสแตปเครือข่าย (Network Bootstrapping): การที่จะออกเชนใหม่ต้องใช้ความพยายามอย่างมาก ไม่ว่าจะทั้งในด้าน การหาโหนดเพื่อมาร่วมเครือข่าย, ความปลอดภัยของระบบเศรษฐกิจ, และที่สำคัญผู้ใช้งาน
⭐การมาของโครงสร้าง Modular :
ช่วยแยกบล็อกเชนที่ต้องทำหน้าที่ทุกอย่างในเชนเดียวออกเป็นส่วนประกอบย่อยๆ ที่ทำหน้าที่เฉพาะของตัวเอง เช่น Rollup ที่รับหน้าที่เพียงการประมวลผล (Execution) และ DA layer ที่รับหน้าที่เก็บข้อมูล
Dymension ใช้ประโยชน์จากโครงสร้างแบบ Modular เพื่อช่วยให้บล็อกเชน (โดยเฉพาะอย่างยิ่งบล็อกเชนในระบบนิเวศของ Cosmos) สามารถสเกลได้แบบ Vertical โดย Dymension จะคอยมอบเครื่องมือและโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นสำหรับการสร้าง RollApp อย่าง RollApp Development Kit (RDK) และ Settlement Layer ซึ่งช่วยให้ RollApp ที่ใช้ Dymension ได้รับประโยชน์จาก Inter-Rollup Communication (IRC), ความปลอดภัยแบบร่วม (Shared Security) และ Data Availability และที่สำคัญ Dymension ยังช่วยสเกลระบบนิเวศของ Cosmos ที่มีการสเกลแบบ Horizontal อยู่แล้วให้สามารถสเกลได้อีกขั้นผ่านการสเกลแบบ Vertical อีกด้วย
น่าสนใจใช่ไหมหละ เรามาดูกันดีกว่าว่า Dymension นั้นทำแบบนี้ได้อย่างไร
⭐โครงสร้างของ Dymension
ในระบบนิเวศของ Cosmos นั้น Appchain คือเชนที่ถูกสร้างมาเพื่อให้เหมาะกับการทำงานบางอย่าง (เก่งเฉพาะด้าน) Dymension ได้ใช้คอนเซปนี้ในการสร้าง Hub สำหรับ Rollup หลายๆ ตัว โดยที่แต่ละตัวนั้นจะเหมาะกับแอพลิเคชันที่แตกต่างกันได้ (Application-specific rollup) โดย Rollup ลักษณะนี้จะถูกเรียกว่า RollApp โครงสร้างของ Dymension นั้นคล้ายกับเว็บแอพลิเคชันแบบ Full stack ที่เราใช้กันในปัจจุบัน ซึ่งประกอบด้วยสามองค์ประกอบหลักๆ ได้แก่:
🔹เลเยอร์สำหรับการประมวลผล (Execution Layer): เป็นเลเยอร์ที่ RollApp และคำสั่งของแอพลิเคชันอาศัยอยู่ ซึ่งเหมือนกับส่วนของหน้าบ้านหรือ Front End ของเว็ปไซต์ที่เราใช้กันอยู่ในปัจจุบัน เลเยอร์นี้จะช่วยให้ผู้ใช้สามารถโต้ตอบกับ RollApp และคอยดูแลเรื่องการประมวลผลธุรกรรม
🔹Settlement Layer: Settlement Layer นั้นคล้ายกับเซิฟเวอร์ของเว็ปไซต์ ซึ่งจะคอยช่วยให้ RollApp สามารถโต้ตอบและสื่อสารระหว่างกันได้ โดย Settlement Layer จะคอยมอบความปลอดภัยให้แก่ RollApp และคอยดูแลเรื่อง Fraud Proof
🔹Data availability Layer (DA): DA มีหน้าที่เหมือน Database ใน Web Application ซึ่งจะคอยดูแลและจัดเก็บข้อมูลไว้ให้พร้อมสำหรับการใช้งาน ซึ่ง DA นั้นมีความจำเป็นมาก ในด้านความปลอดภัย เนื่องจากต้องคอยดูแลข้อมูลเอาไว้ เพื่อใช้สำหรับการสร้าง Fraud Proof
ด้านบนเป็นเพียงแค่ภาพการทำงานแบบคร่าวๆ ของ Dymension ในหัวข้อถัดไปเราจะลงรายละเอียดว่าแต่ละเลเยอร์ของ Dymension นั้นมีความสำคัญและทำงานอย่างไร
⭐เลเยอร์สำหรับการประมวลผล (Execution Layer) - RollApp
*ส่วนประกอบย่อยของ Execution Layer
Rollup แต่ละตัวบน Dymension นั้นจะถูกเรียกว่า RollApp และถูกสร้างมาให้เป็น Application Specific หรือสร้างมาสำหรับแอพลิเคชันหนึ่งๆ โดยที่แต่ละตัวสามารถมี Execution Environment ของตนเอง, โทเคนของตัวเอง และสามารถถูกออกแบบได้ตามที่นักพัฒนาต้องการ ถึงแม้ว่าแต่ละ RollApp จะเป็น Execution Environment ที่แยกกันทำงาน แต่พวกมันใช้ความปลอดภัยร่วมกันและสามารถโต้ตอบสื่อสารระหว่างกันได้ ทั้งระหว่าง RollApp ด้วยกันเองหรือแม้แต่กับเชนในระบบนิเวศของ Cosmos ซึ่งความสามารถเหล่านี้ได้มาจาก Settlement Layer ที่ทุก RollApp นั้นใช้ร่วมกัน
