Futboldan anlamam, insan davranışından anlarım.
Milli Takım 24 yıl sonra bir kuşağın umuduyla Dünya Kupası’na gitti ve Haiti’den sonra turnuvayı en erken terk eden ikinci takım oldu.
Bu bir futbol hikâyesi değil; ders kitaplık bir davranış bilimi vakası.
Tablo şu: Transfermarkt’a göre ~473,7 milyon euroyla grubun açık ara en pahalı, 48 takım içinde 13. en değerli kadrosuyuz. Kişi başı gelirde ise ~26. sıradayız. Yani gelirimizin kat kat üstünde bir serveti sahaya sürdük. Peki neden olmadı?
Çünkü kaynağın çokluğu değil, akılcı kullanımı belirler başarıyı. Onun da yolu hesap verebilirlikten geçer. Rule of Law Index’te 143 ülke içinde 118., grupta sonuncuyuz. Kimsenin hesap vermediği yerde para performansa değil, gösterişe gider.
Davranış biliminin temel kuralı: Ödüllendirilen davranış tekrarlanır (Skinner). Steven Kerr bunu 1975’te bir klasiğe çevirdi: “A’yı ödüllendirip B’yi ummanın saçmalığı.” Kurumlar gerçekten istediklerini değil, görünür ve ölçmesi kolay olanı ödüllendirir; sonra şaşırır.
Biz tam da bunu yapıyoruz. Performansı değil gösterişi ödüllendiriyoruz: transferi, polemiği, magazini. Daha turnuvaya katıldıkları için villa vaadi, ortada başarı yokken kahramanlaştırma…
Kamu kaynağı yanlışı ödüllendirirken her marka da bütçesini aynı vitrine yığıyor. Ödülü peşinen veriyoruz; sonra sıfır puanla dönünce şaşırıyoruz.
İyi haber: Bu işin çaresi de bizde var. Filenin Sultanları aynı ülkede, aynı kültürde dünya bir numarası oldu. Demek ki sorun kültür değil, sorun sistem. Voleybolda emek görülüyor, performans ödüllendiriliyor, hesap soruluyor. Yani, önce performans, sonra ödül. Önce başarı, sonra alkış.
Futboldan hâlâ anlamam. Ama insan davranışından şunu biliyorum: Vasatlığı ödüllendirmeyi bıraktığımız gün, vasatlık da bizi terk eder.
Yazının tamamı @GazeteOksijen ‘de!
Bir bayram nasıl kutlanır?
1920’de Ankara’da bir ilkokul binasında Meclis açıldı. Yıllar sonra Atatürk o günü çocuklara bayram olarak verdi. Dünyada başka örneği yok. Çünkü 23 Nisan “çocukları sevmek” günü değil. Çocuğu özne olarak tanımak günü. Karar verilen değil, karar veren. Yetişkinin uzantısı değil, kendi başına bir birey.
Hayat müfredattır!
Köy meydanında her bahar herkes toplanır, sahneyi çocuklara bırakırdı. Şehirlerde o çocukların kaymakam, vali, hatta başbakan ve cumhurbaşkanı koltuğuna oturup karar verdiğini televizyonda görür, yeni hayaller kurardık. Hele bir de o Halit Kıvanç’ın sunduğu “TRT Uluslararası Çocuk Şenliği” vardı ki, o sayede dünyadaki farklı kültürleri, onların folklorunu, müziğini öğrenirdik. “Hayat müfredattır” deyip dururken tam kastettiğim işte budur. Yaparak ve yaşayarak öğrenmek!
Bu fotoğraftaki çocuklardan biri benim. Okul çantalı olan. O köyde benim okula gidebilmem, çantamı sırtlayabilmem, ileride bambaşka bir hayat kurabilmem, bunların hepsini ve çok daha fazlasını ben Cumhuriyet’e borçluyum. O çanta, Cumhuriyet ‘in bir köy çocuğuna açtığı fırsat kapısıdır.
Bugün o kapı eskisi kadar geniş ve herkese açık mı? Her çocuk çantasını sırtlayıp eşit bir gelecekle okula gidebiliyor mu? Sorumuz bu olmalı. 23 Nisan’ı bayram yapan şey nostalji değil, o kapının bugün de açık tutulmasıdır. Geçmişte yaptık, istersek yine yaparız. Bunu çocuklarımıza borçluyuz.
Çocuklar, Bayramımız kutlu olsun.
❗️Gorge Orwel’in 1984 distopik romanı gerçek oldu.
🎙️Gazeteci Ali Çağatay, George Orwell’in 1949’da kaleme aldığı, ünlü distopik romanı 1984 ile günümüzü karşılaştırdı.
👉‘Bireylerin düşünceleri, davranışları hatta duyguları sürekli gözetim altında’
👉‘1984’teki Hakikat Bakanlığı'nın yaptığı işi Türkiye’de Erhan Afyoncu’nun başında olduğu bir ekip yapıyor.’
#seyirhali
Ürünler toplanmadan tarlalar sürülüyor
- Türkiye’nin farklı bölgelerinde maliyetin altında fiyat verildiği için bazı çiftçiler ürününü toplamadan sürmek zorunda kalıyor.
- Bu kez Kahramanmaraş Narlı’dan patlıcan tarlasını süren çiftçinin görüntüsü geldi. Çiftçi; “para etmiyor“ diyerek tarlasını sürüyor.
- Kahramanmaraş Sebze Meyve Hali’nde patlıcanın kilosu 15-16 lira. Markette, pazarda 30-40 lira. Çiftçiye teklif edilen fiyat 3-5 lira.
- Sadece patlıcanda değil, salçalık biber, Maraş biberi ve diğer ürünlerde de sorun var.
Ruanda’nın “yıllık” turizm geliri sadece 438 bin dolar
Kapalı Çarşı’nın yarım günlük cirosu filan seviyesinde ama olsun biz Ruanda ile turizm işbirliği yapacağız
Russian pipeline gas delivery to the EU decreased by more than 80% from 2021 to 2023
some EU countries have gas contracts beyond 2030
https://t.co/g9Jf4tyQj1
Chuck Akre’s The 3 quotes written on the crown molding at Akre Capital were all inspired by Munger:
1. “The bottom line of all investing is rate of return”
2. “Everything should be kept as simple as possible, but no simpler.”
3. “Focus”
@ergun_unutmaz@ali_hakan_kara Son 10 yilde ülke nufusu dısardan gelenlerle yuzde 20 artti. Tarim uretimi de dustu. Bunun sayısal analizi yapılırsa sonucun paylasılan grafik olduğu ortaya çıkar. Ama MB faiz kararlarina yorum yapmak bu durumun analizini yapmaktan daha kolay sanirim.
We use an algorithm to find the world's biggest devaluations. There's 27 episodes of big, persistent devaluations since 1990, of which 9 are greater than 30% and the rest are greater than 20%. Turkey (blue) basically blows them all away. Unprecedented and ongoing devaluation...