RollApp นั้นทำหน้าที่เหมือนกับ Front End ที่จะคอยดูแลและประมวลผลธุรกรรมของผู้ใช้งาน ซึ่ง RollApp ประกอบด้วยสองส่วนหลักๆ คือ:
🔸เซิฟเวอร์: เป็นส่วนที่ผู้สร้าง RollApp นั้นเขียนชุดการทำงานและตรรกะ (Logic) ของ RollApp เอาไว้โดยใช้ RollApp Development Kit (RDK) ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ Dymension จัดเตรียมไว้ให้
🔸ไคลเอนต์ (Client) หรือ Dymint: เป็นส่วนที่คอยจัดการเรื่องการสร้างบล็อกและการโต้ตอบสื่อสารกับเลเยอร์อื่นๆ อย่าง Settlement และ DA Layer
⭐Sequencers
แค่ความสามารถในการประมวลผลอย่างเดียวนั้นไม่เพียงพอ ดังนั้น Execution Layer จำเป็นที่จะต้องมีส่วนประกอบอย่างอื่นเข้ามาเพื่อช่วยให้สามารถโต้ตอบและสื่อสารกับเลเยอร์อื่นๆ ได้ด้วย จุดนี้เป็นจุดที่ Sequencer จะเข้ามาช่วย โดยที่ Sequencer จะคอยรัน RollApp Logic และคอยดูแลการโต้ตอบสื่อสารกับเลเยอร์อื่นๆ ในโครงสร้าง
ผู้ใช้สามารถโต้ตอบกับ RollApp โดยการส่งธุรกรรมของตนไปให้กับ Sequencer (แต่ไม่ได้ส่งไปให้กับ RollApp โดยตรง) จากนั้น Sequencer จะประมวลผลธุรกรรมเหล่านี้และคอยอัพเดทสถานะบัญชีของผู้ใช้ โดย Sequencer จะรวบรวมธุรกรรมของผู้ใช้และสร้างเป็นบล็อกเป็นระยะๆ และจะส่งบล็อกนี้ไปยัง Data Availability Layer เมื่อ Sequencer ได้รับการยืนยันแล้วว่าข้อมูลที่ส่งไปนั้นได้รับการบันทึกเรียบร้อยแล้ว Sequencer จะส่ง State Root (State Root คือผลลัพธ์สุดท้ายแบบย่อของการประมวลผลธุรกรรมกับสถานะก่อนหน้า) และ Metadata ที่จำเป็นสำหรับการสร้าง Fraud Proof ไปยัง Settlement Layer (Dymension Hub) แต่ละ RollApp นั้นสามารถมี Sequencer ได้มากกว่า 1 Sequencer
⭐Settlement Layer - Dymension Hub
Dymension Hub นั้นเป็นเชนที่ใช้ dPoS ที่คอยทำหน้าที่เป็น Settlement Layer ในโครงสร้างของ Dymension ฟีเจอร์ที่ Dymension Hub ได้มอบให้แก่ RollApp ได้แก่:
🔺ความปลอดภัย
🔺Censorship Resistance
🔺ความสามารถในการทำงานร่วมกัน (Interoperability) และสภาพคล่องร่วมกัน (Shared liquidity)
หัวข้อด้านล่างจะอธิบายรายละเอียดของแต่ละฟีเจอร์รวมถึงความสำคัญของแต่ละฟีเจอร์ที่จะมอบให้แก่ระบบนิเวศ
🔻ความปลอดภัย (Security)
Dymension Hub ทำงานบนสมมติฐาน Honest Majority (โหนดส่วนใหญ่ในเครือข่ายทำงานอย่างซื่อสัตย์) ในขณะที่ RollApp ที่ถูกสร้างบน Dymension Hub นั้นทำงานภายใต้ Honest Minority (มีคนที่ซื่อสัตย์เพียงแค่หนึ่งคนในระบบก็เพียงพอแล้ว) บน Dymension Hub อีกทีหนึ่ง สิ่งนี้หมายความว่า RollApp ทำงานโดยสมมติว่า Sequencer นั้นทำงานอย่างถูกต้องและซื่อสัตย์ โดย Sequencer จะได้รับแรงจูงใจให้ทำงานอย่างถูกต้องผ่านรายได้ที่ได้จากการดูแล RollApp โดยรายได้ที่ได้คำนวณจาก
รายได้ของ Sequencer = ค่าธรรมเนียมจากผู้ใช้ - MEV - ค่าการดูแล
โดยที่ค่าการดูแลนั้นรวมถึงค่าธรรมเนียมที่ต้องเสียให้แก่ Dymension Hub, DA Layer, และค่าดูแลองค์ประกอบ Off-chain และเพื่อลดแรงจูงใจในการโกงของ Sequencer นั้น Sequencer จะต้อง Stake เหรียญ DYM ไว้กับ Validator ของ Dymension Hub
ในกรณีที่มีการอัพเดทสถานะที่ผิดพลาดเกิดขึ้น ไม่ว่าใครก็ตามสามารถที่จะ Challenge สถานะนั้นโดยการส่งหลักฐานหรือ Fraud Proof ไปยัง Dymension Hub ได้ จากนั้น Hub จะทำการเรียกใช้งาน “RollApp Virtual Machine” (RVM) เพื่อทำการประมวลผลและตรวจสอบ Fraud Proof ถ้าหากสถานะได้ถูกยืนยันว่าผิดจริงๆ จาก Fraud Proof สถานะจะถูกทำให้ย้อนกลับไปยังจุดที่ถูกต้อง และ Sequencer ที่โกงจะถูกหักเงินที่ได้ Stake ไว้บน Hub และเงินบางส่วนที่ถูกหักนั้นจะถูกนำไปจ่ายเป็นรางวัลให้แก่คนที่ส่ง Fraud Proof
RVM นั้นถูกออกแบบมาให้ Dymension Hub สามารถรองรับการประมวลผล Fraud Proof ด้วย Execution Environment ที่หลากหลายและยืดหยุ่น โดยไม่จำเป็นต้องมีการฝัง VM อย่างถาวรลงไปยัง Hub สื่งนี้ช่วยให้ RollApp สามารถเปลี่ยนแปลงและพัฒนาเทคโนโลยีการประมวลผลได้ตลอดเวลา
🔻Censorship Resistance (การป้องกันการ Censor)
ถึงแม้ว่า Censorship Resistance จะไม่ได้เกี่ยวกับความปลอดภัยโดยตรง แต่มันเป็นสิ่งที่สำคัญมากสำหรับ RollApp และ Rollup ถ้าหากผู้ใช้ไม่สามารถใช้งาน RollApp เนื่องจากถูก Censor โดย Sequencer ผู้ใช้สามารถส่งธุรกรรมแบบพิเศษโดยตรงไปยัง Dymension Hub ได้ โดยธุรกรรมนี้ถูกส่งตรงไปยัง Sequencer และถ้าหากธุรกรรมนี้ไม่ถูกประมวลผลภายในช่วงเวลาที่กำหนดแล้ว เหรียญ DYM ที่ Sequencer ได้ Stake ไว้จะถูก Slash
🔻ความสามารถในการทำงานร่วมกัน (Interoperability)
เนื่องจาก RollApp นั้นใช้เลเยอร์ความปลอดภัยร่วมกัน นั่นคือ Dymension Hub จึงทำให้พวกมันสามารถโต้ตอบสื่อสารกันได้แบบ Trust-minimized โดย Dymension ช่วยทำให้ RollApp คุยกันได้อย่างราบรื่นผ่าน Inter-RollApp Communication (IRC) ด้วยการที่ RDK และ Hub ถูกพัฒนาโดยใช้ Cosmos SDK ทำให้ RollApp สามารถสื่อสารกับเชนที่ใช้ IBC อย่างเชนที่อยู่ในระบบนิเวศของ Cosmos ผ่าน Hub ได้อีกด้วย มากไปกว่านั้น Dymension Hub ยังมี AMM (Automated Market Maker) แบบ Native ที่ช่วยให้ RollApp สามารถเข้าถึงสภาพคล่องเดียวกันได้ ช่วยให้การส่งโทเคนหรือการเข้าถึงราคาของเหรียญเป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ
⭐Data Availability Layer
Data Availability Layer (DA) นั้นเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของโครงสร้างแบบ Modular โดย Dymension นั้นให้ Sequencer ส่งข้อมูลไปยัง DA Layer แทนที่จะส่งไปเก็บไว้บน Settlement Layer ดังนั้น DA จึงเป็นเลเยอร์ที่สำคัญสำหรับความปลอดภัยของ RollApp เนื่องจากข้อมูลบน DA ต้องนำเอาไปใช้ในการสร้าง Fraud Proof ดังนั้น DA จะต้องทำให้มั่นใจว่าข้อมูลที่เก็บไว้นั้นจะไม่ถูกเปลี่ยนแปลงและถูกต้อง โดย RollApp สามารถเลือก DA ของตนได้ตามความพอใจ อย่างเช่น ความปลอดภัย และค่าธรรมเนียม
⭐Tokenomic of Dymension
ในระบบนิเวศของ Dymension นั้น RollApp จะสามารถเลือกที่จะใช้ Sequencer ได้แบบ Permissioned (เฉพาะคนที่ได้รับอนุญาติเท่านั้น) หรือ Permissionless (ใครๆ ก็สามารถเข้าร่วมได้) ทั้งสองรูปแบบนั้น Sequencer จำเป็นที่จะต้อง Stake โทเคน DYM ให้ถึงเกณฑ์จึงจะสามารถเข้าร่วมได้ ข้อกำหนดนี้จะช่วยลดโอกาสการเกิดพฤติกรรมการโกงลงได้ ซึ่งเป็นโมเดลที่ใช้ทั่วไปในระบบที่ใช้โมเดลความปลอดภัยที่พึ่งพา Fraud Proof อย่างไรก็ตามในรูปแบบ Permissionless นั้น Sequencer จะถูกหมุนเวียนกันทำหน้าที่ดูแล RollApp ซึ่งโอกาสการถูกเลือกให้ดูแล RollApp นั้นจะขึ้นอยู่กับอัตราส่วนของเหรียญที่ Stake เอาไว้เทียบกับ Sequencer คนอื่นๆ ดังนั้นเพื่อที่จะเพิ่มโอกาสการถูกเลือกและทำให้ได้กำไรอย่างสม่ำเสมอ Sequencer จะต้องแข่งกัน Stake โทเคน DYM บน Dymension Hub ให้มากขึ้น การที่ Sequencer แย่งกันครอบครองเหรียญ DYM จะทำให้เหรียญมีปริมาณลดลงและมีความต้องการเพิ่มขึ้น ซึ่งจะส่งผลโดยตรงต่อราคาของเหรียญ การที่ปริมาณเหรียญ DYM ถูก Stake มากขึ้นและราคาเหรียญที่เพิ่มขึ้นจะช่วยส่งผลโดยตรงต่อความปลอดภัยของทุก RollApp ที่สร้างบน Hub โดย Sequencer จะได้รับรางวัลจากการดูแล RollApp เท่านั้นแต่จะไม่ได้รับรางวัลจากการ Stake
⭐สรุปแล้วก็สรุปอีก
Dymension เป็นโปรเจคที่ใช้โครงสร้างแบบ Modular ที่ช่วยสเกลบล็อกเชน (โดยเฉพาะอย่างยิ่งในระบบนิเวศของ Cosmos) แบบ Vertical ด้วยรูปแบบการทำงานของ RVM ทำให้ RollApp สามารถเลือกใช้ Execution Environement ได้อย่างอิสระตามต้องการ ด้วย Dymension Hub ทำหน้าที่เป็น Settlement Layer ช่วยให้ RollApp สามารถโต้ตอบระหว่าง RollApp ด้วยกันหรือแม้กระทั้งกับเชนที่ใช้ IBC ได้แบบ Trusted-minimized มากไปกว่านั้นนอกเหนือจากที่ Dymension Hub ได้มอบความปลอดภัยให้แก่ RollApp แล้ว ยังมาพร้อมกับ AMM แบบ Native ที่ช่วยให้ RollApp สามารถเข้าถึงสภาพคล่องเดียวกันได้ พร้อมกับ Tokenomic ของเหรียญ DYM ที่ช่วยเพิ่มความปลอดภัยของ Hub และลดแรงจูงใจในการโกงของ Sequencer ลง ด้วยเหตุผลเหล่านี้ทำให้ Dymension เป็นหนึ่งในโปรเจคบล็อกเชนแบบ Modular ที่น่าสนใจ ด้วยการมาของยุค Modular โปรเจค Dymension จึงเป็นโปรเจคที่คุณไม่ควรพลาด
![contributedao's tweet photo. 💝 สำหรับสาย Airdrop / Non technical / technical มาดูกันว่า Dymension จะกาวแบบ Celestia และน่าสนใจขนาดไหน [ Thai Version ]
Dymension - A Multi-Layer Blockchain Protocol Bringing a Vertically Scalable Stack to Cosmos Ecosystem.
Dymension team @dymension
@yishayRL
@shaolin_flow
@GaaneshtY
ยาวไปไม่อ่าน จึงมาสรุปให้ [TL;DR]
"Dymension เป็นโปรเจคบล็อกเชนที่ใช้โครงสร้างแบบ Modular (แยกส่วนได้) เพื่อช่วยสเกลระบบนิเวศของ Cosmos แบบ Vertical* Dymension นั้นมาพร้อมกับ RVM ที่ช่วยให้ RollApp สามารถเลือก Execution Environment ได้อย่างอิสระ และมี Dymension Hub ที่ทำหน้าที่เป็น Settlement Layer ช่วยให้ RollApp สามารถโต้ตอบระหว่าง RollApp ด้วยกันหรือแม้กระทั้งกับเชนที่ใช้ IBC ได้แบบ Trusted-minimized นอกเหนือจากความปลอดภัยที่ Dymension มอบให้ RollApp แล้ว Dymension ยังมาพร้อมกับ AMM แบบ Native ซึ่งช่วยให้ RollApp สามารถใช้สภาพคล่องร่วมกันได้อย่างราบรื่น และสุดท้าย ด้วย Tokenomic ของโทเคน DYM จะช่วยเพิ่มความปลอดภัยของ Hub และในขณะเดียวกันจะช่วยลดโอกาสที่ Sequencer จะโกงลงได้อีกด้วย"
🤩 *การสเกลแบบ Vertical คือการสเกลแต่ละ Stack แยกกันไป แตกต่างจากการสเกลแบบ Horizontal ที่เป็นการสเกลโดยการเพิ่มทรัพยากรเข้าไป
⭐Introducion :
เนื่องด้วยทรัพยากรที่จำกัดทำให้บล็อกเชนเลเยอร์ 1 แบบดั้งเดิมต้องเจอกับกำแพงในการสเกลที่ยากจะก้ามข้าม ส่งผลให้มีเทคนิคการสเกลเกิดขึ้นมากมาย หนึ่งในตัวอย่างที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายก็คือระบบนิเวศ Cosmos ซึ่งใช้วิธีสเกลแบบ Horizontal โดยการแบ่งการทำงานออกไปยังเชนย่อยๆ ที่ถนัดในการทำงานเฉพาะด้านที่เรียกว่า Appchain อย่างไรก็ตามวิธีดังกล่าวยังพบกับปัญหาต่อไปนี้:
ประสิทธิภาพ: แต่ละเชนในเครือข่าย ยังคงใช้รูปแบบการทำงานแบบดังเดิมอยู่ หรือก็คือทุกๆ โหนดยังคงต้องทำงานทุกอย่างที่บล็อกเชนเลเยอร์หนึ่งต้องทำ ได้แก่ ประมวลผล (Execution), ฉันทามติ (Consensus), Settlement, และเก็บข้อมูล (Data Avalilability)
การบูสแตปเครือข่าย (Network Bootstrapping): การที่จะออกเชนใหม่ต้องใช้ความพยายามอย่างมาก ไม่ว่าจะทั้งในด้าน การหาโหนดเพื่อมาร่วมเครือข่าย, ความปลอดภัยของระบบเศรษฐกิจ, และที่สำคัญผู้ใช้งาน
⭐การมาของโครงสร้าง Modular :
ช่วยแยกบล็อกเชนที่ต้องทำหน้าที่ทุกอย่างในเชนเดียวออกเป็นส่วนประกอบย่อยๆ ที่ทำหน้าที่เฉพาะของตัวเอง เช่น Rollup ที่รับหน้าที่เพียงการประมวลผล (Execution) และ DA layer ที่รับหน้าที่เก็บข้อมูล
Dymension ใช้ประโยชน์จากโครงสร้างแบบ Modular เพื่อช่วยให้บล็อกเชน (โดยเฉพาะอย่างยิ่งบล็อกเชนในระบบนิเวศของ Cosmos) สามารถสเกลได้แบบ Vertical โดย Dymension จะคอยมอบเครื่องมือและโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นสำหรับการสร้าง RollApp อย่าง RollApp Development Kit (RDK) และ Settlement Layer ซึ่งช่วยให้ RollApp ที่ใช้ Dymension ได้รับประโยชน์จาก Inter-Rollup Communication (IRC), ความปลอดภัยแบบร่วม (Shared Security) และ Data Availability และที่สำคัญ Dymension ยังช่วยสเกลระบบนิเวศของ Cosmos ที่มีการสเกลแบบ Horizontal อยู่แล้วให้สามารถสเกลได้อีกขั้นผ่านการสเกลแบบ Vertical อีกด้วย
น่าสนใจใช่ไหมหละ เรามาดูกันดีกว่าว่า Dymension นั้นทำแบบนี้ได้อย่างไร
⭐โครงสร้างของ Dymension
ในระบบนิเวศของ Cosmos นั้น Appchain คือเชนที่ถูกสร้างมาเพื่อให้เหมาะกับการทำงานบางอย่าง (เก่งเฉพาะด้าน) Dymension ได้ใช้คอนเซปนี้ในการสร้าง Hub สำหรับ Rollup หลายๆ ตัว โดยที่แต่ละตัวนั้นจะเหมาะกับแอพลิเคชันที่แตกต่างกันได้ (Application-specific rollup) โดย Rollup ลักษณะนี้จะถูกเรียกว่า RollApp โครงสร้างของ Dymension นั้นคล้ายกับเว็บแอพลิเคชันแบบ Full stack ที่เราใช้กันในปัจจุบัน ซึ่งประกอบด้วยสามองค์ประกอบหลักๆ ได้แก่:
🔹เลเยอร์สำหรับการประมวลผล (Execution Layer): เป็นเลเยอร์ที่ RollApp และคำสั่งของแอพลิเคชันอาศัยอยู่ ซึ่งเหมือนกับส่วนของหน้าบ้านหรือ Front End ของเว็ปไซต์ที่เราใช้กันอยู่ในปัจจุบัน เลเยอร์นี้จะช่วยให้ผู้ใช้สามารถโต้ตอบกับ RollApp และคอยดูแลเรื่องการประมวลผลธุรกรรม
🔹Settlement Layer: Settlement Layer นั้นคล้ายกับเซิฟเวอร์ของเว็ปไซต์ ซึ่งจะคอยช่วยให้ RollApp สามารถโต้ตอบและสื่อสารระหว่างกันได้ โดย Settlement Layer จะคอยมอบความปลอดภัยให้แก่ RollApp และคอยดูแลเรื่อง Fraud Proof
🔹Data availability Layer (DA): DA มีหน้าที่เหมือน Database ใน Web Application ซึ่งจะคอยดูแลและจัดเก็บข้อมูลไว้ให้พร้อมสำหรับการใช้งาน ซึ่ง DA นั้นมีความจำเป็นมาก ในด้านความปลอดภัย เนื่องจากต้องคอยดูแลข้อมูลเอาไว้ เพื่อใช้สำหรับการสร้าง Fraud Proof
ด้านบนเป็นเพียงแค่ภาพการทำงานแบบคร่าวๆ ของ Dymension ในหัวข้อถัดไปเราจะลงรายละเอียดว่าแต่ละเลเยอร์ของ Dymension นั้นมีความสำคัญและทำงานอย่างไร
⭐เลเยอร์สำหรับการประมวลผล (Execution Layer) - RollApp
*ส่วนประกอบย่อยของ Execution Layer
Rollup แต่ละตัวบน Dymension นั้นจะถูกเรียกว่า RollApp และถูกสร้างมาให้เป็น Application Specific หรือสร้างมาสำหรับแอพลิเคชันหนึ่งๆ โดยที่แต่ละตัวสามารถมี Execution Environment ของตนเอง, โทเคนของตัวเอง และสามารถถูกออกแบบได้ตามที่นักพัฒนาต้องการ ถึงแม้ว่าแต่ละ RollApp จะเป็น Execution Environment ที่แยกกันทำงาน แต่พวกมันใช้ความปลอดภัยร่วมกันและสามารถโต้ตอบสื่อสารระหว่างกันได้ ทั้งระหว่าง RollApp ด้วยกันเองหรือแม้แต่กับเชนในระบบนิเวศของ Cosmos ซึ่งความสามารถเหล่านี้ได้มาจาก Settlement Layer ที่ทุก RollApp นั้นใช้ร่วมกัน
RollApp นั้นทำหน้าที่เหมือนกับ Front End ที่จะคอยดูแลและประมวลผลธุรกรรมของผู้ใช้งาน ซึ่ง RollApp ประกอบด้วยสองส่วนหลักๆ คือ:
🔸เซิฟเวอร์: เป็นส่วนที่ผู้สร้าง RollApp นั้นเขียนชุดการทำงานและตรรกะ (Logic) ของ RollApp เอาไว้โดยใช้ RollApp Development Kit (RDK) ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ Dymension จัดเตรียมไว้ให้
🔸ไคลเอนต์ (Client) หรือ Dymint: เป็นส่วนที่คอยจัดการเรื่องการสร้างบล็อกและการโต้ตอบสื่อสารกับเลเยอร์อื่นๆ อย่าง Settlement และ DA Layer
⭐Sequencers
แค่ความสามารถในการประมวลผลอย่างเดียวนั้นไม่เพียงพอ ดังนั้น Execution Layer จำเป็นที่จะต้องมีส่วนประกอบอย่างอื่นเข้ามาเพื่อช่วยให้สามารถโต้ตอบและสื่อสารกับเลเยอร์อื่นๆ ได้ด้วย จุดนี้เป็นจุดที่ Sequencer จะเข้ามาช่วย โดยที่ Sequencer จะคอยรัน RollApp Logic และคอยดูแลการโต้ตอบสื่อสารกับเลเยอร์อื่นๆ ในโครงสร้าง
ผู้ใช้สามารถโต้ตอบกับ RollApp โดยการส่งธุรกรรมของตนไปให้กับ Sequencer (แต่ไม่ได้ส่งไปให้กับ RollApp โดยตรง) จากนั้น Sequencer จะประมวลผลธุรกรรมเหล่านี้และคอยอัพเดทสถานะบัญชีของผู้ใช้ โดย Sequencer จะรวบรวมธุรกรรมของผู้ใช้และสร้างเป็นบล็อกเป็นระยะๆ และจะส่งบล็อกนี้ไปยัง Data Availability Layer เมื่อ Sequencer ได้รับการยืนยันแล้วว่าข้อมูลที่ส่งไปนั้นได้รับการบันทึกเรียบร้อยแล้ว Sequencer จะส่ง State Root (State Root คือผลลัพธ์สุดท้ายแบบย่อของการประมวลผลธุรกรรมกับสถานะก่อนหน้า) และ Metadata ที่จำเป็นสำหรับการสร้าง Fraud Proof ไปยัง Settlement Layer (Dymension Hub) แต่ละ RollApp นั้นสามารถมี Sequencer ได้มากกว่า 1 Sequencer
⭐Settlement Layer - Dymension Hub
Dymension Hub นั้นเป็นเชนที่ใช้ dPoS ที่คอยทำหน้าที่เป็น Settlement Layer ในโครงสร้างของ Dymension ฟีเจอร์ที่ Dymension Hub ได้มอบให้แก่ RollApp ได้แก่:
🔺ความปลอดภัย
🔺Censorship Resistance
🔺ความสามารถในการทำงานร่วมกัน (Interoperability) และสภาพคล่องร่วมกัน (Shared liquidity)
หัวข้อด้านล่างจะอธิบายรายละเอียดของแต่ละฟีเจอร์รวมถึงความสำคัญของแต่ละฟีเจอร์ที่จะมอบให้แก่ระบบนิเวศ
🔻ความปลอดภัย (Security)
Dymension Hub ทำงานบนสมมติฐาน Honest Majority (โหนดส่วนใหญ่ในเครือข่ายทำงานอย่างซื่อสัตย์) ในขณะที่ RollApp ที่ถูกสร้างบน Dymension Hub นั้นทำงานภายใต้ Honest Minority (มีคนที่ซื่อสัตย์เพียงแค่หนึ่งคนในระบบก็เพียงพอแล้ว) บน Dymension Hub อีกทีหนึ่ง สิ่งนี้หมายความว่า RollApp ทำงานโดยสมมติว่า Sequencer นั้นทำงานอย่างถูกต้องและซื่อสัตย์ โดย Sequencer จะได้รับแรงจูงใจให้ทำงานอย่างถูกต้องผ่านรายได้ที่ได้จากการดูแล RollApp โดยรายได้ที่ได้คำนวณจาก
รายได้ของ Sequencer = ค่าธรรมเนียมจากผู้ใช้ - MEV - ค่าการดูแล
โดยที่ค่าการดูแลนั้นรวมถึงค่าธรรมเนียมที่ต้องเสียให้แก่ Dymension Hub, DA Layer, และค่าดูแลองค์ประกอบ Off-chain และเพื่อลดแรงจูงใจในการโกงของ Sequencer นั้น Sequencer จะต้อง Stake เหรียญ DYM ไว้กับ Validator ของ Dymension Hub
ในกรณีที่มีการอัพเดทสถานะที่ผิดพลาดเกิดขึ้น ไม่ว่าใครก็ตามสามารถที่จะ Challenge สถานะนั้นโดยการส่งหลักฐานหรือ Fraud Proof ไปยัง Dymension Hub ได้ จากนั้น Hub จะทำการเรียกใช้งาน “RollApp Virtual Machine” (RVM) เพื่อทำการประมวลผลและตรวจสอบ Fraud Proof ถ้าหากสถานะได้ถูกยืนยันว่าผิดจริงๆ จาก Fraud Proof สถานะจะถูกทำให้ย้อนกลับไปยังจุดที่ถูกต้อง และ Sequencer ที่โกงจะถูกหักเงินที่ได้ Stake ไว้บน Hub และเงินบางส่วนที่ถูกหักนั้นจะถูกนำไปจ่ายเป็นรางวัลให้แก่คนที่ส่ง Fraud Proof
RVM นั้นถูกออกแบบมาให้ Dymension Hub สามารถรองรับการประมวลผล Fraud Proof ด้วย Execution Environment ที่หลากหลายและยืดหยุ่น โดยไม่จำเป็นต้องมีการฝัง VM อย่างถาวรลงไปยัง Hub สื่งนี้ช่วยให้ RollApp สามารถเปลี่ยนแปลงและพัฒนาเทคโนโลยีการประมวลผลได้ตลอดเวลา
🔻Censorship Resistance (การป้องกันการ Censor)
ถึงแม้ว่า Censorship Resistance จะไม่ได้เกี่ยวกับความปลอดภัยโดยตรง แต่มันเป็นสิ่งที่สำคัญมากสำหรับ RollApp และ Rollup ถ้าหากผู้ใช้ไม่สามารถใช้งาน RollApp เนื่องจากถูก Censor โดย Sequencer ผู้ใช้สามารถส่งธุรกรรมแบบพิเศษโดยตรงไปยัง Dymension Hub ได้ โดยธุรกรรมนี้ถูกส่งตรงไปยัง Sequencer และถ้าหากธุรกรรมนี้ไม่ถูกประมวลผลภายในช่วงเวลาที่กำหนดแล้ว เหรียญ DYM ที่ Sequencer ได้ Stake ไว้จะถูก Slash
🔻ความสามารถในการทำงานร่วมกัน (Interoperability)
เนื่องจาก RollApp นั้นใช้เลเยอร์ความปลอดภัยร่วมกัน นั่นคือ Dymension Hub จึงทำให้พวกมันสามารถโต้ตอบสื่อสารกันได้แบบ Trust-minimized โดย Dymension ช่วยทำให้ RollApp คุยกันได้อย่างราบรื่นผ่าน Inter-RollApp Communication (IRC) ด้วยการที่ RDK และ Hub ถูกพัฒนาโดยใช้ Cosmos SDK ทำให้ RollApp สามารถสื่อสารกับเชนที่ใช้ IBC อย่างเชนที่อยู่ในระบบนิเวศของ Cosmos ผ่าน Hub ได้อีกด้วย มากไปกว่านั้น Dymension Hub ยังมี AMM (Automated Market Maker) แบบ Native ที่ช่วยให้ RollApp สามารถเข้าถึงสภาพคล่องเดียวกันได้ ช่วยให้การส่งโทเคนหรือการเข้าถึงราคาของเหรียญเป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ
⭐Data Availability Layer
Data Availability Layer (DA) นั้นเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของโครงสร้างแบบ Modular โดย Dymension นั้นให้ Sequencer ส่งข้อมูลไปยัง DA Layer แทนที่จะส่งไปเก็บไว้บน Settlement Layer ดังนั้น DA จึงเป็นเลเยอร์ที่สำคัญสำหรับความปลอดภัยของ RollApp เนื่องจากข้อมูลบน DA ต้องนำเอาไปใช้ในการสร้าง Fraud Proof ดังนั้น DA จะต้องทำให้มั่นใจว่าข้อมูลที่เก็บไว้นั้นจะไม่ถูกเปลี่ยนแปลงและถูกต้อง โดย RollApp สามารถเลือก DA ของตนได้ตามความพอใจ อย่างเช่น ความปลอดภัย และค่าธรรมเนียม
⭐Tokenomic of Dymension
ในระบบนิเวศของ Dymension นั้น RollApp จะสามารถเลือกที่จะใช้ Sequencer ได้แบบ Permissioned (เฉพาะคนที่ได้รับอนุญาติเท่านั้น) หรือ Permissionless (ใครๆ ก็สามารถเข้าร่วมได้) ทั้งสองรูปแบบนั้น Sequencer จำเป็นที่จะต้อง Stake โทเคน DYM ให้ถึงเกณฑ์จึงจะสามารถเข้าร่วมได้ ข้อกำหนดนี้จะช่วยลดโอกาสการเกิดพฤติกรรมการโกงลงได้ ซึ่งเป็นโมเดลที่ใช้ทั่วไปในระบบที่ใช้โมเดลความปลอดภัยที่พึ่งพา Fraud Proof อย่างไรก็ตามในรูปแบบ Permissionless นั้น Sequencer จะถูกหมุนเวียนกันทำหน้าที่ดูแล RollApp ซึ่งโอกาสการถูกเลือกให้ดูแล RollApp นั้นจะขึ้นอยู่กับอัตราส่วนของเหรียญที่ Stake เอาไว้เทียบกับ Sequencer คนอื่นๆ ดังนั้นเพื่อที่จะเพิ่มโอกาสการถูกเลือกและทำให้ได้กำไรอย่างสม่ำเสมอ Sequencer จะต้องแข่งกัน Stake โทเคน DYM บน Dymension Hub ให้มากขึ้น การที่ Sequencer แย่งกันครอบครองเหรียญ DYM จะทำให้เหรียญมีปริมาณลดลงและมีความต้องการเพิ่มขึ้น ซึ่งจะส่งผลโดยตรงต่อราคาของเหรียญ การที่ปริมาณเหรียญ DYM ถูก Stake มากขึ้นและราคาเหรียญที่เพิ่มขึ้นจะช่วยส่งผลโดยตรงต่อความปลอดภัยของทุก RollApp ที่สร้างบน Hub โดย Sequencer จะได้รับรางวัลจากการดูแล RollApp เท่านั้นแต่จะไม่ได้รับรางวัลจากการ Stake
⭐สรุปแล้วก็สรุปอีก
Dymension เป็นโปรเจคที่ใช้โครงสร้างแบบ Modular ที่ช่วยสเกลบล็อกเชน (โดยเฉพาะอย่างยิ่งในระบบนิเวศของ Cosmos) แบบ Vertical ด้วยรูปแบบการทำงานของ RVM ทำให้ RollApp สามารถเลือกใช้ Execution Environement ได้อย่างอิสระตามต้องการ ด้วย Dymension Hub ทำหน้าที่เป็น Settlement Layer ช่วยให้ RollApp สามารถโต้ตอบระหว่าง RollApp ด้วยกันหรือแม้กระทั้งกับเชนที่ใช้ IBC ได้แบบ Trusted-minimized มากไปกว่านั้นนอกเหนือจากที่ Dymension Hub ได้มอบความปลอดภัยให้แก่ RollApp แล้ว ยังมาพร้อมกับ AMM แบบ Native ที่ช่วยให้ RollApp สามารถเข้าถึงสภาพคล่องเดียวกันได้ พร้อมกับ Tokenomic ของเหรียญ DYM ที่ช่วยเพิ่มความปลอดภัยของ Hub และลดแรงจูงใจในการโกงของ Sequencer ลง ด้วยเหตุผลเหล่านี้ทำให้ Dymension เป็นหนึ่งในโปรเจคบล็อกเชนแบบ Modular ที่น่าสนใจ ด้วยการมาของยุค Modular โปรเจค Dymension จึงเป็นโปรเจคที่คุณไม่ควรพลาด](https://pbs.twimg.com/media/GDYWh86acAAVyJX.jpg)
D Ja #FairApeXZKFairPass
🎁 ZKFair Pass (FEB) #11754 Giveaway
1⃣ Like & RT
2⃣ Quote #FairApeXZKFairPass
3⃣ Follow @FairApeZK @ZKFCommunity @Element_Market
Winner in 1 week
Good luck!
🎁 ZKFair Pass (FEB) #11754 Giveaway
1⃣ Like & RT
2⃣ Quote #FairApeXZKFairPass
3⃣ Follow @FairApeZK @ZKFCommunity @Element_Market
Winner in 1 week
Good luck!
Most Popular Users
Elon Musk 
@elonmusk
241.1M followers
Barack Obama
@barackobama
119.1M followers
Cristiano Ronaldo
@cristiano
112.6M followers
Donald J. Trump
@realdonaldtrump
111.8M followers
Narendra Modi
@narendramodi
107.1M followers
Rihanna
@rihanna
98.2M followers
NASA
@nasa
92.2M followers
Justin Bieber
@justinbieber
91.4M followers
KATY PERRY
@katyperry
88.8M followers
Taylor Swift
@taylorswift13
82.7M followers
Lady Gaga
@ladygaga
74.2M followers
Virat Kohli
@imvkohli
71.7M followers
Kim Kardashian
@kimkardashian
70.3M followers
YouTube
@youtube
68.7M followers
Neymar Jr
@neymarjr
64.6M followers
Bill Gates
@billgates
64.5M followers
The Ellen Show
@theellenshow
62.4M followers
Selena Gomez
@selenagomez
61.9M followers
CNN
@cnn
61.8M followers
X
@x
60.8M followers